IV SA/Wa 1610/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolna o pow. 5,90 ha położoną w K., pow. W., stanowiącą własność W. S. W uzasadnieniu organ wywodził, iż przejęcie omawianej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z prowadzenie reformy rolnej i osadnictwa rolnego, który stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejście w życie ustawy, przejmuje się bez odszkodowania na własność Państwa, bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Organ podkreślił, że unormowanie to zawiera dwie przesłanki decydujące O przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych tj. objęcie nieruchomości "we władanie" Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz pozostawienie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przy czym nie ma znaczenia w jakich okolicznościach doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo, co stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. Organ stwierdził, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest pozostawanie treści decyzji w oczywistej sprzeczności z treścią stosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny I niedwuznaczny. Zdaniem organu przesłanka ta mogłaby zachodzić zatem, gdyby ponad wszelką wątpliwość wnioskodawca dowiódł, że objęta wnioskiem nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie była we władaniu Państwa. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy okoliczność ta jednak w sposób oczywisty nie wynika. Minister zwrócił uwagę, iż wnioskodawczyni zarzuciła, że przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość została odebrana właścicielowi dopiero w 1962 r. Organ pierwszej instancji przesłuchał świadków, do zeznań, których należy podejść ze szczególną ostrożnością, że względu na fakt, iż przesłuchiwani byli na okoliczności sprzed ponad 40 lat. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko Wojewody [...], iż za wiarygodne należy uznać zeznania świadka W. J. i J. Z. Organ podkreślił, że pierwszy ze świadków zeznał, iż grunty S. zostały odebrane najpóźniej w 1954 r., w tym czasie zostały też przejęte grunty G., jak i nieruchomości rolne stanowiące własność świadka. Świadek J. Z. stwierdził zaś, iż jak zaczął uprawiać swoją ziemię w 1958r. to S. nie obrabiał już swoich gruntów. Odnośnie pozostałych zeznań organ wskazał, że nie mogą być one zweryfikowane pozytywnie w zakresie określenia czasu kiedy doszło do odebrania gruntów rodzinie S., albowiem charakteryzują się one dużym stopniem ogólności. Osoby te nie mają wiedzy co do innych okoliczności w tym i trybu w jakim doszło do przejęcia gruntów. Nadto organ wywodził, że świadek H. S. jest spokrewniony ze stronami postępowania, D. C. i W. S. są stronami w toczącej się sprawie, a co za tym idzie do ich zeznań należy podejść z dużą ostrożnością. W związku z powyższym w ocenie Ministra należy przyjąć, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 kwietnia 1958 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. znajdowała się we władaniu Państwa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. C. zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. i przyjęcie, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w tym zasady praworządności i zasady swobodnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest możliwe wyłącznie w sytuacji bezspornego ustalenia przesłanek do stwierdzenia nieważności i poprzez negatywna weryfikację zeznań stron oraz świadków: J. N., Z. M., H. S., M. Z., H. A., L. S. i Z. H. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji I zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przepisy nie przewidują konieczności ustalenia w sposób "bezsporny" jakichkolwiek przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Oczywistym jest, że często okoliczności danej sprawy są sporne, przedłożone dowody mogą wskazywać przeciwne okoliczności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, a więc wszczynane jest w nowej sprawie, której istotą nie jest orzekanie, co do meritum sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną w trybie nadzwyczajnym decyzją. Kontrola kwestionowanej decyzji ogranicza się jedynie do zbadania, czy zachodzą przesłanki nieważnoścowe określone w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżąca zmierza do wzruszenia decyzji opartej o treść art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z prowadzenie reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. Nr 17 poz. 71 ). Zgodnie z treścią ust. 1 powołanego wyżej przepisu nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Rozstrzygając kwestię, czy nadzorowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, więc czy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i czy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa ( por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993 nr 1 poz. 23 ) ocenić należy, czy przy jej wydaniu zostały spełnione przesłanki z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Do przesłanek tych zaliczyć należy konieczność objęcia we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy to jest do 5 kwietnia 1958 r. przedmiotowej nieruchomości oraz pozostawanie tej nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kwestionuje, aby nieruchomość rolna, której dotyczyło postępowanie została objęta we władnie przez Państwo przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a co za tym idzie organ dopuścił się rażącego naruszania prawa wydając decyzję orzekającą o przejęciu na własność Państwa nieruchomości o pow. 5,90 ha. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut powyższy jest nieuzasadniony. Organ pierwszej instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe i dokonał analizy materiału dowodowego motywując z jakich przyczyn jedynym dowodom przyznała walor wiarygodności, a innym tej cechy odmówił. Przy czym organ oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadków. Zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, iż do zeznań tych osób należy podejść ze szczególna ostrożnością z uwagi na znaczący czasookres jaki upłynął od lat 50 -tych dwudziestego wieku ( ponad 40 lat ) ,a także okoliczność, iż świadek H. S. jest spokrewniony ze stronami. Słusznie organ uznał, iż zeznania świadków charakteryzowały się znaczna ogólnością. Świadkowie poza czasem w jakim małżonkowie S. posiadali grunty nie potrafili podać żadnych innych okoliczności, które z tą sprawą się wiązały. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż zeznania świadka W. J. zasługują w pełni na wiarygodność, albowiem w tej samej dacie przejęto grunty W. S. oraz nieruchomości rolne stanowiące własność tego świadka. Tak istotne wydarzenie w życiu W. J., które miało miejsce w tym samym czasie co objęcie we władanie przez Państwo gruntów W. S. pozwalał świadkowi na dokładne zlokalizowanie w czasie tych wydarzeń. Okoliczność ta wynika wprost z protokołu zdawczo - odbiorczego sporządzonego w dniu 9 października 1952 r. w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W., z którego wynika, iż Państwowe Gospodarstwo Rolne Z. przejął w posiadanie między innymi działkę o pow. 5,90 położoną miejscowości K., której użytkownikiem był "S.". Mimo błędnego imienia użytkownika ( choć należy zwrócić uwagę, że żona W. S. nosiła imię S.) nie budzi wątpliwości, że przedmiotem przejęcia była nieruchomość, której następnie dotyczyło orzeczenie z dnia [...] lutego 1962 r. Powyższy dokument koreluje z zeznaniami świadka W. J., która stwierdziła, że przedmiotowe grunty rolne zostały odebrane S. w 1952 53 roku, a najpóźniej w 1954r. Zasadnie więc organ ocenił również za dające podstawę do dokonania ustaleń faktycznych zeznania J. Z., który stwierdził, iż kiedy on w 1958 r. zaczął uprawiać grunty to S. nie uprawiał już swoich nieruchomości rolnych. Okoliczności te czynią nieuzasadnionym zarzut naruszenia przez organ art. 6, 7, 77, 80 i 107§ 3 k.p.a. Organ bowiem w sposób wnikliwy i wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy oraz dokonał jego prawidłowej oceny. Nieuzasadnione jest również stanowisko skarżącej, iż niezasadnie organ przyjął, że jedynie oczywiste ustalenie przesłanek dających podstawę stwierdzenia nieważności może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia tej treści. Pamiętać należy, iż art. 16 k.p.a statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych, a odstępstwo od niej stanowi wyjątek. W takiej sytuacji okoliczności stanowiące podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej muszą zostać wykazane w sprawie. Wbrew twierdzenia skarżącej fakt zgromadzenia w toku postępowania sprzecznych dowodów nie daje podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie zobowiązuje organ do dokonania zgodnie z art. 80 k.p.a oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe organ uczynił i zasadnie uznał, iż nieruchomość rolna będąca przedmiotem postępowania została objęta we władanie Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a co za tym idzie orzeczenie z dnia 28 lutego 1962 r. nie narusza w sposób rażący prawa. Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. NR 153, poz. 1270 ze zm. skarga została oddalona.