IV SA/Wa 1606/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi V. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o nadanie statusu uchodźcy - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania V. S. (dalej "skarżącego") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") znak [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., orzekającej o umorzeniu postępowania o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. II. Zaskarżona decyzja Rady zapadła w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu 30 kwietnia 2009 r. skarżący, obywatel S., deklarujący narodowość [...], wniósł do Szefa Urzędu o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując jako motyw prześladowania, jakich miał doznać w kraju pochodzenia ze strony sił zbrojnych oraz współpracującej z nimi rozłamowej grupy K., należącej do T. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...], wydaną na skutek rozpatrzenia wniosku skarżącego z Szef Urzędu orzekł o: 1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, 3) wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] Rada utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Decyzja Rady została uchylona przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1149/11. Ponownie rozpoznawszy sprawę decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak [...] Rada utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1036/12, tut. Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję Rady. 2. Skarżący złożył następnie trzy kolejne wnioski o nadanie statusu uchodźcy, tj.: 1) wniosek z dnia 8 września 2011 r., rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie w związku z niedopuszczalnością wniosku, utrzymaną następnie w mocy decyzją Rady z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...], 2) wniosek z dnia 21 maja 2012 r., rozpatrzony decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...], umarzającą postępowanie w sprawie w związku z niedopuszczalnością wniosku, utrzymaną następnie w mocy decyzją Rady z dnia [...] września 2013 r. znak [...], 3) wniosek z dnia 2 grudnia 2013 r., rozpatrywany obecnie. 3. Rozpatrzywszy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. ostatnio złożony wniosek skarżącego z dnia 2 grudnia 2012 r., Szef Urzędu umorzył postępowanie w sprawie, stwierdzając niedopuszczalność wniosku. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Szef Urzędu wskazał, że wniosek skarżącego został oparty na tych samych podstawach, co pierwszy wniosek, rozpoznany merytorycznymi decyzjami organów obu instancji. 4. Skarżący wniósł do Rady (za pośrednictwem Szefa Urzędu) odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2013 r., kwestionując ocenę organu, że jego kolejny wniosek uchodźczy został oparty na tych samych podstawach. W odwołaniu podniesiono, że przesłanką do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego jest konieczność zbadania, czy sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego zmieniła się od czasu rozstrzygnięcia przez organu pierwszego wniosku uchodźczego. Do odwołania dołączono wydruk przetłumaczonych artykułów prasowych z "G." z 1 i 14 lutego 2014 r. na temat projektu rezolucji ONZ, dotyczącego ścigania zbrodni wojennych na S. oraz artykułu z "N." na ten sam temat. W trakcie postępowania odwoławczego do Rady wpłynęła kopia szwajcarskiego dokumentu tożsamości skarżącego. III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, Rada utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Rada wskazała w szczególności, co następuje: 1. Ponowne rozpatrzenie sprawy wszczętej kolejnym wnioskiem uchodźczym skarżącego, rozpatrzonym w I instancji przez Szefa Urzędu, prowadzi do konkluzji, że wniosek ten został oparty na tych samych podstawach, co pierwszy tego rodzaju wniosek, rozstrzygnięty przez organy co do meritum, w konsekwencji czego postępowanie w sprawie należy umorzyć na podstawie art.40 ust.1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz.680), dalej "ustawy z 2003 r.". 2. Stanowisko organu I instancji we wskazanym wyżej zakresie należy zatem uznać za prawidłowe, aczkolwiek zawarte w jego uzasadnieniu oceny wymagają pewnego doprecyzowania. 3. Stwierdzić zatem należy, że przy ocenie tego, czy swój kolejny wniosek uchodźczy skarżący oparł na tych samych podstawach, co pierwszy wniosek, rozpatrzony decyzjami merytorycznymi Szefa Urzędu i Rady, koniecznym jest poczynienie ustaleń na temat ewentualnej zmiany sytuacji na S. nie w stosunku do stanu na dzień orzekania przez organ I instancji (tj. przez Szefa Urzędu), a na dzień, w którym wydana została ostateczna decyzja odwoławcza Rady ([...] marca 2012 r.). 4. W ocenie Rady ogólna sytuacja panująca na S. w zakresie przestrzegania praw człowieka nie uległa od wskazanego wyżej momentu zmianie, wywołującej konieczność udzielenia skarżącemu na terytorium RP którejś z form ochrony przewidzianej dla cudzoziemców. Stanowisko to wynika analizy opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z lipca 2013 r. oraz najnowszego raportu Departamentu Stanu U. z lutego 2014 r., dotyczącego kwestii przestrzegania praw człowieka na S. 5. Wojna domowa na S. zakończyła się w 2009 r. Konflikt nie rozgorzał na nowo. Zniesiony w sierpniu 2011 r. stan wyjątkowy nie został ponownie wprowadzony. Stosownie do stanowiska UNHCR pomimo wciąż niezadawalającego poziomu przestrzegania praw człowieka brak jest podstaw do nadawania obywatelom S. statusu uchodźcy lub form ochrony subsydiarnej. UNHCR prowadzi akcję dobrowolnych powrotów na S., a wiele krajów stosuje też wydalenia do tego kraju. Jakkolwiek odnotowywane są przesłuchania tych osób bezpośrednio po powrocie, to w grupie szczególnego ryzyka znajdują się osoby, na których ciążą zarzuty kryminalne oraz powiązane z L. Skarżący nie zalicza się do tych grup. Nie jest to zatem nowa okoliczność w sprawie. 6. Przedstawione przez skarżącego internetowe wydruki tekstów traktujących o ogólnej sytuacji politycznej na S. nie zawierają informacji, mogących prowadzić do wniosku, że sytuacja ta pogorszyła się w sposób zagrażający skarżącemu. Również przedłożenie przez skarżącego kopii identyfikatora kamerzysty nie wnosi do sprawy nic nowego, albowiem w będącej punktem odniesienia w niniejszej sprawie decyzji Rady z dnia [...] marca 2012 r. nie zakwestionowano faktu wykonywania przez skarżącego zawodu kamerzysty. IV. Pismem z dnia 19 maja 2014 r. skarżący wniósł do Sądu, za pośrednictwem Rady skargę na decyzję Rady (skarga sporządzona w języku angielskim – tłum. własne Sądu), podnosząc w nim, co następuje: - w toku procedury uchodźczej, jaka została wszczęta wobec skarżącego po jego przyjeździe do Polski w 2009 r. (po uprzednim pobycie w S., do której skarżący przybył ze S. w 2007 r. i gdzie również wniósł o nadanie statusu uchodźcy), skarżącemu nie zapewniono tłumacza ze zrozumiałego dla skarżącego języka (organy nie dysponowały tłumaczem z języka t.). - skarżący poważnie obawia się o swoje życie w razie ewentualnego powrotu do S., gdzie panuje przemoc i gdzie życie skarżącego jako przedstawiciela mniejszości t. jest zagrożone, - skarżący od wielu lat nie ma kontaktu z rodziną, nie jest nawet pewien, czy jej członkowie wciąż żyją, - w toku postępowania skarżący domagał się, stosownie do uregulowań prawa międzynarodowego, odesłania go do S., to jest do pierwszego kraju, w którym wnioskował o przyznanie statusu uchodźcy, - skarżący wysłała trzy pisma do szwajcarskich władz, ale nie uzyskał na nie odpowiedzi. Pismem z dnia 30 czerwca 2007 r., sporządzonym w języku polskim, skarżący nadesłał do Sądu uzupełnienie skargi, podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty: 1. Naruszenia prawa materialnego, tj. art.1 Konwencji Genewskiej z 1951 r., dotyczącej statusu uchodźców oraz Protokołu Nowojorskiego z 1967 r. poprzez uznanie, że skarżący nie jest uchodźcą w rozumieniu tych przepisów; 2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art.7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji, - art.8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów państwa. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący podniósł, co następuje: 1. W trakcie przesłuchania statusowego skarżący zeznał, że organizacja terrorystyczna T. chciała zmusić skarżącego jako T. do współpracy. Jako kamerzysta pracujący w telewizji, skarżący był zmuszony do kontaktów z ludźmi z L. Na te okoliczności skarżący złożył w postępowaniu uchodźczym stosowne dowodowy. 2. Po ucieczce do Europy skarżący stał się obiektem zainteresowania rządowych służb specjalnych. Władze na S. sprawują S., stąd oczywistym jest, że T., mający kontakty z organizacją terrorystyczną, zagrożony jest prześladowaniami ze strony władz. 3. Na S. skarżący był zatrzymywany, a w toku postępowania uchodźczego organy nie sprawdziły tego faktu, podobnie jak i tego, czy skarżący jest S. poszukiwany. 4. Orzekające organy nie rozpatrzyły wnikliwie przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Do akt sprawy wpłynęły pisma: 1) Szefa Urzędu z dnia 8 października 2014 r. (wpłynęło do Sądu w dniu 14 października 2014 r.) oraz Naczelnika Wydziału – Kierownika Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w B., [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia 13 października 2014 r. (wpłynęło do Sądu w dniu 20 października 2014 r.) informujące o wydaleniu skarżącego z terytorium RP w dniu 15 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: VII. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Rady nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców prowadzi do następujących wniosków: 1. Zgodnie z art. 40 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 2 tego artykułu, wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach. 2. Ocenie Sądu podlega to, czy orzekające w sprawie organy zasadnie uznały czwarty z kolei wniosek skarżącego o nadanie statusu uchodźcy za niedopuszczalny z tego względu, iż wniosek ten został oparty na tych samych podstawach, co pierwszy wniosek skarżącego, rozpatrzony odmowną decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją Rady z dnia [...] marca 2012 r. znak [...] (decyzja Rady została skontrolowana przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1149/11, oddalił skargę skarżącego na tę decyzję). 3. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 3 i 4 dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U.UE.L.05.326.13)., kolejny wniosek o udzielenie azylu jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie poprzedniego wniosku decyzji ostatecznej, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Wniosek jest rozpatrywany merytorycznie, jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Znaczenie może więc mieć ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących indywidualnej sytuacji cudzoziemki czy sytuacji w kraju pochodzenia, jak również zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia. Podkreślenia wymaga, że przy ocenie czy podstawy kolejnego wniosku są tożsame znaczenie ma istota powoływanych przez skarżącą faktów, nie zaś forma ich przedstawienia. 4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP, którym a contrario zakreślono możliwość rozpoznawania ponownego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jedynie w szczególnym przypadku – gdy wnioskodawca złoży nowy wniosek oparty na innych podstawach niż uprzedni. 5. Analiza treści wniosków skarżącego o nadanie statusu uchodźcy (łącznie z wyjaśnieniami składanymi w toku postępowania) z dnia 30 kwietnia 2009 r. (pierwszy wniosek uchodźczy) oraz z dnia 2 grudnia 2013 r. (czwarty wniosek uchodźczy) prowadzi do oczywistej konkluzji, że w obu przypadkach skarżący powołał się na obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze strony sił zbrojnych oraz współpracującej z nimi rozłamowej grupy zbrojnej, należącej do T. Organy orzekające w przedmiocie wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. prawidłowo ustaliły, że we wniosku tym skarżący nie podał żadnych takich okoliczności, które należałoby uznać za nowe w stosunku do podanych w pierwszym postępowaniu uchodźczym. Oba wnioski dotyczą tożsamych spraw zarówno co do podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. 6. Trafnie uznała Rada, że ocena tego, czy swój kolejny wniosek uchodźczy skarżący oparł na tych samych podstawach, co pierwszy wniosek, rozpatrzony decyzjami merytorycznymi Szefa Urzędu i Rady, wymagała poczynienia ustaleń na temat ewentualnej zmiany sytuacji na S. w stosunku do stanu na dzień ostatecznego merytorycznego rozpatrzenia pierwszego wniosku skarżącego przez Radę ([...] marca 2012 r.). W konsekwencji powyższego przekonująco wywiódł organ odwoławczy, w oparciu o analizę opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z lipca 2013 r. oraz najnowszego raportu Departamentu Stanu U. z lutego 2014 r., dotyczącego kwestii przestrzegania praw człowieka na S., że ogólna sytuacja panująca na S. w zakresie przestrzegania praw człowieka nie uległa od wskazanego wyżej momentu zmianie, wywołującej konieczność udzielenia skarżącemu na terytorium RP którejś z form ochrony przewidzianej dla cudzoziemców. Rada rozpatrzyła przedłożone przez skarżącego dowody w postaci internetowych wydruków tekstów traktujących o ogólnej sytuacji politycznej na S. oraz kopii identyfikatora kamerzysty, prawidłowo przyjmując, że z dowodów tych nie wynikają informacje, w świetle których czwarty wniosek należałoby traktować jako wniosek oparty na innych podstawach aniżeli pierwszy wniosek uchodźczy skarżącego. 7. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo w zakresie wynikającym z granic postępowania zakreślonych przepisem art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Organy orzekające w sprawie dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, jak również dokonały oceny dowodów nie przekraczając granicy swobodnej oceny dowodów. 8. Z protokołu przesłuchania z dnia 2 grudnia 2013 r. wynika jednoznacznie, że w postępowaniu kontrolowanym obecnie skarżącemu zapewniono tłumacza z języka t. Poza kontrolą Sądu pozostaje natomiast ocena wywiązania się z tego obowiązku przez organy w postępowaniu wszczętym z wniosku z dnia 30 kwietnia 2009 r. (kontrolowanym przez tut. Sąd wyrokami wydanymi w sprawach V SA/Wa 1149/11 V SA/Wa 1036/12). W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.