IV SA/Wa 1596/16

Dnia 28 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2017 r. wniosku Szkoły [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Szkoły [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Szkoła [...] w [...] wnioskiem z 12 grudnia 2016 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oświadczając, że prowadzi działalność niezarobkową i mimo posiadania majątku trwałego nie może go spieniężyć, a wysokość kapitału zakładowego wynosi 1 881 916 222 zł, zaś zysk 9 444 491 zł. Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że: - jest publiczną szkołą wyższą i nie prowadzi działalności komercyjnej; przy ocenie sytuacji majątkowej należy wziąć pod uwagę specyfikę takiej działalności; - postępowania sądowe w działalności Wnioskodawczyni są zdarzeniami wyjątkowymi i mają na celu ochronę posiadanego mienia poprzez podejmowanie działań zmierzających do jego nieuszczuplenia; - środki finansowe, jakimi Wnioskodawczyni dysponuje w pierwszym rzędzie pochodzą z dotacji uzyskiwanej z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako środki celowe z budżetu państwa; działalność Uczelni finansowana jest dodatkowo m. in. z grantów, funduszy pomocowych, opłat od studentów i kredytów obrotowych z limitem w rachunku bankowym; tylko znikomy procent przychodu uzyskiwany jest z innej pobocznej i nie prowadzony w sposób stały działalności, np. ze sprzedaży nieruchomości; - posiadane przez Uczelnię aktywa trwałe oraz środki pieniężne i inne aktywa pieniężne mogą być wydatkowane jedynie na cele ustalono w uchwale Senatu Uczelni oraz tylko na cele naukowe i badawcze. Sąd zważył, co następuje. Stosownie do mającego w sprawie zastosowanie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej powyższą ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez "środki" należy rozumieć nie tylko środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, ale również wartość środków trwałych. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują zwolnienia uczelni publicznych od opłat sądowych, stąd powinny one uwzględniać w swej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Chcąc dochodzić praw przed sądem należy zadbać o środki na pokrycie kosztów sądowych. Nie może mieć znaczenia, że Uczelnia w uchwale Senatu nie zapewniła sobie możliwości przeznaczania posiadanych aktywów pieniężnych na koszty sądowe. Świadczy to o niepodjęciu starań o uzyskanie środków finansowych. Uczelnia może uzyskiwać środki finansowe m. in. z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż działalność naukowa (§ 93 pkt 6 statutu). Oznacza to, że poza środkami pochodzącymi z dotacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, grantów czy opłat od studentów, może pozyskiwać środki z gospodarowania mieniem. Wnioskodawczyni zatem, jako podmiot uprawniony do prowadzenia poza działalnością naukową również działalności gospodarczej, powinna w planowaniu wydatków uwzględnić również potrzebę wydatkowania zgromadzonych środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych w tych sprawach i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nawet gdy jest ona - jak w niniejszym przypadku - działalnością uboczną, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim wysokość środków trwałych Uczelni należy stwierdzić, że jest ona w stanie samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania sądowego (na obecnym etapie postępowania Wnioskodawczyni jest zobowiązania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1 206 zł). Wartość środków trwałych wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.