IV SA/Wa 161/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. S. o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zobowiązaniu do powrotu postanawia: 1. przywrócić M. S. termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy; 2. zwolnić M. S. od kosztów sądowych oraz ustanowić dla M. S. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. M. S. w skardze na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zobowiązaniu do powrotu zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do skargi dołączyła niewypełniony formularz wniosku (z dnia 8 grudnia 2017 r.) o przyznanie prawa pomocy (PPF). W piśmie z dnia 30 stycznia 2018 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 8 grudnia 2017 r. poprzez uzupełnienie rubryk formularza PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono skarżącej na podany w skardze adres do doręczeń. W związku z nieuzupełnieniem braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakreślonym terminie, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 lutego 2018 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Odpis zarządzenia również doręczono na adres do doręczeń podany w skardze. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 5 kwietnia 2018 r. wezwano M. S. do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącej, także na adres do doręczeń podany w skardze, w dniu 12 kwietnia 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 40 akt sprawy). W dniu 30 kwietnia 2018 r., umocowany przez M. S. mąż (B. K.) zapoznał się z aktami sprawy w czytelni Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 7 maja 2018 r. skarżąca złożyła do akt sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na formularzu PPF, którego wszystkie rubryki zostały prawidłowo wypełnione. M. S. podała, że razem z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci przebywa w ośrodku dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statutu uchodźcy. Jedyne środki pieniężne, jakimi dysponuje pięcioosobowa rodzina, to świadczenia wypłacane w ramach procedury uchodźczej w łącznej wysokości 1.140-1.160 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie dysponuje nieruchomościami, zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami. W złożonym razem z wnioskiem piśmie z dnia 2 maja 2018 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że w sporządzeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pomógł jej pracownik organizacji pozarządowej. Adres tej organizacji został wpisany w skardze, jako adres do doręczeń. W czasie poprzedzającym złożenie skargi sytuacja skarżącej i członków jej rodziny była niepewna. Nie wiedzieli oni, czy zostaną zwolnieni ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, czy pozostaną w tym ośrodku. Poza tym mąż M. S. był w tym czasie w ciężkim stanie psychicznym i rozważano zwolnienie go z ośrodka w celu kontynuowania terapii w warunkach wolnościowych. Skarżącą uprzedzono natomiast o możliwości deportacji do kraju pochodzenia wraz z trojgiem małoletnich dzieci. Jak dalej podała wnioskodawczyni, po sporządzeniu i podpisaniu skargi (8 grudnia 2017 r.) wielokrotnie pisała i dzwoniła do pracownika organizacji pozarządowej. Nie otrzymała jednak odpowiedzi. Nie przekazano jej też żadnej korespondencji doręczonej na adres organizacji. Tym samym uniemożliwiono zapoznanie się z kierowanymi w toku postępowania pismami Sądu. Po zwolnieniu ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, rodzina skarżącej została skierowana do kolejnych (otwartych) ośrodków dla cudzoziemców, a ostatecznie do ośrodka oddalonego od Warszawy o około 150 km. Odległość od siedziby Sądu, a także stan zdrowia męża skarżącej, znacznie utrudniały możliwość osobistego zapoznania się z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Ostatecznie, w dniu 30 kwietnia 2018 r. mąż skarżącej stawił się osobiście w siedzibie Sądu i w oparciu o udzielone przez nią upoważnienie zapoznał się z aktami sprawy. Powziął z nich m.in. informację o skierowaniu do M. S. wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że skarżąca, uzupełniając braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie poszczególnych rubryk formularza PPF, równocześnie zwróciła się o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do treści art. 258 § 1 ppsa czynności w zakresie prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W art. 258 § 2 ppsa wskazano, jakie czynności – w szczególności – są czynnościami w zakresie przyznania prawa pomocy. Zaliczono do nich m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 ppsa). Skoro zatem art. 258 § 1 ppsa wprowadza zasadę, że czynności w zakresie prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, a art. 258 § 2 ppsa zawiera niewyczerpujące wyliczenie takich czynności, to należy przyjąć, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy do czynności w zakresie prawa pomocy (zob. też postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2135/16; postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Po 59/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 87 § 1 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do treści art. 87 § 2 ppsa w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec okoliczności przywołanych M. S. na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 8 grudnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy należało przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 30 kwietnia 2018 r. Wtedy bowiem upoważniony przez skarżącą mąż (B. K.) zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie Sądu, na podstawie których uzyskał wiedzę o tym, że do strony skierowano wezwanie do uzupełniania braków formalnych przedmiotowego wniosku. W tej sytuacji złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 7 maja 2018 r. nastąpiło z poszanowaniem art. 87 § 1 ppsa. Skoro przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, a jednocześnie brak jest przesłanek do stwierdzenia, że jest on niedopuszczalny (art. 88 ppsa), należało ocenić jego zasadność w świetle przywołanego wyżej art. 86 § 1 zd. 1 ppsa. Należy zatem w pierwszej kolejności zauważyć, że z pisma Zastępcy Naczelnika Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. ([...]), którego odpis znajduje się w aktach postępowania administracyjnego, wynika, że M. S., jej mąż (B. K.) oraz troje małoletnich dzieci w dniu 11 października 2017 r. zostali umieszczeniu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, w którym przebywali do 13 grudnia 2017 r. Rzeczone pismo potwierdza zatem, że w okresie poprzedzającym złożenie skargi, jak i w dniu jej wniesienia (8 grudnia 2017 r.), M. S. i członkowie jej rodziny przebywali w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Wskazana w tym piśmie przyczyna zwolnienia z ośrodka B. K. (art. 406 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.) pozwala także ocenić, jako wiarygodne twierdzenia strony wskazujące na zły stan psychofizyczny jej męża. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżąca, korzystając z pomocy pracownika organizacji pozarządowej w sporządzeniu i wniesieniu skargi, dochowała należytej staranności. Taki poziom staranności należy też przypisać późniejszym jej działaniom, które zmierzały do uzyskania informacji dotyczących złożonej skargi. Wobec wiarygodnych informacji strony o skomplikowanej sytuacji jej rodziny, wynikającej z umieszczenia w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, stanu zdrowia męża i skierowania do ośrodka dla cudzoziemców oddalonego od siedziby Sądu, należy zatem stwierdzić, że starania podejmowane przez M. S. w celu powzięcia informacji o wszczętym jej skargą postępowaniu sądowoadministracyjnym (najpierw poprzez próby kontaktu z pracownikiem organizacji pozarządowej, której adres wskazano w skardze, jako adres do doręczeń, a następnie poprzez upoważnienie męża do wglądu w akta sprawy) świadczą o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 8 grudnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 258 § 1 ppsa, należało orzec, jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. M. S. była objęta postępowaniem, w którym jej mąż bezskutecznie ubiegał się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pięcioosobowa rodzina wnioskodawczyni nie osiąga dochodu, nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami, a przebywając obecnie w ośrodku dla cudzoziemców, znajduje się na utrzymaniu państwa polskiego. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że M. S. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec, jak w punkcie drugim postanowienia.