IV SA/Wa 1600/07

Dnia 23 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2007 roku sprawy ze skargi K. M. i H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie przeznaczenia gruntów rolnych do zalesienia - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzję Starosty - Z. z dnia (...) kwietnia 2007 r. w części dotyczącej zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia a w pozostałej części utrzymało decyzję Starosty w mocy. Decyzja ta została wydana w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Z. z dnia (...) sierpnia 2002 r. Orzekając ponownie w sprawie na zasadzie art. 151 §. 1 pkt 2 K.p.a., Starosta po uchyleniu uprzedniej decyzji orzekł o prowadzeniu na działce o nr ew. (...) w obrębie P. gmina L., należącej do G. i H. M. uprawy leśnej na powierzchni 1,94 ha (w uchylonej decyzji powierzchnie prowadzonej uprawy określono na 2,19 ha) oraz wskazał sumę należnego ekwiwalentu, jako kwotę 218,15 zł. na miesiąc (uprzednio 246,37 zł na miesiąc). Wskazując przesłanki wznowienia powołano się na aktualizację operatu gruntów zakończoną prawomocną decyzją z 2004 roku. Wynika z niej, iż faktyczna powierzchnia zalesionej działki wynosi 1,94 ha a nie jak deklarowano we wniosku 2,19 ha. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazano, iż w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz.U. Nr 73, poz. 764 ze zm.), co wynika z treści art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Zachodziły przesłanki wznowienia postępowania wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Rozbieżność pomiędzy działką zadeklarowaną, jako zalesioną a faktycznie zalesioną (0,25 ha) ma wpływ na wysokość ekwiwalentu należnego w myśl ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Jak wynika z akt sprawy ujawniona nowa okoliczność odnośnie wadliwego ustalenia rzeczywistej powierzchni uprawy istniała w dniu wydania decyzji z 2002 roku, gdyż bezsporne jest, iż nie zmieniła się faktyczna powierzchnia uprawy, dokonano jedynie jej nowego obmiaru. sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 Uzasadniając uchylenie decyzji w części wskazano, iż w jej pouczeniu zobowiązano małż. M. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 2002 roku do 2007 r. (z odsetkami). Zdaniem organu orzekającego, zobowiązanie takie nie powstało z uwagi na brak skutków wstecznych wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż art. 156 § 2 K.p.a. nie znajdzie w sprawie zastosowania, natomiast błędne określenie imienia jednej ze stron stanowi oczywistą omyłkę, która może być sprostowana w trybie art. 113 K.p.a. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów art. 6 i 7 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 156 § 2 oraz art. 6 - 8, i 16 a także art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. (nie odniesienie do zarzutów odwołania). Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 §. 1 pkt 5 K.p.a. wskazano następujące okoliczności: - przesłanką wznowienia postępowania może być wyjście na jaw nowych dowodów lub okoliczności; organ I. instancji uznał, iż nowe pomiary obszarów zalesionych, zatwierdzone decyzją z 2004 roku, stanowią nowy dowód natomiast organ odwoławczy, jako podstawę wznowienia postępowania wskazał wyjście na jaw nowych okoliczności; wskazanie przez organ odwoławczy innych przesłanek wznowieniowych jest niedopuszczalne (na poparcie tego poglądu przywołano wybrane orzeczenia), - organ odwoławczy błędnie uznał, iż dokonanie nowych pomiarów po uprawomocnieniu decyzji z 2002 roku może stanowić okoliczność istniejącą w dniu wydania wadliwej decyzji a nie znaną wówczas organowi - pomiarów bowiem dokonano później; skoro organ administracji nie dopełnił obowiązku weryfikacji powierzchni zalesienia przez obmiar przed wydaniem decyzji w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, późniejsze ustalenie właściwej wielkości zalesienia nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (na poparcie tej tezy przywołano wybrane orzeczenie). Strona wyraziła pogląd, iż organ odwoławczy celowo pominął kwestie wadliwości decyzji organu I. instancji (wskazanie, jako sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 podstawy wznowienia, nowego dowodu zamiast nowej okoliczności), gdyż w innym przypadku weryfikacja wadliwej decyzji byłaby niemożliwa z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 146 § 1 K.p.a. W skardze podtrzymano także zarzuty zawarte w odwołaniu, do których zdaniem strony nie odniósł się organ II. instancji. Nie sprecyzowano, o jakie kwestie chodzi. W treści odwołania strona podnosiła dodatkowo okoliczności związane z wydaniem decyzji z 2002 roku, zwracając uwagę, iż w związku z mylnym ustaleniem powierzchni zalesienia poniosła ona szkody, które stanowią koszty zalesienia powierzchni określonej w decyzji, jako podstawa rozliczeń pomiędzy stroną a wykonawcą zalesienia. Strona wskazywała, iż to z inicjatywy organu administracji we wniosku wskazano określoną powierzchnię do zalesienia, która wcześniej została wyznaczona w terenie przez pracowników nadleśnictwa. Strona działała cały czas w przeświadczeniu zgodności z prawem. Wskazano również, iż wadliwe jest wyeliminowanie z obrotu decyzji z dnia (...) sierpnia 2002 r. skoro nie wyeliminowano decyzji z dnia (...) kwietnia 2002 r. Wyjaśniono w końcu, iż Strona wyraża zgodę na zmianę wysokości należnego ekwiwalentu, jednak oponuje przeciwko zwrotowi nienależnie pobranych dotąd świadczeń (z odsetkami). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby uzasadnić jej uchylenie. W rozpoznawanej sprawie faktem niespornym jest dokonany w 2004 roku obmiar faktycznie zalesionej nieruchomości. Na jego podstawie można stwierdzić, iż wielkość zalesienia jest różna od wskazanej w decyzji z 2002 roku. Nową okolicznością faktyczną, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., może być zarówno określone wydarzenie jak i określony obiektywny fakt, w tym błąd odnośnie ustalenia określonej wielkości fizycznej, jak w rozpoznawanym przypadku. W myśl ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia należny za zalesienie gruntów rolnych ekwiwalent jest sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 powiązany wprost z powierzchnią zalesionego gruntu. W tym kontekście błędne ustalenie powierzchni zalesienia należy do okoliczności faktycznych istotnych dla wyniku sprawy w zakresie orzekania o należnym ekwiwalencie. Wyrażając powyższe stanowisko Sąd, w obecnym składzie, nie podziela tez wyrażonych w wybranych orzeczeniach przywołanych w skardze, z których treści można by wywodzić odmienne wnioski do wskazanych wyżej. W świetle powyższych uwag wprawdzie trafnie strona wywodzi, iż w rozpoznawanej sprawie przesłanką wznowienia postępowania, w myśl art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie może być ujawnienie dowodów istniejących w dniu wydania decyzji lecz nie znanych organowi (nie stwierdzono wszak aby przed wydaniem decyzji z 2002 roku dokonano prawidłowych pomiarów powierzchni zalesionej). Nową okolicznością faktyczną nie jest także czynność przeprowadzenia pomiarów, jako wydarzenie, gdyż czynności tej dokonano po wydaniu decyzji z 2002 roku. Natomiast istotnie nową okolicznością faktyczną, nie znaną organowi na etapie wydawania orzeczenia, jest błędne określenie rzeczywistej wielkości powierzchni zalesionej. Powierzchnia ta, co nie jest kwestionowane, została ustalona prawidłowo dopiero w 2004 roku. Jednocześnie okoliczność ta, rozumiana jako błąd odnośnie powierzchni zalesienia, istniała również w dniu wydania decyzji z 2002 roku, gdyż w sprawie nie podnoszono aby granice zalesionego obszaru uległy zmianie. W tej sytuacji, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., istniały podstawy do wznowienia postępowania i ponownego orzeczenia o należnym ekwiwalencie z uwzględnieniem faktycznej powierzchni zalesienia, w myśl art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Co do zasady trafnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I. instancji, w zakresie w jakim zobowiązano nią stronę do zwrotu nienależnej części ekwiwalentu (wraz z odsetkami) pobranego w latach 2002-2007. Bowiem przepisy dotyczące wznowienia postępowania nie zawierają stosownej podstawy do orzekania w tym przedmiocie. Uchybieniem w stosunku do treści art. 107 §. 3 K.p.a było wyrażenie w tym kontekście przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowiska odnośnie kwestii, czy zwrot taki jest należny. Kwestia ta nie miała znaczeniu dla meritum orzekania a więc wypowiedź w tym zakresie nie była istotna dla sprawy. Wskazane uchybienie przepisom postępowania nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy, a więc jego sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 stwierdzenie. przez Sąd nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, co wynika a contr ario z art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów Strony należy stwierdzić, co następuje: Nie trafne są wywody, jakoby organ odwoławczy nie był uprawniony do dokonania odmiennej kwalifikacji prawnej faktów, które stanowiły przesłankę wznowienia postępowania. Sama błędna kwalifikacja przez organ I. instancji niekwestionowanych faktów, mających znaczenie dla wyniku sprawy, nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w myśl art. 138 § 2 K.p.a. Bowiem organ odwoławczy może dokonać we własnym zakresie prawidłowej kwalifikacji prawnej istotnych faktów, a więc sprawa nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W tej sytuacji organ odwoławczy trafnie uznał błędny obmiar zalesionego obszaru, jako okoliczność faktyczną nie znaną na etapie orzekania w 2002 roku, nie zaś za ujawnienie nieznanego dowodu w sprawie. Był on w pełni uprawniony do dokonania kwalifikacji prawnej istotnych niespornych faktów. Należy podkreślić, iż orzekając w sprawie organ odwoławczy w niniejszej sprawie miał na względzie w istocie te same fakty, które jedynie odmiennie przypisał do katalogu przesłanek wznowieniowych wymienionych w art. 145 §. 1 pkt 5 K.p.a. Nie naruszono więc zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) Wyrażając powyższe stanowisko Sąd w obecnym składzie nie podziela tez wyrażonych w wybranych orzeczeniach przywołanych w skardze, z których treści można by wywodzić odmienne wnioski do wskazanych wyżej. W kontekście wznowienia postępowania nie ma także znaczenia kwestia, iż organ administracji na etapie wydawania decyzji z 2002 roku nie dokonał obmiaru zalesionego terenu. Wprawdzie trafnie w skardze wskazano, iż organ dokonuje sprawdzenia wykonania zalesienia (art. 6 ust. 1 zd. wst. ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia). Z przepisu tego jednak nie wynika szczegółowo zakres obowiązków organu w tym względzie. Nie wynika z niego w szczególności obowiązek prowadzenia w każdym przypadku szczegółowego obmiaru we własnym zakresie (jak można przypuszczać z treści odwołania w niniejszej sprawie oparto się na ustalenia dokonanych przez sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 administrację lasów), a nawet gdyby został on dokonany we własnym zakresie nie można przecież wykluczyć popełnienia przy tej czynności istotnych błędów. Wyjście na jaw okoliczności faktycznej - błędnego określenia powierzchni zalesionej - może być podstawą wznowienia postępowania niezależnie od okoliczności kto ponosi winę za ujawnione błędy. Skutki prawne ujawnienia istotnych okoliczności faktycznych dla możliwości wznowienia postępowania zostały ograniczone przez prawodawcę jedynie cezurą czasową (art. 146 § 1 K.p.a.). Trafnie w skardze zarzucono, iż organ II. instancji nie odniósł się do niektórych zarzutów zawartych w odwołaniu. Uchybienie to nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy. Podnoszone w odwołaniu kwestie okoliczności wydania decyzji z 2002 roku nie mają znaczenia dla sprawy w kontekście przesłanek wznowienia postępowania. Brak winy strony za błędne określenie zalesionej powierzchni czy ewentualne szkody, jakie poniosła strona w związku z tym mogą mieć znaczenie jedynie w kontekście zakresu roszczeń odszkodowawczych związanych z wydaniem wadliwych decyzji. Kwestie te regulowane są popisami K.c. Z uwagi na przedmiot rozpoznawanej sprawy znaczenie mogłyby mieć jedynie ewentualne fakty wskazujące, iż wadliwe określenie powierzchni zalesienia było znane organowi przed wydaniem decyzji z 2002 roku. W takiej sytuacji błąd odnośnie powierzchni zalesienia nie stanowiłby okoliczności faktycznej nie znanej organowi, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nie trafnie również w odwołaniu wywodzono, iż wzruszenie decyzji z dnia (...) sierpnia 2002 r. wymagało uprzedniego wzruszenia decyzji z dnia (...) kwietnia 2002. Z treści ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia nie wynika bowiem, iż areał gruntów wskazany w decyzji o wyrażeniu zgody na zalesienie (wydanej na podstawie art. 3 ust. 7) nie może być większy niż wskazany w późniejszej decyzji o stwierdzeniu prowadzenia upraw (na podstawie art. 6 ust. 1). Skoro organ administracji dwukrotnie ma orzekać w przedmiocie wielkości upraw to jak się wydaje prawodawca przewidywał sytuacje, iż np. nie zostanie zalesiona cała powierzchnia do tego celu przeznaczona. Wątpliwości mogłaby budzić wyłącznie kwestia, czy dopuszczalne w świetle ustawy byłoby potwierdzenie faktu zalesienia (z czym wiąże się należny ekwiwalent) większej powierzchni niż w takim celu przeznaczona, co jednak wykracza poza granice niniejszej sprawy. sygn. akt IV SA/Wa 1600/07 Skoro wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania w zakresie odniesienia do zarzutów odwołania nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, ich stwierdzenie nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji (a contrario z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności zaskarżone orzeczenie nie zapadło z naruszeniem art. 6 i 7 K.p.a. Sąd, poza wskazanymi wyżej przypadkami uchybień odnośnie właściwego uzasadnienia decyzji, nie dopatrzył się również naruszeń art. 8 K.p.a., w szczególności mogących prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponieważ, jak wskazano, w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania nie trafny jest zarzut naruszenia art. 16 K.p.a. natomiast art. 156 § 2 K.p.a. nie znajdzie w sprawie zastosowania. W rozpoznawanej sprawie, której zakres przedmiotowy określają przepisy dotyczące wznowienia postępowania nie naruszono również przepisów art. 6 i 7 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Jedynie na marginesie wskazać można, iż zaskarżona decyzja wydaje się zgodna z żądaniami strony uprzednio wyrażonymi w odwołaniu (str. 10). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.