IV SA/Wa 1610/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Jarosław Łuczaj, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO" lub "organ II instancji") z [...] sierpnia 2021 r., [...] utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] (dalej: "Marszałek " lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2020 r., bez numeru, oddalające zarzuty B. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka") zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. II. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. Wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., wystawionego przez Marszałka. Dotyczy ono niezapłaconej opłaty rocznej za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej za 2015 r. Podstawą obowiązku uiszczenia przedmiotowej należności, wskazaną w tytule wykonawczym, jest decyzja nr [...] z dnia [...]grudnia 2014 r., wydana przez [...]. W przywołanej decyzji [...] postanowił wyrazić zgodę na wyłączenie z produkcji rolnej 0,6981 ha gruntów stanowiących działki nr [...] i nr [...] położonych w [...], przy ul. [...] w W. Wynikającą z ww. decyzji opłatę roczną za rok 2015 należało uiścić w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r. II.2. Pismem z dnia 15 grudnia 2020 r. Spółka, działając przez adwokata wniosła zarzut w niniejszej sprawie egzekucyjnej, podnosząc nieistnienie po stronie Skarżącej obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oraz błąd co do zobowiązanego. Poinformowała, że nie jest zobowiązana do uiszczenia opłaty rocznej za 2015 r., wynikającej z decyzji nr [...], wydanej przez [...] w dniu [...]grudnia 2014 r., ponieważ w dniu 6 lipca 2015 roku sprzedała prawo użytkowania wieczystego gruntów objętych ww. decyzją na rzecz [...] S.A. z siedzibą w K. i w związku z tym - zdaniem wnoszącej zarzut - obowiązek uregulowania przedmiotowej opłaty rocznej za 2015 r. ciąży na [...] S.A., jako nabywcy. II.3. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Marszałek oddalił zarzut zgłoszony przez spółkę. W uzasadnieniu wskazał, że do 6 lipca 2015 r. właścicielem gruntu objętego decyzją była Skarżąca, a zatem zdaniem organu I instancji obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. spoczywał na niej. Dopiero z dniem 6 lipca 2015 r. doszło do zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spółki [...] S.A. Nabywca gruntów reguluje kolejną opłatę roczną, licząc od dnia nabycia nieruchomości, czyli w tym przypadku opłatę za rok 2016 uiszczaną do 30 czerwca 2016 r., nie ma natomiast obowiązku regulowania opłat nieuiszczonych za wcześniejsze lata przez poprzedniego właściciela. II.4. Po rozpatrzeniu zażalenia, SKO postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., [...] utrzymało w mocy postanowienie Marszałka z [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego podkreślono, że wymagalność każdej rocznych opłat w oparciu o postanowienie zawarte w decyzji [...] z [...] grudnia 2014 r., nr [...] została bezpośrednio wskazana na dzień 30 czerwca każdego roku (do 2024r.). Zdaniem SKO, wobec powyższego opłata za rok 2015 stała się wymagalna w dniu 1 lipca 2015 r. Natomiast do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, których dotyczy opłata doszło w dniu 6 lipca 2015 r. W ocenie organu II instancji to Skarżąca obowiązana jest do uiszczenia opłaty za 2015 r. W tytule wykonawczym wskazano zatem właściwie Skarżącą spółkę jako zobowiązaną. III.1. Pismem z 29 września 2021 r. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wywiodła skargę na postanowienie SKO z [...] sierpnia 2021 r., [...] utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka z [...] grudnia 2020 r., zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania: 1.1. art. 6 i 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnianie przez SKO słusznego interesu Skarżącej, nierozpoznanie istoty sprawy, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy z pominięciem całości materiału dowodowego zgromadzonego wtoku postępowania, bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do wątpliwości podnoszonych przez Skarżącą jego w toku, a dotyczących podstaw materialnoprawnych kierowania egzekucji przeciwko Skarżącej w sytuacji, w której organ egzekucyjny skierował uprzednio wezwanie do zapłaty należności objętej niniejszym postępowaniem do aktualnego użytkownika wieczystego nieruchomości objętych opłatą przekształceniową, tj. spółki [...] S.A., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty objętej wystawionym wobec Skarżącej tytułem wykonawczym i w konsekwencji do wydania wadliwego zaskarżonego postanowienia; 1.2 art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 oraz 11 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazujące na nierozpoznanie przez SKO istoty niniejszej sprawy i niewyjaśnienie podstaw prawnych oraz okoliczności kierowania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego przeciwko Skarżącej, pomimo skierowania do spółki [...] S.A. wezwania do zapłaty opłaty objętej tym tytułem wykonawczym, co skutkowało również naruszeniem przez organ odwoławczy zasady przekonywania, określonej wart. 11 k.p.a.; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2021 poz. 1326 ze zm., dalej jako: u.g.r.l.) poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że pomimo przejścia obowiązku uiszczenia należności wynikających z decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (nr [...]) na spółkę [...] S.A., jako nabywcę prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wyłączonych z produkcji rolnych, o czym wprost stanowi wskazany przepis u.g.r.l., to Skarżąca nadal pozostaje zobowiązana do uiszczenia opłaty rocznej za 2015 r. w związku z Prezydenta z [...] grudnia 2014 r. Na podstawie powołanych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od SKO kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Spółka podkreśliła, że art. 12 ust. 4 u.g.r.l. wskazuje, iż w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę, a organ egzekucyjny pierwotnie skierował również wezwanie do uiszczenia opłaty przekształceniowej za 2015 r. do nabywcy gruntów objętych decyzją wyłączeniową. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie dla ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za poniesienie opłaty, o której mowa w przepisach u.g.r.l. nie ma znaczenia termin wymagalności opłaty przekształceniowej za 2015 r. (1 lipca 2015 r.), ale fakt, że z mocy ustawy obowiązek ten przeszedł na podmiot który nabył od Skarżącej prawo użytkowania wieczystego tj. [...] S.A. Nadmienił jednocześnie, że stosownie do art. 548 k.c. wynika że wszystkie ciężary (w tym świadczenia wynikające z prawa publicznego) przechodzą (z mocy prawa) na kupującego z chwilą wydania rzeczy. III.2. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Spółka, która zbyła w dniu 6 lipca 2015 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, ma obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, należnej za 2015 r. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie naruszyły prawa przyjmując, że obowiązek ten spoczywał na Spółce, a nie na nabywcy prawa użytkowania wieczystego. Tym samym, organy te nie mogły uwzględnić zarzutu Spółki zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, a opartego na art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku) oraz pkt 3 (błąd co do zobowiązanego) ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479). IV.3. Zgodnie z powołanym w skardze art. 12 ust. 4 u.g.r.l., w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Na tle tego przepisu w orzecznictwie wyjaśniono, po pierwsze, że wprowadza on wyjątek od zasady przewidzianej w art. 12 ust. 1 u.g.r.l., a mianowicie, że opłatę roczną winna uiścić osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji. Wyjątki od tej zasady nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Po drugie, roczna opłata stanowi obowiązkowe świadczenie publicznoprawne, wynikające z decyzji zezwalającej na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji. Obowiązek uiszczenia opłaty rocznej przez nabywcę wynika wprost z ustawy, nie ma potrzeby wydawania tu decyzji administracyjnej. Oceniając, czy doszło do "zbycia gruntów wyłączonych z produkcji" należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego (zamiast wielu zob. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 156/21, CBOSA). IV.4. W niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną, że doszło do skutecznego zbycia prawa użytkowania wieczystego w związku z zawartą w dniu 6 lipca 2015 r. umową. Zdaniem Sądu, dla rozstrzygnięcia, kto w takim przypadku winien uiścić opłatę roczną za 2015 r., tj. Spółka czy nabywca przedmiotowej nieruchomości, kluczowe jest odwołanie do art. 12 ust. 14 in principio u.g.r.l., zgodnie z którym opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że w dniu zawarcia umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego, obowiązek zapłaty opłaty rocznej za 2015 r. miał już charakter zaległości. Zasadnie w skardze odwołano się tu do art. 548 ust. 1 k.c., zgodnie z którym, chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. Rzecz jednak w tym, że na gruncie tego przepisu, w utrwalonym orzecznictwie, przyjmuje się, że przejście korzyści i ciężarów w przypadku zbycia nieruchomości odnosi się do tych tylko ciężarów i korzyści, jakie powstały po wydaniu rzeczy (zob. np. wyrok SN 14 kwietnia 1971 r., III CRN 56/71, LEX nr 6907 oraz wyrok SA w Katowicach 2 października 2018 r., V ACa 737/17, LEX 2575154). Tymczasem, w sprawie chodziło o zobowiązanie, które nie tylko powstało przed dniem zbycia prawa użytkowania wieczystego, ale wręcz o zobowiązanie, które w tym dniu było już zobowiązaniem wymagalnym. IV.5.Orzekajace w sprawie organy nie naruszyły wskazanych w skardze norm kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, nie był on zresztą w istocie sporny. Podobnie, nie można twierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia ustawowych wymogów. Przede wszystkim, po jego analizie wiadomo, jakie były podstawowe powody oddalenia zarzutu Spółki. Trzeba przy tym przypomnieć, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy k.p.a. stosuje się tylko odpowiednio, a nie wprost, czyli z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, którego celem nie jest ponowne prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego (art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.