IV SA/Wa 1592/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. T., J. T., B. D., M. T. oraz M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących J. T., J. T., B. D., M. T. oraz M. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku, Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działki o nr ew. [...] o powierzchni 0,0596 ha i nr ew. [...] o powierzchni 0,1128 ha to jest o łącznej powierzchni 0,1724 ha położona w P. gmina K., mająca urządzoną księgę wieczystą nr [...] w Sądzie Rejonowym w W., podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust.1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość objęta wnioskiem, stanowiąca działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,1724 ha, wchodziła w skład nieruchomości ziemskiej o powierzchni 397,01 ha, mającej urządzoną księgę wieczystą P. karta [...], której właścicielem był Z. T. Wpis prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej P. karta [...] w miejsce Z. T. nastąpił na podstawie zaświadczenia i wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego G. z dnia 30 lipca 1946 roku. Nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...] stanowi własność gminy K. na podstawie aktu notarialnego przeniesienia własności działki nr [...] o powierzchni 0,1724 ha - Repertorium [...] Nr [...], zawartego dnia [...] października 1995 roku pomiędzy A., a Gminą K. Decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 1999 roku nr [...] o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości działka nr [...] została podzielona na działki o nr [...] i [...]. Z dniem 13 września 1944 roku wszedł w życie dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jednolity Dz. U. z 1945 roku Nr 3 , poz. 13 z późn. zm.), zwany dalej dekretem. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. e dekretu na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Całkowita powierzchnia majątku ziemskiego P., położonego w ówczesnym województwie [....], w dacie wejścia w życie dekretu, tj. w dniu Sygn. akt IV SA/Wa 1592/08 13 września 1944 roku przekraczała normę 100 ha powierzchni ogólnej określoną w art. 2 ust. 1 pkt. e dekretu. Zatem stosownie do treści tego przepisu przedmiotowy majątek podlegał przejęciu na własność Skarbu Państwa. Dla rozstrzygnięcia czy nieruchomość stanowiąca obecnie działki o nr [...] i [...], wchodząca w skład majątku P., podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. e dekretu niezbędne jest ustalenie czy nieruchomość ta była związana z produkcją rolną prowadzoną w majątku, a zatem, czy miała charakter nieruchomości rolnej i, czy w związku z tym mogła być przeznaczona na cele wymienione w art. 1 ust. 2 dekretu. Z treści pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] października 2004 r. nr. [...] wynika, że na w/w działkach o nr [...] i [...] znajduje się miejsce lokalizacji dawnych "czworaków" robotników folwarcznych oraz między innymi budynek stanowiący prawdopodobnie tzw. rządcówkę. Świadczy to o tym, że na przedmiotowych działkach były zlokalizowane obiekty mieszkalne przeznaczone dla pracowników rolnych zatrudnionych w majątku. Charakter zabudowy przedmiotowej nieruchomości wskazuje na to , że nieruchomość ta stanowiła zaplecze mieszkalne gospodarstwa rolnego, a więc była funkcjonalnie związana z tym gospodarstwem. Nieruchomość, z uwagi na swój związek z gospodarstwem rolnym, tj. z częścią produkcyjną majątku, miała charakter nieruchomości rolnej i wobec tego podlegała przejęciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu. Wnioskodawcy nie przedłożyli żadnych dowodów wskazujących na nierolniczy charakter przedmiotowej nieruchomości, na brak funkcjonalnego związku tej nieruchomości z gospodarstwem rolnym i prowadzoną w nim produkcją rolną. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. T., J. T., B. D., M. T., M. S. oraz J. T. W odwołaniu podniesiony został zarzut, że Wojewoda bez dowodów przyjął, że na działkach o nr ew. [...] oraz [...] znajduje się miejsce lokalizacji dawnych "czworaków" robotników folwarcznych oraz budynek stanowiący prawdopodobnie tzw. "rządówkę". Zdaniem odwołujących się Wojewoda pomylił działki. "Rządcówka" wybudowana została na działce o nr ew. [...]. Na działkach o nr ew. [...] oraz [...] nigdy nie wybudowano czworaków dla robotników Sygn. akt IV SA/Wa 1592/08 folwarcznych. Działki o nr ew. [...] oraz [....] zawsze były związane funkcjonalnie z dworem. Na działkach tych zlokalizowany był budynek gospodarczy, w którym był magazyn opału dla dworu oraz garaż na samochód osobowy. Wynika to z szeregu pisemnych oświadczeń m.in. L. D., L. L. oraz protokołów przesłuchań J. T., J. T. i M. S. Pismo Konserwatora Zabytków nie może być podstawą ustalenia, że na działkach o nr ew. [...] oraz [...] wybudowano czworaki dla robotników folwarcznych oraz tzw. "rządcówkę". Pismo to dotyczy większego obszaru, a nie tylko dwóch działek. Zachowany został budynek dawnego rządcy, jednakże wybudowano go na działce o nr ew. [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. T., J. T., B. D., M. T. oraz M. S. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem skarżących żaden dowód przedłożony w sprawie nie potwierdził, że obydwie sporne działki są nieruchomościami rolnymi. Zaskarżone decyzje wydane zostały w wyniku wyjątkowo powierzchownego rozpatrzenia sprawy. Minister nie ustosunkował się do podniesionych zarzutów postępując tak jakby ich nie było. Minister nie wyjaśnił gdzie rzeczywiście wybudowano tzw. "rządcówkę" i budynki mieszkalne oraz na jakich działkach. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja, zdaniem Sądu, zapadła z naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Sygn. akt IV SA/Wa 1592/08 Podstawą wydanych rozstrzygnięć jest pogląd organów administracji, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż działki o nr ew. [...] i [...] podlegały przejęciu na cele reformy rolnej, gdyż znajdują się na nich budynki robotników folwarcznych oraz budynek w którym zamieszkiwał rządca majątku. Okoliczności te, zdaniem organów administracji, przesądzają o tym, że wymienione wyżej działki gruntu miały charakter działek rolniczych. Ustalenia faktyczne poczynione zostały w oparciu o pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. Zgodzić należy się z poglądem organów administracji, że działki na których znajdują się budynki robotników folwarcznych oraz budynek w którym zamieszkiwał rządca majątku mają charakter nieruchomości rolniczych, a w konsekwencji podlegały przejęciu na cele reformy rolnej. Podkreślić jednak należy, że skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz przed Sądem kwestionowali dokonane przez organy administracji ustalenie faktyczne, że wymienione wyżej zabudowania znajdują się na działkach o nr ew. [...] i [...]. Organ odwoławczy nie poczynił żadnych czynności w celu zweryfikowania twierdzeń skarżących. Takie postępowanie organu odwoławczego uznać należy za nieuzasadnione. Zarzuty podnoszone przez skarżących nie były zarzutami gołosłownymi. Skarżący wskazali konkretne, możliwe do zweryfikowania, argumenty, np. numer działki, na której znajdować się ma tzw. "rządcówka" (działka o nr ew. [....]). Wskazywali również, że tzw. "czworaki" zbudowane zostały na innych działkach. W piśmie z dnia 3 kwietnia 2006 roku pełnomocnik skarżących wskazał, że budynki robotników folwarcznych położone są m.in. na działkach o nr ew.[...], [...]. W ocenie Sądu niezbędne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy dane zawarte w piśmie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. są zgodne z rzeczywistością. Możliwe, że Wojewódzki Konserwator Zabytków pomylił numery działek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] powinien przeprowadzić następujące czynności dowodowe: a) uzyskać mapę zespołu dworsko - pałacowego w P. z naniesionymi numerami działek, w tym działek [...] i [...], b) zwrócić się do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. o wskazanie na mapie, na których działkach znajdują się tzw. "rządcówka" oraz tzw. "czworaki", c) Sygn. akt IV SA/Wa 1592/08 d) jeśli nadal będą istniały wątpliwości jakie zabudowania znajdują się na działkach [...] i [...], dopuścić dowód z opinii biegłego geodety, w celu wskazania na jakich działkach zlokalizowane są tzw. "rządcówka" oraz tzw. "czworaki", Ponieważ niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, Sąd uchylił zaskarżoną decyzje oraz decyzje ją poprzedzającą. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.