IV SA/Wa 1625/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. K. w piśmie z dnia 20 lipca 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 1 września 2014 r., wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 1 września 2014 r. skarżący uiścił w kasie Sądu wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. oddalił skargę. W dniu 28 października 2014 r. skarżący zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Wezwaniem z dnia 29 października 2014 r. zobowiązano stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W dniu 12 listopada 2014 r. J. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródło jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości 2.038,15 zł brutto miesięcznie. Wnioskujący ma 82 lata i choruje, w związku z czym znaczną część dochodu przeznacza na leki i leczenie. Jego majątek stanowią dom o powierzchni 84 m2 oraz działka gruntu o powierzchni 2.728 m2. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że emerytura z trudem wystarcza mu na życie. Stwierdził, że uiszczenie 100 zł wpisu było dla niego znacznym obciążeniem finansowym. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez J. K. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Dochód uzyskiwany ze świadczenia emerytalnego skarżącego wynosi 2.038,15 zł brutto miesięcznie. Skarżący uiścił już w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w kwocie 100 zł. Na obecnym etapie postępowania zobowiązany jest do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). W dalszej kolejności może być zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 października 2014 r., którego wysokość w przedmiotowej sprawie również wynosi 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Także wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy stałym dochodzie gospodarstwa domowego z emerytury, kształtującym się na wskazanym wyżej poziomie nie sposób przyjąć, że po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania, J. K. nie jest w stanie wygospodarować 100 zł niezbędnych do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, czy następnie takiej samej kwoty na wpis od skargi kasacyjnej. Należy przypomnieć, że niespełna trzy miesiące temu skarżący uiścił wpis od skargi w takiej samej wysokości, jak należna obecnie opłata kancelaryjna, czy wpis od skargi kasacyjnej ewentualnie należny w dalszym toku postępowania. Skarżący wskazał wprawdzie, że wygospodarowanie tej kwoty stanowiło dla niego znaczne obciążenie finansowe, należy jednakże zauważyć, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Należy też podkreślić, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd też takie kryteria, jak np. wiek, czy stan zdrowia, mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko w takim zakresie, w jakim wpływają one na możliwości płatnicze wnioskującego. Biorąc pod uwagę relację wielkości regularnie uzyskiwanego dochodu z emerytury do wielkości opłat sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz uwzględniając, że strona dokonała już w przedmiotowej sprawie wpłaty 100 zł tytułem wpisu od skargi, należy jednakże stwierdzić, że koszty ponoszone przez nią dodatkowo na leki i leczenie, nie wpływają na możliwości płatnicze w ten sposób, że wygospodarowanie 100 zł niezbędnych jednorazowo na uiszczenie kolejnych opłat sadowych w sprawie, mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.