IV SA/Wa 1627/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia (...) z siedzibą w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wpisania do wykazu stowarzyszeń - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...), Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 49a § 2 kodeksu karnego oraz art. 104 § 1 k.p.a., art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia (...) maja 2007 r. w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego Stowarzyszenia (...) z siedzibą w W. do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. Z akt sprawy wynika, iż w dniu (...) kwietnia 2007 r. skarżące Stowarzyszenie (...) z siedzibą w W. (dalej także: Stowarzyszenie) - działając w oparciu o przepis art. 49a § 2 k.k. -złożyło do Ministra Sprawiedliwości wniosek o wpisanie Stowarzyszenia do prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. Do wniosku strona załączyła aktualny odpis z rejestru stowarzyszeń prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy oraz odpis statutu Stowarzyszenia. W wyniku analizy złożonego przez stronę wniosku Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 49a § 2 kodeksu karnego - decyzją z dnia (...) maja 2007 r., nr (...) -odmówił wpisania skarżącego Stowarzyszenia do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż do wykazu prowadzonego na podstawie art. 49a § 2 k.k. wpisuje się podmioty, których podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na: cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, cele bezpośrednio związane z ochroną środowiska, cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, - inny, określony cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem. Minister Sprawiedliwości wskazał, iż organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia, o których mowa w art. 47 i art. 49 k.k., muszą obejmować swoją działalnością terytorium całego kraju. Zdaniem organu złożone przez wnioskodawcę dokumenty, w tym zapisy zawarte w statucie, nie dają podstaw do uznania, iż do podstawowych celów statutowych strony należy spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną dóbr w rozumieniu art. 47 k.k. lub art. 49 k.k. W konsekwencji Minister Sprawiedliwości uznał, iż wnioskodawca nie spełnia ustawowych wymagań, co dało podstawę od odmowy wpisu do wykazu prowadzonego na podstawie art. 49a § 2 k.k. Pismem z dnia (...) czerwca 2007 r. skarżące Stowarzyszenie złożyło do Ministra Sprawiedliwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnosząc o wpisanie Stowarzyszenia do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego, strona skarżąca zarzuciła organowi, iż odmowa wpisu dokonana decyzją z dnia (...) maja 2007 r. nie miała żadnej podstawy prawnej i faktycznej. W uzasadnieniu strona wskazała, iż podstawą wadliwej decyzji Ministra była dowolna ocena zawartej we wniosku argumentacji, w tym przede wszystkim zadań i celów Stowarzyszenia zawartych w treści Statutu Stowarzyszenia na tle art. 47 lub art. 49 k.k. Strona podniosła, iż z samej nazwy Stowarzyszenia (...) wynika, iż przedmiotem działalności Stowarzyszenia jest szeroko pojęte bezpieczeństwo obywateli. Zdaniem strony z definicji samego pojęcia "bezpieczeństwo" - wynika, iż w pojęciu tym zawiera się zarówno bezpieczeństwo publiczne, jak też indywidualne, a nadto jest oczywistym, iż istotą tego pojęcia są konstytucyjne prawa człowieka i obywatela, w tym m.in. zarówno ochrona zdrowia, mienia, jak również środowiska egzystencji oraz praw i wolności człowieka i obywatela. Powołując się na zapisy statutowe Stowarzyszenia dotyczące jego celów (§ 9 Statutu) oraz sposobów realizacji tych celów (§10 Statutu), strona skarżąca stwierdziła, iż obszarem działalności Stowarzyszenia jest najszerzej pojęte bezpieczeństwo, tak indywidualne, jak też publiczne, a obszarem aktywności Stowarzyszenia są (nie tylko, ale również) wszystkie aspekty jego działalności wynikające z art. 49a k.k. Z kolei powołując się na zapis § 6 Statutu Stowarzyszenia strona wskazała, iż spełnia również drugą ze wskazanych przez organ przesłanek, albowiem swoim działaniem obejmuje obszar Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na względzie przywołane postanowienia Statutu Stowarzyszenia strona stwierdziła, iż ich treść wskazuje na tendencyjnie negatywną, a przy tym również dowolną interpretację powszechnie obowiązujących pojęć oraz przepisów zastosowaną przez organ. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Sprawiedliwości -działając na podstawie art. 49a § 2 kodeksu karnego oraz art. 104 § 1 k.p.a., art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia (...) maja 2007 r. w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego Stowarzyszenia do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż podstawą odmowy wpisu był fakt, że wnioskujący o wpis podmiot nie spełnia wymogów ustawowych, albowiem jego cele statutowe nie są bezpośrednio związane z ochroną dóbr enumeratywnie wymienionych w art. 47 i art. 49 k.k. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości strona nie wykazała również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż jej podstawowym zadaniem było spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, środowiska, udzielaniem bezpośredniej pomocy ofiarom wypadków komunikacyjnych, czy też działaniem na inny cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem. Od powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżące Stowarzyszenie wniosło w dniu (...) lipca 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Ministra do dokonania wpisu Stowarzyszenia do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego, strona skarżąca zarzuciła organowi brak wnikliwości oraz obiektywizmu w ustaleniu stanu faktycznego i oceny zgromadzonego materiału. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, iż podmiotowo-przedmiotowa analiza wniosku o wpis Stowarzyszenia do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości ponad wszelką wątpliwość wskazuje na stan faktycznej i prawnej realizacji zadań i celów warunkujących dokonanie wpisu. W ocenie strony skarżącej uzasadnienie obu decyzji Ministra wskazuje ewidentnie na szczególnie uporczywą dowolność interpretacji zapisów Statutu Stowarzyszenia. Zdaniem strony działanie upoważnionych przez Ministra Sprawiedliwości pracowników urzędu nosi znamiona represji wobec Stowarzyszenia, za jego krytyczny stosunek do wielu rażących uchybień oraz niewłaściwego stosowania prawa przez organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości na szkodę obywateli. W konsekwencji działań Ministra ograniczona zostanie dostępność obywateli do służby wykonywanej przez Stowarzyszenie, co jest sprzeczne z prawem, w tym w szczególności z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji -wniósł ojej oddalenie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 29 października 2007 r. Prezes Stowarzyszenia, działając w imieniu strony skarżącej - oświadczył, iż Stowarzyszenie - wbrew twierdzeniom organu - nigdy nie zajmowało się szkoleniami. Przedłożył ponadto list intencyjny znajdujący się na stronie internetowej Stowarzyszenia oraz stwierdził, iż Stowarzyszenie uczestniczy w procesach cywilnych i karnych. Ponadto przedstawiciel skarżącej dodał, iż Stowarzyszenie działa na terenie całej Polski i jest finansowane przez Prezesa z jego prywatnych środków. Prezes Stowarzyszenia stwierdził, iż wiele osób, którym pomaga Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych i dlatego też Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o wpis do rejestru, albowiem wpis ten umożliwia sądom orzekanie nawiązki na rzecz Stowarzyszenia. Ponadto zwrócił uwagę na zapisy § 9 pkt 6 i § 10 pkt 5 Statutu Stowarzyszenia, w których mowa jest o sposobach działania i realizacji celów Stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Stowarzyszenia (...) z siedzibą w W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...) oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia (...) maja 2007 r. - nie naruszają prawa. Zdaniem Sądu orzekając w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego Stowarzyszenia do prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego, organ nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, w tym przepisów art. 47 i 49 oraz art. 49a § 2 kodeksu karnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 49a § 2 kodeksu karnego Minister Sprawiedliwości prowadzi wykaz, do którego wpisuje instytucje, organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia, o których mowa w art. 47, 49 i 57a § 2. Wpisu do wykazu dokonuje się na wniosek zainteresowanego podmiotu. Wykaz jest publikowany co najmniej raz w roku, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Ministra Sprawiedliwości. Art. 47 § 1 k.k. stanowi, iż w razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, z przeznaczeniem na ten cel. Jak stanowi art. 47 § 2 k.k. w razie skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko środowisku, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną środowiska, z przeznaczeniem na ten cel. Według § 3 art. 47 k.k. w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355, prowadzącego pojazd mechaniczny, jeżeli był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, z przeznaczeniem na ten cel. Z kolei przepis art. 49 § 1 k.k. stanowi, iż odstępując od wymierzenia kary, a także w wypadkach wskazanych w ustawie, sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na określony cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem, za które skazano sprawcę, z przeznaczeniem na ten cel; świadczenie to nie może przekroczyć 20.000 złotych. W ocenie Sądu uznać należy, iż kryteria uprawniające organizację wnioskującą o wpis do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości są enumeratywnie wskazane w treści przytoczonych powyżej przepisów kodeksu karnego. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż podmiot wnioskujący o dokonanie wpisu do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego, zobowiązany jest wykazać, iż jego podstawowe cele statutowe są bezpośrednio związane z ochroną dóbr enumeratywnie wymienionych w art. 47 i art. 49 k.k. W świetle analizowanych przepisów kodeksu karnego strona ma wykazać, iż jej podstawowym zadaniem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, środowiska, udzielaniem bezpośredniej pomocy ofiarom wypadków komunikacyjnych, czy też działaniem na inny cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem. Wynikać ma to expressis verbis tylko i wyłącznie z jednoznacznych w tym względzie zapisów statutu danej organizacji, nie zaś z jej prowadzonej de facto działalności, czy też innych pozastatutowych deklaracji i zobowiązań składanych publicznie (np. na stronach internetowych, na zebraniach członków, na seminariach, itp.). Należy zauważyć, iż z zapisu § 9 przedłożonego przez stronę skarżącą Statutu Stowarzyszenia wynika, iż ma ono na celu m.in.: - inicjowanie, rozwijanie i propagowanie postaw oraz działań sprzyjających poprawie stanu powszechnego bezpieczeństwa i najszerzej pojętego bezpieczeństwa obywateli oraz ich mienia, a także przeciwdziałających wszelkiej patologii społecznej powodującej zagrożenie dla tego bezpieczeństwa; * tworzenie atmosfery społecznego zaufania dla instytucji prawa, * stwarzanie warunków pomocy wzajemnej, wspieranie merytoryczne, organizacyjne i rzeczowe wszelkich podmiotów podejmujących jakiekolwiek działania dotyczące problematyki prawa, jak również problematyki bezpieczeństwa powszechnego i indywidualnego obywateli oraz ich mienia, czy też podejmowanie interwencji i reprezentowanie obywateli oraz ich organizacji wobec ustawowych organów władzy i administracji państwowej, samorządowej oraz innych instytucji w obronie ich społecznie akceptowanych interesów lub w przypadkach zagrożenia porządku prawnego oraz bezpieczeństwa obywateli, jak również udział w postępowaniu prowadzonym przez te organa na podstawie ustawy bądź statutu (vide: § 9 pkt 6). Z kolei przepis § 10 Statutu stanowi, iż Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez m.in.: wszechstronne propagowanie idei, form, metod i technik stosowanych w zakresie bezpieczeństwa publicznego i osobistego obywateli oraz ich mienia; współpracę z osobami i instytucjami w zakresie wymiany informacji i doświadczeń w dziedzinie bezpieczeństwa publicznego i osobistego obywateli i ich mienia, współpracę i integrację społeczeństwa do działania wokół problematyki prawa, jego instytucji, jak również problematyki bezpieczeństwa powszechnego i indywidualnego obywateli oraz ich mienia, * udział w każdej fazie postępowania przygotowawczego, procesowego i wykonawczego prowadzonego na podstawie prawa karnego, administracyjnego i innych gałęzi prawa dla ochrony interesu społecznego, wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu indywidualnego obywateli, w tym również ochrony wolności i praw człowieka i obywatela w zgłoszonym przypadku domniemanego czy rzeczywistego zagrożenia tych interesów (vide: § 10 pkt 5), czy też * doradztwo i pomoc organizacyjno-ekonomiczną, jak również szkolenie członków oraz innych podmiotów zainteresowanych działalnością, bądź należących do przedmiotowej działalności Stowarzyszenia. Mając na względzie treść postanowień § 9 i § 10 Statutu strony skarżącej należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, iż cele statutowe Stowarzyszenia nie są świadczeniami na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, środowiska, udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych lub innym celom społecznym bezpośrednio związanym z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem. Zgodzić się należy z organem, iż główny akcent zapisów statutowych strony skarżącej ukierunkowany jest na pewne ogólne propagowanie postaw obywatelskich i wiedzy o bezpieczeństwie, czy też przeciwdziałanie patologiom społecznym. Zauważyć trzeba również, iż wskazane przez stronę skarżącą zapisy § 9 pkt 6 i § 10 pkt 5 Statutu Stowarzyszenia stanowią jedynie o celach związanych z podejmowaniem interwencji i reprezentowaniem obywateli oraz ich organizacji wobec organów władzy publicznej oraz innych instytucji publicznych w obronie ich interesów społecznych, w tym m.in. poprzez udział w prowadzonych postępowaniach karnych, administracyjnych i innych postępowaniach prowadzonych przez organy władzy publicznej. Zdaniem Sądu z zapisów tych nie wynika w żaden sposób, iż podstawowym zadaniem statutowym skarżącego Stowarzyszenia jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, środowiska, udzielaniem bezpośredniej pomocy ofiarom wypadków komunikacyjnych, czy też działaniem na inny cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem. W niniejszej sprawie należy uznać więc, iż strona skarżąca nie wykazała, iż podstawowe cele statutowe Stowarzyszenia są bezpośrednio związane z ochroną dóbr enumeratywnie wymienionych w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. Według Sądu organ dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego powołanego przez stronę skarżącą, w tym przede wszystkim dokonał oceny postanowień statutu w kontekście zastosowania w/w norm prawa materialnego. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że uzasadnienia obu decyzji Ministra Sprawiedliwości spełniają wymogi stawiane przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienia przedmiotowych rozstrzygnięć organu zawierają pełne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji o odmowie wpisu skarżącego Stowarzyszenia do wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47 i art. 49 kodeksu karnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.