IV SA/Wa 1596/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Asesor WSA Marta Laskowska, Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego P. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r. w sprawie IV SA/Wa 313/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił do ponownego rozpoznania decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) grudnia 2007 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia (...) lutego 2005 r. stwierdzającą, że nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 146,9000 ha położona w G. powiat T., ujawniona w księgach gruntowych t.(...) k.(...) i (...), t.(...) k.(...) i (...), t.(...) k.(...) oraz t.(...) k.(...), jako własność W. R., w całości - w tym również jej poszczególne części składowe: to jest użytki rolne, grunty leśne oraz siedlisko - podpadała, z mocy prawa pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podstawą dla uchylenia wyżej wymienionych orzeczeń było niewyjaśnienie przez organy administracji sprawy z wniosku P. R. w sposób wymagany przepisami art.7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż obowiązkiem organu było ustalenie czy wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości ziemskiej lasy i grunty leśne- z racji spełniania norm obszarowych podpadały pod działanie przepisów dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, jeżeli tak to organ winien zbadać czy pozostała część nieruchomości- po odjęciu parcel o powierzchni ponad 57 ha spełniała warunki określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania P. R. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia (...) lutego 2007 r, stwierdzającą, że nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 146,9000 ha położona w G. powiat T., ujawniona w księgach gruntowych t.(...) k.(...) i (...), t.(...) k.(...) i (...), t.(...) k.(...) oraz t.(...) k.(...), jako własność W. R., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż ogólna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości przejętej na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ) wynosiła 146,9000 ha, w tym grunty rolne stanowiły 89,4980 ha, grunty leśne 57,4020 ha oraz zabudowania mieszkalne i gospodarcze na gruncie o pow. 0,4440 ha. Prawo własności przysługiwało W. R. od 1939 roku do chwili przejęcia nieruchomości, przy czym nie była ona podzielona pod względem prawnym ani fizycznym. Decydujące znaczenie przy przejmowaniu nieruchomości na własność Skarbu Państwa miała jej powierzchnia ogólna, przy czym istotnymi były cele, na jakie miały być przeznaczone nieruchomości. Przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ wywodził, iż pod pojęciem nieruchomości ziemskiej należy rozumieć nie tylko nieruchomości o charakterze rolnym, ale również nieruchomości, które były zabudowane bądź zalesione a także te, które nie były bezpośrednio wykorzystywane do celów prowadzenia produkcji rolnej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, P.R.- następca prawny W. R., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa oraz zarzut naruszenia prawa materialnego tj., art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Uzasadniając obszernie skargę wskazał m.in., iż organ zlekceważył i pominął ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/ Wa 313/06 albowiem w swoich rozważaniach ograniczył się jedynie do dekretu z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie 3 do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Jak to już wyżej wskazano omawiana sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 maja 2006 roku wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 313/06 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) grudnia 2007 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia (...) lutego 2005 r. wskazując organowi administracji co winno być wyjaśnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wyrok, o którym wyżej mowa jest prawomocny albowiem nie był przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do której złożenia był uprawniony także organ administracji. Organy administracji rozpoznając ponownie sprawę w następstwie wyroku sądu administracyjnego były związane oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 ppsa. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, przy czym ocena ta i wskazania, co do dalszego postępowania zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiążą ten sąd oraz organ administracji. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu ( czynności ). Można dodać, iż w świetle stanowiska zajętego w literaturze niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w powołanym przepisie byłoby naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (por. A. Kabat (w:) Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, komentarza, Warszawa 2005, str. 347). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy uznać za trafny zarzut podniesiony w skardze, iż rozpoznając ponownie sprawę organy administracji nie zastosowały się do zaleceń wskazanych w wyroku Sądu. W skład przejętej na własność państwa nieruchomości stanowiącej własność W. R. wchodziły także grunty leśne. Podnieść należy, iż Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej regulował przejęcie na własność państwa nieruchomości ziemskich m.in. z uwagi na ich powierzchnię. Natomiast przejęcie na własność Państwa lasów i gruntów leśnych regulował odrębny od dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej akt prawny nacjonalizacyjny. Był nim dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Ponownie należy wskazać organowi, iż winien ustalić czy wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej lasy i grunty leśne- z racji spełniania norm obszarowych podpadały pod działanie przepisów dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustalenia w tym zakresie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przypadku natomiast stwierdzenia podpadania pod działanie przepisów tego dekretu tj. dekretu z 12 grudnia 1944 r. organ winien zbadać, czy pozostała część przejętej nieruchomości- po odjęciu parcel o powierzchni ponad 57 ha spełniała warunki określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W świetle braku powyższych rozważań Ministra za przedwczesne należało uznać odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ zastosuje się do przedstawionych powyżej wskazań. Z tych względów stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na zasadzie art. 200 ppsa.