IV SA/Wa 1587/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w P., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że postępowanie o wymeldowanie S. P. zostało wszczęte z urzędu. Stan faktyczny sprawy nie został jednak dostatecznie udokumentowany. Organ pierwszej instancji nie zawiadomił bowiem stron postępowania o zamiarze przeprowadzenia dowodów z przesłuchań świadków, pozbawiając je tym samym czynnego udziału w tym postępowaniu. Takiego obowiązku organu nie zastępuje samo zawiadomienie stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w tym z protokołem z przesłuchania świadków. W ocenie organu odwoławczego, nie jest możliwe spełnienie żądania W. W. - właściciela przedmiotowego lokalu - zawarte w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta P. o unieważnienie tej decyzji i całego postępowania w sprawie, ponieważ postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed postępowaniem nadzorczym. Ponadto, W. W. nie wskazał żadnej z przesłanek określonych w art. 156 §1 kpa, które uzasadniałyby unieważnienie powołanej decyzji organu pierwszej instancji. Skoro jednak W. W. już w piśmie z dnia 22 kwietnia 2008 r. zarzucał nieprawidłowości zameldowaniu S. P. w przedmiotowym lokalu, to pominięcie tej kwestii przez organ pierwszej instancji stanowi naruszenie art. 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 kpa. Naruszenie tych przepisów polega również na niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji przyczyn pominięcia wyjaśnień S. P. o zmuszeniu go i wyrzuceniu z lokalu, z którego został wymeldowany. Istotnym naruszenie art. 101 kpa było odstąpienie przez organ pierwszej instancji od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wydania stosownego postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania postulowanego przez S. P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. W. W. zarzucił nieuwzględnienie bezprawnego zameldowania S. P. w przedmiotowym lokalu. Bezprawność ta - zdaniem skarżącego - wynika z tego, iż S. P. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie przysługują mu jakiekolwiek prawa do tego lokalu. Organ pierwszej instancji nie wykonał uprzedniej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nakazującej ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez ustalenie, z jakiego lokalu ma być wymeldowany S. P. i wskutek tego nie wyjaśniono wszechstronnie tej sprawy, i nie wydano żadnego nowego rozstrzygnięcia, pomijając w ten sposób cały szereg okoliczności świadczących o braku po stronie S. P. jakichkolwiek Sygn. akt IV SA/Wa 1587/08 uprawnień do przedmiotowego lokalu. S. P. był zameldowany pod adresem ul. [...], i następnie numeracja ta została zmieniona na ul. [...] i z tego adresu siostra S. P. starała się go wymeldować, ze względu na jego opuszczenie w 2004 r. Kuriozalny jest fakt, iż po ponad pięciu latach aktualizuje się dane w Urzędzie Miejskim w P. odnośnie zmiany adresu posesji skutkiem której S. P. okazał się być zameldowany pod adresem ul. [...]. Skarżący zarzucił również brak nadzoru i kontroli Wojewody [...] nad wykonaniem wydanej przez niego decyzji z dnia [...] października 2007 r. i naruszenie interesu prawnego skarżącego przez organ pierwszej instancji, wskazując na okoliczności mające potwierdzać taki stan rzeczy. W szczególności doszło do obejścia tytułu prawnego do lokalu poprzez zameldowanie S. P. z data wsteczną od 9 października 1984 r., mimo iż wpis nastąpił w dniu 9 listopada 2007 r. Poświadczono także nieprawdę przez wydanie dokumentów potwierdzających, że wraz z rodziną skarżącego, w przedmiotowym lokalu zamieszkuje również S. P. Ponadto, skarżący wskazał na celowe wprowadzanie go w błąd co do podstaw zameldowania S. P., zaniechanie załatwienia wniosku skarżącego o uchylenie zameldowania S. P., brak powiadomienia skarżącego o zameldowaniu S. P. w budynku skarżącego oraz brak uznania skarżącego za stronę postępowania o wymeldowanie S. P. z budynku skarżącego, pozbawiając skarżącego czynnego udziału w tym postępowaniu. W skardze powołano również okoliczności mające przemawiać za bezprawnością zameldowania S. P. w budynku, który skarżący nabył w dobrej wierze w 2004 r., w której nikt nie był w owym czasie zameldowany i nikt nie mieszkał. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy bowiem podkreślić, że sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zaskarżonej decyzji jedynie przez pryzmat jej zgodności z prawem, i zobowiązany jest uchylić decyzję tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem jej nieważności lub wznowieniem postępowania, naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, albo naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden jednak z wymienionych przypadków, nie zaistniał w rozpatrywanej sprawie. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 §2 kpa, z którego wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości Sygn. akt IV SAM/a 1587/08 lub w znacznej części. Jednocześnie, przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia może przy tym nastąpić tylko wtedy, gdy konieczne do przeprowadzenia postępowanie dowodowe wykracza poza ramy wyznaczone art. 136 kpa i przez to, jego przeprowadzenie przez organ odwoławczy, naruszyłoby ustawową zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 kpa. Wojewoda [...] prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, skoro decyzja ta wydana została bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących żądania skarżącego unieważnienia zameldowania S. P. w przedmiotowym lokalu. Jeżeli bowiem skarżący domagał się w toku postępowania o wymeldowanie S. P. unieważnienia zameldowania tej osoby pod określonym adresem, to rzeczą organu pierwszej instancji było wyjaśnienie, któremu z postępowań dać pierwszeństwo w ich przeprowadzeniu, zważywszy na odmienność skutków prawnych każdego z tych postępowań. Prawidłowo również organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ pierwszej instancji przeprowadzania dowodu z zeznań świadka. Zaniechanie powiadomienia stron postępowania o zamiarze przesłuchania niektórych osób w charakterze świadka, nie tylko bowiem narusza art. 79 kpa i jednocześnie pozbawia strony czynnego udziału w postępowaniu, o czym jest mowa w art. 10 §1 kpa, ale wyklucza również możliwość traktowania takiego przesłuchania świadka za dowód w sprawie. Słuszna jest także ocena organu odwoławczego naruszenia w decyzji pierwszoinstancyjnej art. 107 §3 kpa, skoro w żaden sposób nie odniesiono się w niej do twierdzeń S. P. o zmuszeniu i wyrzuceniu go z lokalu, z którego został wymeldowany. Kwestia ta ma istotne znaczenie w sprawie, skoro wymeldowanie może być orzeczone tylko wtedy, gdy określona osoba opuściła dotychczasowe miejsce swojego pobytu, ale opuszczenie to nie wynika z przymuszenia tej osoby okolicznościami niezależnymi od jej woli. Organ pierwszej instancji powinien był przed wydaniem decyzji kończącej sprawę ustosunkować się także do żądań S. P., jako strony postępowania o wymeldowanie, o zawieszenie tego postępowania. Również więc i z tego względu, decyzja organu pierwszej instancji nie mogła pozostać w obiegu prawnym. Mając na uwadze zaistniałe naruszenia prawa przy wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania przez organ pierwszej instancji, skoro nadrzędną kwestią jest wyjaśnienie, w jakim zakresie organ pierwszej instancji ma prowadzić postępowanie, tj. czy o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania S. P., czy też o jego wymeldowanie, zważywszy na to, iż skarżący cały czas domagał się unieważnienia czynności zameldowania. Nie można bowiem w postępowaniu odwoławczym prowadzić w istocie innego Sygn. akt IV SA/Wa 1587/08 postępowania, aniżeli postępowanie w granicach przedmiotu wyznaczonego w decyzji organu pierwszej instancji. Wbrew żądaniom skargi, organ odwoławczy nie mógł więc we własnym zakresie zmienić przedmiotu orzekania ze sprawy wymeldowania S. P. na ocenę legalności jego zameldowania. Dostrzegając zaś stanowczość skarżącego w domaganiu się unieważnienia zameldowania S. P., organ odwoławczy prawidłowo stwierdził potrzebę wyjaśnienia tej kwestii przez organ pierwszej instancji, aby zachować - wynikającą z art. 15 kpa - zasadę dwuinstancyjności rozpatrywania sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym, zwłaszcza w przypadku uznania przez organ pierwszej instancji za konieczne przeprowadzenie w pierwszej kolejności postępowania o uchylenie czynności zameldowania. Organ pierwszej instancji nie wyraził bowiem jakiejkolwiek swojej oceny co do zgłaszanego przez skarżącego żądania o unieważnienie czynności zameldowania. Również przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków nie mogło być dokonane przez organ odwoławczy, jeżeli jego przedmiotem mają być okoliczności istotne dla wyniku sprawy, których wyjaśnienie wymaga zapewnienia stronom postępowania udziału w przeprowadzaniu tego dowodu, szczególnie wtedy, gdy okoliczności mające być przedmiotem tego dowodu są sporne między stronami postępowania, i nie zostały dotychczas w sposób wyczerpujący wyjaśnione przez organ pierwszej instancji. Mając zatem na uwadze zaistnienie podstaw do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozparzenia temu organowi, także ze względu na konieczność wyjaśnienia tych wszystkich okoliczności, które skarżący podniósł w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz okoliczności podniesionych w odwołaniu S. P., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.