IV SA/Wa 159/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu w sprawie ze skargi O. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]. W dniu 18 stycznia 2017 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga O. A., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Ponadto wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie powodowało istotne trudności związane z dokończeniem procedury w zakresie ochrony międzynarodowej i uniemożliwi skarżącemu dochodzenie praw w oparciu o niniejszą skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek należało uwzględnić z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu zasadne jest pozostanie skarżącej w Polsce do czasu zakończenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże stosownie do § 3, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Instytucja wstrzymania wykonania ma jednak charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 61 § 3 tej ustawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest zatem każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu) polegające m. in. na działaniu lub zaniechaniu określonego działania. Decyzja organu pierwszej instancji, tj. Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] orzekająca m. in. o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu, jest tego typu decyzją, która nadaje się do wykonania. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1330/05 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca jest zatem uzyskanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji zobowiązującej do powrotu jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu. Stwierdzić zatem należy, że przymusowe opuszczenie przez skarżącą terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawi jej nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu, ale także sprawi, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemce ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna, albowiem nie zostanie jej udzielona ochrona międzynarodowa, zgodnie z Konwencją Genewską dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.) oraz Protokołem Nowojorskim dotyczącym statusu uchodźców, sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517). Jednakże nade wszystko istotne znaczenie należy przypisać art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 z późn. zm.), gwarantującemu cudzoziemcowi, który złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, że z mocy samego prawa termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Z regulacji tej wynika, że cudzoziemiec, wobec którego zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, bowiem w terminie 30 dni od doręczenia decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, by ustrzec się skutków wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, musi złożyć wraz ze skargą na tę decyzję wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W takiej sytuacji podlega wydłużeniu termin przymusowego wykonania tej decyzji. Zatem mocą tego uregulowania automatycznie cudzoziemiec będzie objęty ochroną tymczasową do momentu rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu bez konieczności wykazywania jakichkolwiek ku temu argumentów (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt II OZ 816/15 i z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OZ 907/15 – niepubl.). Biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem decyzji organu pierwszej instancji, do której wstrzymanie się odnosi, Sąd uznał, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.