IV SA/Wa 1608/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz N. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ( dalej organ II instancji ) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia N.B. ( dalej skarżąca ), obywatelce [...], zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan sprawy był następujący : W dniu 08 lutego 2016 r. N.B. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na podjęcie w Polsce nauki w Zespole Szkół [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] im podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach odmówił udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż Strona wykazała posiadanie ubezpieczeniu zdrowotnego zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce, zapewnionego miejsca zamieszkaniu oraz wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania w Polsce, kosztów nauki i powrotu do kraju pochodzenia, jednak, nie udowodniła istnienia okoliczności uzasadniających jej pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Wskazana liczba dni, w których odbywają się zajęcia w ww. szkole wynosi jedynie 36 dni w ciągu rocznego cyklu nauki. W dniu 30 maja 2016 r. N.B. złożyła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że dodatkowo odbywa kurs języka polskiego, jest członkiem polskiej organizacji i pragnie zostać w Polsce w celu dalszego zajmowania się polską kulturą. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...], przychylając się do stwierdzeniu, że okoliczność odbywania nauki w Szkole [...], z uwagi na niewielką ilość oraz niską intensywność zajęć (co 2 tygodnie w weekendy), nie uzasadnia pobytu cudzoziemki im terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Należy bowiem zauważyć, i zajęcia odbywają się średnio przez 4 dni w miesiącu i stan ten utrzymuje się od początku pierwszego semestru. Ponadto, kurs języka polskiego, który cudzoziemka podjęła w dniu 06.06.2016r. w Fundacji [...] odbywa się jedynie 2 razy w tygodniu w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych, zatem, w ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, żeby realizować cel pobytu w postaci nauki w Szkole [...] oraz Fundacji [...] cudzoziemka nie będzie musiała przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskie/ przez okres dłuższy niż 3 miesiące. W związku z poczynionymi ustaleniami, organ uznał., że okoliczności faktyczne sprawy, z których Skarżąca pragnęła wywieść dla siebie podstawę dla udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zostały w pierwszej kolejności przyporządkowane podstawom (wymogom pozytywnym) wynikającym z art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie jednak wskazał na istnienie przesłanek odmownych ujętych w art. 100 ust. 1 w zw. z art. 191 ust. I pkt 4 ustawy i stanowiących, że do odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności nie stosuje się przepisów art. 100 ust. I pkt 2 i 3 oraz 6-9 w przypadkach, o których mowa w art. 186 ust. 1 pkt 5 lub art. 187 pkt 6 lub 7. W takiej sytuacji organ doszedł do konkluzji, że spełnienie przez cudzoziemca pozytywnych przesłanek do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach byłoby wystarczające jedynie pod warunkiem niewystąpienia w sprawie przesłanek negatywnych. W związku z powyższym do postępowań w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach mają niewątpliwie zastosowanie przepisy art. 100 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z uwagi na niewielką ilość oraz niską intensywność zajęć - w ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców - żeby realizować cel pobytu w postaci nauki cudzoziemka nie będzie musiała przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskie/ przez okres dłuższy niż 3 miesiące, co uzasadnia wydanie decyzji odmownej. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie zgodziła się N.B. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o: 1. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; 2. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości; 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 100 w zw. z art. 187 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez odmowę udzielania Cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy w celu podjęcia lub kontynuowania nauki z uwagi na niewystarczającą częstotliwość zajęć dydaktycznych, w których uczestniczy; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: a. art. 6 i 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo braku podstaw faktycznych do jej wydania i naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie ustaleń nie znajdujących podstaw w zgromadzonym materiale dowodowym oraz naruszenie słusznego interesu społecznego; b. art. 8 K.p.a. poprzez działanie w sposób podważający jej zaufanie do władzy publicznej, ze względu na to, że spełniła wszystkie wymogi dotyczące udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy a odmówiono jej tego zezwolenia, mimo braku podstaw faktycznych i prawnych do takiego działania; c. art. 11 K.p.a. tj. niewyjaśnienie przez organ przesłanek, jakimi kierował się przy załatwianiu sprawy, a w szczególności niewykazaniu dowodów, na których oparł twierdzenia zawarte w decyzji; d. art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przy orzekaniu całokształtu materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 z późn. zm.) stanowi, że zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcowi udziela się albo - w przypadkach, o których mowa w art. 160, art. 181 i art. 187 - można udzielić na jego wniosek, jeżeli spełnia wymogi określone ze względu na deklarowany cel pobytu, a okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadniają jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie z ust. 2 w/w artykułu, zezwolenia na pobyt czasowy udziela się na okres niezbędny do realizacji celu przez cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie dłuższy jednak niż 3 lata. Zgodnie z art. 187 pkt 1 lit. a omawianej ustawy zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności można udzielić cudzoziemcowi, jeżeli zamierza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podjąć lub kontynuować naukę. Stosownie do postanowień art. 188 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 ww. ustawy cudzoziemiec, o którym mowa w art. 187 pkt lit. a jest obowiązany posiadać: • ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; • wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów nauki, utrzymania i powrotu; • zapewnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsce zamieszkania. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 maja 2014 r. w sprawie minimalnej wysokości środków finansowych, jakie będzie musiał posiadać cudzoziemiec, który zamierza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podjąć lub kontynuować naukę, oraz dokumentów mogących potwierdzić możliwość uzyskania takich środków (Dz. U. z 2014 r. poz. 676 z późn.zm.), cudzoziemiec, który zamierza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podjąć lub kontynuować naukę, musi posiadać środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w, wysokości co najmniej 635 zł. na każdy miesiąc pobytu: 1) przez okres 12 miesięcy lub 2) przez cały okres pobytu, jeżeli okres pobytu jest krótszy niż określony w pkt 1 - albo równowartość tej kwoty w walutach obcych. Dodatkowo zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, cudzoziemiec musi posiadać bilet powrotny lub środki finansowe na pokrycie kosztów podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo kosztów tranzytu do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, w wysokości stanowiącej równowartość biletu na podstawie, którego cudzoziemiec przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie mniejsze jednak niż: 1) 200 zł, jeżeli przybył z państwa sąsiadującego z Rzecząpospolitą Polską, 2) 500 zł, jeżeli przybył z państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż określone w pkt I. 3) 2.500 zł, jeżeli przybył z państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej - albo równowartość tych kwot w walutach obcych. Stosownie do § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, dokumentami, które mogą potwierdzać możliwość uzyskania przez cudzoziemca środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo kosztów tranzytu do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, w wysokości, o której mowa w § 2 i § 3, są: 1) czek podróżny; 2) "zaświadczenie" o wysokości limitu na karcie kredytowej wydane przez bank, który wystawił kartę kredytową; 3) zaświadczenie o posiadaniu środków płatniczych w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) dokument potwierdzający przyznanie stypendium krajowego lub zagranicznego; 5) zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków. Natomiast art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy nie spełnia on wymogów udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu lub okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, nie uzasadniają jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach do odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności nie stosuje się przepisów art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz 6-9 w przypadkach, o których mowa w art. 186 ust. 1 pkt 5 lub art. 187 pkt 6 lub 7. Okoliczność, na którą N.B. powoływała się w toku postępowania celem uzasadnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, została przez organy administracji prawidłowo zidentyfikowana jako okoliczność wskazana w art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach t. sytuacja, kiedy cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, pragnie dalej przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na zamiar kontynuowania nauki. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca podjęła naukę na pierwszym semestrze kierunku technik administracji w trybie zaocznym w Szkołę LOGOS. W zaświadczeniu wydanym przez Szkołę [...] wskazano, że zajęcia odbywają się w soboty i niedziele cztery raz w miesiącu w godzinach od 8:00 do 16:30, nauka trwa 2 lata - tj. od 1 lutego 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Ponadto Szkoła [...] potwierdziła, że skarżąca była obecna na wszystkich zajęciach, które odbyły się do tej pory. Do zaświadczenia wydanego przez Szkołę [...] dołączono harmonogram zjazdów w pierwszym semestrze roku szkolnego 2015/2016, zgodnie z którym zajęcia odbywały się w następujących terminach: • w lutym 2016 r.: 13, 14, 20, 21, 27 i 28 lutego 2016 r.; • w marciu 2016 r.: 12 i 13 marca 2016 r.; • w kwietniu 2016 r.: 2 i 3 kwietnia 2016 r • w maju 2016 r.: 7, 8, 21 i 22 maja 2016 r.; • w czerwcu 2016 r.: 4, 5, 18 i 19 czerwca 2016 r. Nie ulega wątpliwości także, że skarżąca uczęszcza 2 razy w tygodniu w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych na kurs języka polskiego, który zaczęła w dniu 06.06.2016r. w Fundacji [...] . W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, słuszny jest zarzut skargi że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 187 pkt. 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Należy przede wszystkim zauważyć, że przepis art. 187 pkt. 1 lit. a omawianej ustawy nie normuje minimalnego wymiaru dni lub godzin lekcyjnych świadczących o zamiarze podjęcia nauki lub kontynuowania nauki w Polsce. W konsekwencji, należy przyznać rację skarżącej, że organy niewłaściwie zinterpretowały normę zawartą w tym przepisie pomijając jego literalne brzmienie. W polskiej doktrynie prawniczej i orzecznictwie od lat akcentuje się prymat wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni, tj. systemową i celowościową. Przyjmując założenie racjonalnego ustawodawcy, należy także stwierdzić, że gdyby zastosowanie tego przepisu było uzależnione od minimalnej liczby godzin lekcyjnych, ustawodawca uregulowałby to bezpośrednio w treści przedmiotowego przepisu. Tymczasem, brak takiego wymogu świadczy o możliwości wyboru trybu edukacji zgodnie z preferencjami cudzoziemca, tak długo jak będzie w stanie udowodnić, że ma zamiar podjęcia lub kontynuowania nauki w Polsce. Organ powinien był zatem ustalić, czy podjęte przez cudzoziemkę działania świadczą o faktycznym zamiarze podjęcia lub kontynuowania nauki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że organy pominęły w swych rozważaniach przesłankę, którą należy uznać za kluczową do wydania zezwolenia na pobyt czasowy w oparciu o art. 187 pkt. 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Arbitralnego stanowiska organu, że podjęta przez skarżącą nauka nie spełnia przesłanki określonej przepisem art. 187 pkt. 1 lit. a, nie można uznać za uprawnione. Słusznie również zauważa skarżąca, że ustawa o cudzoziemcach w słowniczku pojęć ustawowych w art. 3 nie zawiera definicji pojęcia "nauka". Definicji tej nie zawiera także ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 1991 nr 95 poz. 425 z poźn. zm.) ani ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2005 nr 164 poz. 1365 z poźn. zm.). Pojęcie to należy zatem interpretować zgodnie z jego zwyczajowym znaczeniem jako "uczenie się lub uczenie kogoś". W ocenie Sądu, w sytuacji gdy brak definicji "nauki" w polskim prawodawstwie, dokonanie przez organ samodzielnej interpretacji tego pojęcia – i to w sposób dalece odbiegający od jego znaczenia słownikowego - należy uznać za zbyt dowolne. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazanych zasad postępowania administracyjnego, należy przede wszystkim pamiętać, że wydanie decyzji na podstawie art. 187 ustawy o cudzoziemcach oparte jest uznaniu administracyjnym. Ma rację skarżąca wskazując, że organ korzystając z przysługującego uznania administracyjnego ma obowiązek uwzględnia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W literaturze i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż zawarta w końcowej części art. 7 kpa procesowa zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli stanowi również wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego. Postępowanie w niniejszej sprawie nie budzi także zaufania do władzy publicznej, przez co naruszony został art. 8 kpa. Ponieważ wydane rozstrzygnięcie organu stoi w sprzeczności z zasadą praworządności, zgodnie z którą organy administracji powinny działać na podstawie i w granicach prawa, a także zasadą prawdy obiektywnej, nakazującej organom administracji aby dokonywana przez nie ocena okoliczności sprawy oparta była na przekonywających podstawach i odzwierciedlenie tego w uzasadnieniu decyzji, zaskarżona decyzja narusza także zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6 kpa (zasada praworządności) oraz art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji). W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zastosuje przepis art. 187 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, w sposób wskazany przez Sąd. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)