IV SA/Wa 1592/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-23

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Iwona Owsińska-Gwiazda, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował art. 64b Prawa wodnego, nakazując przywrócenie funkcji urządzenia wodnego (rowu) właścicielom działek, przez które przebiega rów, mimo braku należytego ustalenia kręgu stron postępowania i rzeczywistej funkcji rowu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 28, 107 § 3 K.p.a.) poprzez wadliwe ustalenie kręgu stron postępowania (nakazanie obowiązków podmiotowi niebędącemu właścicielem działki, przez którą przebiega rów) oraz zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem decyzji bez rozważenia całokształtu okoliczności sprawy. Brak jest również wystarczających dowodów na nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego i jego związek przyczynowy ze zmianą funkcji lub szkodliwym oddziaływaniem na grunty. W związku z tym, zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, podlegały uchyleniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej przywrócenie funkcji rowu, który według Nadleśnictwa C. został zasypany i zabudowany rurociągami, powodując podtapianie terenów leśnych. Organ pierwszej instancji nałożył obowiązek przywrócenia funkcji rowu na właścicieli działek. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, z zastrzeżeniem nowego terminu wykonania. Skarżący podnosili m.in. zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stron postępowania, nieprawdziwych ustaleń faktycznych oraz błędnej kwalifikacji cieku wodnego jako urządzenia wodnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda,, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. S., T. D. – P., Z. P. i A. B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2015 roku. 2. Zasądza od Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na rzecz T. D. – P. i Z. P. solidarnie 804 ( osiemset cztery ) złote oraz na rzecz W. S. 300 ( trzysta ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej nr Nr [...], z dnia [...] maja 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej K.p.a., art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołań W.S., (wł. dz. nr: [...] w m. C.), T.P. (wł. dz. nr: [...] w m. C., M. (wł. dz. [...] w m. C.), K.D. (wł. dz. [...] w m. C.),E.S. (wł. dz. nr [...]), T.D. i Pana Z.P. (wł. dz. nr [...]) od decyzji Starosty P. z dnia [...] marca 2015 r. nakazującej m. in. w/w przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - rowu na działce/działkach własnej/własnych, utrzymano przedmiotową decyzję w mocy, za wyjątkiem części dotyczącej terminu wykonania nałożonych decyzją obowiązków, ustalając ten termin - do dnia 30 września 2016 roku. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Nadleśnictwo C., pismem z dnia 7 lutego 2012r., wystąpiło do Burmistrza Miasta i Gminy K. o udrożnienie rowu przebiegającego przez wieś C. Zdaniem Nadleśnictwa przedmiotowy rów został przez mieszkańców osiedla C. zasypany i zabudowany rurociągiem, co spowodowało podtapianie (szkody) terenu leśnego. Burmistrz K. pismem z dnia 16 listopada 2011 r. przekazał w/w wniosek wraz z załączonymi do wniosku dokumentami do Starosty P. w celu załatwienia sprawy w trybie art. 64 b ustawy Prawo wodne. Starosta P. zawiadomieniem wszczął postępowanie w sprawie niedrożności rowu położonego m. in. na działkach nr: [...] w miejscowości C., gm. K. oraz poinformował, że zostaną przeprowadzone oględziny rowu położnego na w/w działkach. Starosta P. dnia [...] marca 2012 r. przeprowadził oględziny rowu, podczas których ustalono, że rów zlokalizowany na działkach nr: [...] jest płytki i zarośnięty trawą, a na posesji Państwa M. i T.M. (dz. [...]) oraz Państwa B. i K.D. (wł. dz. [...] w m. C.) jest widoczny na całej długości. Natomiast od posesji Państwa D. do posesji Pana W.S. rów jest zabudowany rurociągiem 0 200 mm, a od posesji Państwa M. do drogi rów jest zabudowany rurociągiem 0 315 mm. W świetle powyższych ustaleń Starosta P. jedną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r., znak: [...] nałożył na : L.S., W.S., J. i A.B., K. i E.S., E.S. i M.K., T.D. i Z.P., M.B. i Pana A.B., B.D. i K.D., M.M. i T.M., T.P., M.P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu na własnej działce/działkach poprzez jego odtworzenie tzn. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego, ustalając termin 90 dni od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie wniosły następujące strony postępowania: 1. T.D. i Z.P. podnosząc że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów, gdyż działka nr [...] nie jest ich własnością. Ponadto zdaniem odwołujących organ I instancji zobowiązał nie wszystkich właścicieli gruntów do odtworzenia rowu na własnych działkach, 2. A.B., podnosząc że dz. [...] była i jest nadal drogą dojazdową do Jej posesji oraz posesji sąsiadów i nigdy nie było na niej rowu odkrytego. Jedynie pod drogą był przepust w miejscu skrzyżowania poprzecznego drogi z rowem melioracyjnym, przechodzącym przez inne działki. Zdaniem odwołującej przepust od lat nie spełnia swojej roli nie z powodu niedrożności, lecz z powodu zasypania rowu przez właścicieli sąsiednich gruntów. 3. T.P. i M.P. podnosząc że decyzja jest niezgodna z prawem, oparta na nieprawdziwych ustaleniach oraz narusza interesy osób trzecich, 4. M.B. i Pan A.B. podnosząc że ich działka zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowi drogę dojazdową do posesji, a występujący okresowo na własnej działce ciek wodny zabudowany został rurociągiem o śr. 200 mm. Zdaniem odwołujących przepust jest drożny spełnia swoją funkcję. 5. W.S., podnosząc że ani On ani Jego żona nie są właścicielami działki nr [...]. Zgodnie z księgą wieczystą dz. nr: [...] w m. C. są ich własnością i stanowią las łąki oraz drogę. Przedstawiając powyższe w/w strony postępowania wniosły o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie znajdując podstaw do zmiany decyzji Starosta P. przekazał przedmiotowe odwołania wraz z dokumentacją sprawy do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]. W następstwie przeprowadzonego postępowania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], uchylił przedmiotową decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, w celu ustalenia wszystkich właścicieli przedmiotowego rowu, określenia funkcji przedmiotowego rowu oraz formalno-prawnego aspektu jego istnienia i funkcjonowania oraz sprawdzenia czy występuje nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego, powodujące zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na sąsiednie grunty. Organ I instancji w następstwie zakończonego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nałożył m. in. na : L.S. i W.S., J. i A.B., K. i E.S., E.S. i M.K., T.D. i Z.P., M.B. i Pana A.B., B. i K.D., M.M. i T.M., T.P., M.P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu na własnej działce/działkach poprzez jego odtworzenie tj. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego, ustalając termin 90 dni od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od w/w decyzji wnieśli: -W.S., ponosząc że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, które mogłyby mieć wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. W konkluzji wniósł o uchylenie i przedmiotowej decyzji, bądź umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie; - T.P., M.P. podnosząc ponownie, że decyzja jest niezgodna z prawem, oparta na nieprawdziwych ustaleniach oraz narusza interesy osób trzecich; -K.D. podnosząc że przedmiotowy rów został wykonany w połowie lat dziewięćdziesiątych na potrzeby powstającego wówczas osiedla i nie może podlegać żadnym żądaniom ze strony Nadleśnictwa C.; -E.S. wskazując że rów przylegający od strony wsi C. do działki nr [...] nie został zlikwidowany, wymaga jedynie oczyszczenia z zakrzaczeń oraz wyrównania dna; -T.D. i Z.P. wywodząc, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów, gdyż działka nr [...] nie jest ich własnością. Analizując zaskarżoną decyzję oraz dokumenty sprawy stanowiące podstawę jej wydania, w świetle wniesionych odwołań, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, iż odwołania - nie zasługują na uwzględnienie. W odniesieniu do zarzutu braku legitymacji do występowania w sprawie małż. Pokrzywa organ stwierdził, że w trakcie postępowania organ II instancji pismem z dnia 22 lutego 2016 r. wezwał T.D. i Z.P. w terminie siedmiu dni od daty otrzymania niniejszego pisma, do dostarczenia dokumentu dot. stanu prawnego działki nr [...] w m. C., gm. K. Do dnia wydania decyzji organ nie uzyskał odpowiedzi na w/w pismo, więc sprawę rozpatrzył na podstawie dokumentów przekazanych przez organ I instancji. W myśl przepisu art. 64 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Funkcją każdego rowu jest odprowadzanie wód, zarówno z działki na której jest zlokalizowany jak i z terenów położonych powyżej. Jeśli rów jest zamulony i zarośnięty to znaczy, że przez wiele lat nie był on utrzymywany w należytym stanie, co w świetle przepisu art. 193 pkt I podlega karze grzywny. Zastosowanie przepisu art. 64 b ustawy Prawo wodne jest możliwe w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, powodującego zmiany jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i terminy wykonania tych czynności. Starosta P. decyzją z dnia [...] marca 2015 r, nałożył na właścicieli działek położonych w m. C., przez które przebiega rów obowiązek przywrócenia jego poprzedniej funkcji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z rowem, który jest urządzeniem wodnym odwadniającym tereny leśne oraz teren osiedla mieszkaniowego. Rów ten nie pełni funkcji melioracyjnej ustalonej w art. 70 ustawy, nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych i nie figuruje w ewidencji prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Inspektorat w P. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że sporny rów istniał i musi istnieć, gdyż jego zadaniem jest odprowadzenie nadmiaru wód z terenów Lasów Państwowych oraz przyległych do niego gruntów w m. C. do rzeki [...]. Powyższe stwierdzenie potwierdza zapis § 69 ust. 63 pkt. 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Województwa [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2005r., poz. [...]), dalej "Plan", który dot. "nakazu ochrony cieku wodnego poprzez zakaz zasypywania i przegradzania. Plan nakazuje odtworzenie naturalnego charakteru cieku otwartego". Ustalono, że zarurowanie rowu rurociągiem o zbyt małej średnicy powoduje szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie. Z widniejących w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów oraz mapy ewidencyjnej m. C. wynika, że w skład działek objętych postępowaniem wchodzą: grunty orne, grunty zadrzewione i zakrzaczone, łąki trwałe, lasy oraz rowy. Stąd właściciele działek objętych postępowaniem, na których położony jest sporny rów, zostali zobowiązani do przywrócenia parametrów technicznych oraz konserwacji w zakresie, który zagwarantuje utrzymanie jego funkcji. Wykonanie konserwacji przez wszystkich zainteresowanych i udrożnienie rowu przebiegającego przez grunty miejscowości C., spowoduje odpływ stagnujących w rowie wód, co będzie miało wpływ na zmniejszenie stanu uwilgotnienia gruntów. Organ stwierdził, że obowiązek przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - rowu położonego na działce nr [...] oraz na działkach [...] nałożony został na obie osoby będące jej współwłaścicielami, z których jedna nie wniosła "odwołania". Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dot. wieloletniego braku konserwacji rowu organ stwierdził, że brak konserwacji jest nieświadomym kierowaniem winy właściciela odcinka rowu w swoim kierunku z uwagi na fakt, że obowiązek utrzymania rowu w należytym stanie technicznym należy i należał od wielu lat do właściciela rowu (gruntu na którym rów się znajduje). W tym przypadku właściciel gruntu (rowu) ponosi odpowiedzialność za jego stan techniczny i brak drożności, w wyniku zaniedbania wykonywania spoczywającego na nim obowiązku utrzymania urządzenia wodnego. Z uwagi na fakt, że w związku z wniesionym odwołaniem, upłynął termin określony decyzją Starosty P. wykonania prac konserwacyjnych na rowie, zmieniono zapis decyzji w tym zakresie, zaś nowy termin ustalono w sposób, uwzględniający czas niezbędny do przeprowadzenia przedmiotowych robót tj. na dzień 30 września 2016r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedli: W.S., T.P., M.P., K.D., E.S., T.D. i Z.P. zarzucając naruszenie: a/ art.9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz, U. z 2015 r.,poz.469 z późn. zm.), polegającą na zakwalifikowaniu naturalnego cieku wodnego jako "urządzenia wodnego -rowu", co miało wpływ na treść orzeczenia; b/art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: - zaniechanie podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o dane przedstawione przez strony skarżące oraz w odwołaniach od decyzji Starosty P. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...], w związku z czym zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, czego dowodem jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu II instancji; - ustalenie, że strona skarżąca T.D. i Z.P. wezwana do dostarczenia dokumentu dot. stanu prawnego działki nr [...] w m. C.; gm. K. nie odpowiedziała na to pismo, podczas gdy w rzeczywistości strona skarżąca w dniu 10 marca 2016 r. przesyłką poleconą przesłała Organowi II instancji odpis zwykły księgi wieczystej nr [...], celem potwierdzenia, że działka nr [...] nie jest ich własnością, Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ II instancji rozpatrując i uwzględniając odwołanie strony od decyzji Starosty P. ( nr [...] z [...].08.2012 r.) dostrzegł naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu obowiązku zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, czego dowodem jest wyszczególnienie zagadnień wymagających ustalenia wszystkich właścicieli przedmiotowego działek, przez które biegnie ciek wodny, określenie jego funkcji oraz formalno-prawnego aspektu jego istnienia i funkcjonowania oraz sprawdzenia, czy nienależyte jego utrzymanie zmieniło jego funkcję i szkodliwie oddziaływuje na sąsiednie grunty. Starosta P. nie wykonał tych zaleceń, których część wymagałaby zapewne opinii biegłego. Organ lI instancji utrzymując w mocy ostatnią decyzję Starosty P. naruszył sam powołane wyżej przepisy prawa. W sposób nieuprawniony zarzucił, że T.D. i Z.P. nie dostarczyli dokumentu dotyczącego stanu prawnego działki nr [...] stanowi również naruszenie art. 8 k.p.a. podczas gdy przesyłką poleconą w dniu 10 marca 2016 r. dokumenty te w postaci odpisu zwykłego z księgi wieczystej nr [...] zostały złożone. Wynika z nich, że właścicielem działki nr [...] nie jest strona skarżąca. Dodatkowo skarżący podnieśli, że właściciel terenu sąsiadującego z Lasami Państwowymi pogłębił istniejące cieki wodne i spowodowali tym odprowadzenie nadmiaru wód opadowych do rzeki [...] z ominięciem południowych terenów mieszkaniowych Osiedla C. Widząc pozytywne skutki tych działań Nadleśnictwo C. na granicy Lasów Państwowych i wsi C. w północnej części we własnym zakresie również pogłębiło istniejące cieki wodne, aby odprowadzić nadmiar wód do rzeki [...] z ominięciem terenów mieszkaniowych. Tym sposobem problem rzekomego zalewania Lasów Państwowych z terenów sąsiadujących z miejscowością C. przestał istnieć. Skargę wniosła również A.B. współwłaścicielka działki o nr. ew. [...]. Oświadczyła, że od momentu jej zakupu w 1995 r. nigdy nie przebiegał przez nią odkryty rów melioracyjny. Jest to droga dojazdowa do jej posesji. Jedynie pod drogą istniał przepust w miejscu skrzyżowania poprzecznego drogi (działka [...]) z rowem melioracyjnym, przechodzącym przez inne działki. Przepust wybudowała spółdzielnia [...]. Przepust jest drożny gdyż skarżąca udrożniła go w 2011 r. Otrzymała decyzję o warunkach zabudowy z ustalonym dojazdem po tej działce. Skargi W.S., M.P., K.D., E.S. zostały odrzucone postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargi są zasadne. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, jest ocena legalności decyzji wydanej na podstawie art. 64 b ustawy Prawo wodne (D.U. 2015,poz. 469), dalej "p.w.". Zgodnie z tym przepisem gdy zostanie stwierdzone nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego, które powoduje zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny organu było funkcjonowanie rowu (cieku wodnego), który przebiegał przez działki skarżących a którego funkcją był odbiór nadmiaru wód opadowych i częściowo gruntowych oraz odprowadzanie ich do odbiornika-rzeki [...]. Wszczynając tego rodzaju postępowanie organ w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób prawidłowy krąg stron postępowania. Są nimi, co oczywiste, właściciele działek przez które przebiega urządzenie wodne. Takim urządzeniem wodnym, w myśl definicji zawartej w art. 9 ust. 1 pkt 19a p.w. jest rów. W związku z tym w pierwszej kolejności wskazać należy, że organ wadliwie ustalił krąg stron postępowania. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] działka o nr ew. [...] nie stanowi współwłasności T.D. i Z.P. ale M.W. i to ona powinna być stroną tego postępowania. Skarżący przesłali odpis z księgi wieczystej, co wynika z akt tego postępowania ale organ nie odniósł się do tego dokumentu. Nawet gdyby dokument ten wpłynął po wydaniu decyzji to i tak w świetle zasady praworządności nie można pozostawić w obrocie prawnym decyzji która nakłada na podmiot nie będący właścicielem nieruchomości przez który przebiega ciek wodny, tak daleko idące obowiązki restytucyjne. Stanowi to o naruszeniu przez organ art. 7, 8, 77 § 1 , 80 i 28 K.p.a. Organ dopuścił się także naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. gdyż zaniechał obowiązku zebrania w sposób prawidłowy materiału dowodowego czego skutkiem było wydanie decyzji bez rozważenia całokształtu okoliczności sprawy tj. tego co jest istotne z punktu widzenia możliwości wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego. Organ a priori przyjął, że ciek wodny którego dotyczy postępowanie administracyjne jest urządzeniem wodnym, choć stwierdził, że nie figuruje on w prowadzonej przez Marszałka Województwa ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Przypomnieć należy, że urządzeniami wodnymi są nie tylko budowle, zbiorniki czy inne obiekty wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 19 prawo wodne. Katalog tych urządzeń nie jest katalogiem zamkniętym. Urządzenie wodne to takie które służy kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, co wynika z definicji ustawowej z art. 9 ust 1 pkt 19 P.w. Jeżeli zatem ciek wodny służy ww celom można przyjąć, że jest urządzeniem wodnym. Aby można było zastosować przepis art. 64b organ musi wykazać: 1. że na danym terenie występuje urządzenie wodne; 2. kto jest władającym tym urządzeniem wodnym; 3. iż doszło do nienależytego utrzymania tego urządzenia; 4. że nienależyte utrzymanie spowodowało zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Po pierwsze, zgodnie z wyrażoną w art. 64 ust. 1a P.w. zasadą, koszty utrzymania urządzenia wodnego ponosi ten kto odnosi z tego urządzenia korzyści. Nie ulega więc wątpliwości, że zazwyczaj taką osobą jest władający tym urządzeniem a więc właściciel nieruchomości na której znajduje się urządzenie wodne. Nie jest nią osoba która nie korzysta z tego cieku tym bardziej gdy nie jest właścicielem gruntu przez który dane urządzenie przebiega. Po drugie, o ile można zgodzić się z tym, że skoro omawiany ciek uwidoczniony jest w planie zagospodarowania przestrzennego jako ciek wodny, którego nie wolno zasypywać i przegradzać, to jest on urządzeniem wodnym to jednak, zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy nie pozwala na arbitralne przyjęcie, że doszło do nienależytego utrzymania tego urządzenia którego skutkiem jest zmiana jego funkcji czy szkodliwe oddziaływanie na grunty. Na te okoliczności organ, poza oględzinami, nie powołał przekonujących dowodów przyjmując arbitralne twierdzenie o spełnieniu tej przesłanki. Wskazać należy, że skarżący wskazywali w toku postępowania, że niektórzy z nich sami udrożnili wcześniej to urządzenie – A.B. i że odprowadzanie wody z terenów stanowiących własność Lasów Państwowych następuje z ominięciem terenów na których położony jest omawiany ciek wodny i w związku z tym problem zalewania Lasów Państwowych wodną z terenów sąsiadujących z miejscowością C. obecnie nie istnieje. Po trzecie, nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego oznacza nie tylko działania niezgodne z prawem ale i takie które uniemożliwiają właściwe funkcjonowanie tego urządzenia. Takimi czynnościami jest zasypanie, przebudowa bez wymaganego zezwolenia czy brak konserwacji prowadzącej do tzw. zamulenia i zablokowania odpływu. Sąd podziela argumentację skargi w zakresie w jakim wywodzi, że pozbawienie cieku funkcji odprowadzania wody na skutek innych działań mających ten sam cel, w odniesieniu do tego samego terenu, może stanowić podstawę do odmowy zastosowania art. 64b ustawy prawo wodne, gdy tamte działania są wystarczające do spełnienia celów o jakich mowa w tym przepisie. Przesłanka nienależytego utrzymania urządzenia wodnego musi zawsze pozostawać w związku przyczynowym ze zmianą jego funkcji lub szkodliwym oddziaływaniem na grunt. Brak jednego z tych elementów wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 64 b P.w. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w sposób prawidłowy ustali krąg stron postępowania, w tym jako stronę uzna M.W., właścicielkę działki o nr ew. [...]. Następnie ustali rzeczywistą funkcję cieku wodnego tj. czy rzeczywiście urządzenie służy odprowadzaniu wód .in. z nieruchomości stanowiących własność Lasów Państwowych a jeżeli tak to ustali czy podmioty korzystające z tego urządzenia w sposób nienależyty go utrzymują i czy pozostaje to w związku przyczynowym z jego funkcją lub powoduje szkodliwe oddziaływanie na grunty. W ocenie Sądu, tego rodzaju czynności wymagają zasięgnięcia opinii biegłego ds. stosunków wodnych. Po należytym zebraniu materiału dowodowego organ wyda decyzję, której uzasadnienie będzie spełniało wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Sentencja decyzji, o ile określałaby obowiązki związane z przywróceniem urządzenia wodnego, musi być precyzyjna a więc określać jakie konkretnie działania mają podjąć poszczególne osoby zobowiązane i zawierać szczegółowe parametry związane z doprowadzeniem do przywrócenia funkcji urządzenia wodnego dla każdego ze zobowiązanych. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji ponieważ zakres czynności jakie musi przeprowadzić organ nie pozwala na ich wykonanie przez organ II instancji (m.in. biegły). Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, 211 i 213 P.p.s.a. W przypadku gdy sąd uwzględnia skargę skarżącemu należy się zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty składają się wpis (300 zł) oraz wydatki w kwocie 504 zł. poniesione przez małż. P. a wymienione w piśmie z 12 lipca 2016 r. Są one związane z koniecznością złożenia odpisów z ksiąg wieczystych i odpisów skargi. Ponieważ sąd w wezwaniu do usunięcia braków żądał złożenia odpisów skargi skarżący mieli prawo uznać, że chodzi o dokument poświadczony przez notariusza. To samo dotyczy odpisu z księgi wieczystej. Strona nie ma bowiem, tak jak to może czynić profesjonalny pełnomocnik, prawa do poświadczania kopii dokumentów jako zgodnych z oryginałami.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło