IV SA/Wa 1628/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 roku sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie przeznaczenia środków na sfinansowanie zbierania zużytego sprzętu - oddala skargę - IV SA/Wa 1628/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) 06.2007 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) 04.2007 r., w której orzekł o przeznaczeniu środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego na rok 2006 w formie depozytu przez B. Sp. z o. o. z siedzibą w P. w wysokości 12600,00 zł na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. W uzasadnieniu decyzji z dnia (...)04.2007 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że B. Sp. z o. o. nie zawarła umowy z organizacją odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego i z tego względu zobowiązana była do wniesienia owego zabezpieczenia finansowego na rok 2006, co też uczyniła w formie depozytu wpłaconego na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W myśl art. 20 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. nr 180, poz. 1495) do dnia 30 kwietnia roku następującego po tym, w którym wniesiono zabezpieczenie finansowe Główny Inspektor Ochrony Środowiska zobowiązany jest do dokonania rozliczenia tego zabezpieczenia. W razie stwierdzenia, że wnoszący zabezpieczenie nie sfinansował zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu orzeka o przeznaczeniu na sfinansowanie tych działań środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego przez tego wprowadzającego. Sprawozdania przedstawione przez Spółkę za III i IV kwartał wskazują na niezorganizowanie i niesfinansowanie przez wprowadzającego sprzęt działań wymienionych w art. 27 cyt. ustawy. Ten stan rzeczy w ocenie organu uniemożliwiał mu zwrot wpłaconego zabezpieczenia i uprawniał go do wydania zaskarżonej decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka stwierdziła, że mylnie przypuszczała, iż zobowiązana jest do zbierania jedyniesprzętu przez nią wprowadzonego. Planowała wprowadzić w 2006 r. na rynek sprzęt o masie 7000 kg przeznaczony dla gospodarstw domowych. W oparciu o te prognozy ustaliła kwotę zabezpieczenia, a w rzeczywistości wprowadziła niecałe 6000 kg. Zorganizowany został punkt zbierania zużytego sprzętu w Spółce oraz zawarto umowy z zakładami przetwarzania, co przyniosło efekt w I kwartale 2007 r. W zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, iż ustawa nie zobowiązuje podmiotów wprowadzających sprzęt do zbierania jedynie sprzętu przez nie wprowadzonego, a zużytego sprzętu tego samego rodzaju, co sprzęt wprowadzony przez danego przedsiębiorcę. Bezsporny jest brak zebrania zużytego sprzętu w 2006 r., a sprzęt zebrany w 2007 r. będzie uwzględniony przy rozliczaniu zabezpieczenia za 2007 r. W ocenie organu przepisy art. 20 cyt. ustawy nie umożliwiają Głównemu Inspektorowi wydania decyzji o zwrocie części środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego przez wprowadzającego sprzęt. Z uwagi na to, że w ustawie nie zostały określone poziomy zbierania zużytego sprzętu podejmowane są decyzje o zwrocie zabezpieczenia finansowego niezależnie od ilości faktycznie zebranego, zużytego sprzętu, o ile taki w 2006 r. został zebrany. Odnośnie B.Sp. z o. o. takie ilości w ogóle nie zostały wykazane brak było zatem podstaw do orzeczenia o zwrocie zabezpieczenia. Także błędne obliczenie wysokości wniesionego zabezpieczenia nie stanowi przesłanki do zwrotu części tego zabezpieczenia finansowego. We wniesionej skardze Spółka wskazała, że ustawa z dnia 29.07.2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym nie określiła poziomów zbierania zużytego sprzętu, a art. 18 ust. 1 ustawy nakazał wniesienie zabezpieczenia finansowego na dany rok kalendarzowy, bez określenia jaka ilość zużytego sprzętu w stosunku do całości wprowadzonego sprzętu ma zostać sfinansowana przez wprowadzającego dany sprzęt. Skoro wniesione zabezpieczenie w 100 % pokryło poziom zbierania zużytego sprzętu, to brak jest podstawy prawnej, by obciążać Skarżącą karą finansową w postaci zatrzymania całej kwoty wniesionego zabezpieczenia. Spółka powołała się na zamierzoną nowelizację art. 27 ust. 1 ustawy, wprowadzającą poziomy zbierania sprzętu. Zaznaczyła przy tym, że nigdzie poziom ten nie został określony jako 100 % masy wprowadzonego do obrotu sprzętu gospodarstwa domowego. W ocenie skarżącej poziom ten w 2006 r. osiągnął 8-10 % wprowadzonego sprzętu i w tej kwocie zabezpieczenie winno być zatrzymane. Inne ustalenia organu stanowią o wydaniu decyzji na podstawie wytycznych organu, a nie obowiązujących przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto zauważył, że za obliczenie wysokości zabezpieczenia finansowego odpowiedzialny jest wprowadzający. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nie naruszyła przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego. Należy zauważyć, że obowiązek uczestniczenia producenta w finansowaniu zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych (WEEE) wprowadził artykuł 8 dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27.01.2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE) /Dz.U.UE.L.03.37.24 ze zm./. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że w przypadku produktów wprowadzonych do obrotu po dniu 13 sierpnia 2005 r. każdy producent odpowiada za czynności finansowania zbiórki, przetwarzania, odzysku oraz przyjaznego dla środowiska usuwania WEEE pochodzących z prywatnych gospodarstw domowych, składowanych w punktach zbiórki, dotyczące odpadów pochodzących z jego produktów. Producent może podjąć decyzję o wypełnieniu tego obowiązku indywidualnie lub przyłączając się do programu zbiorowego. Państwa Członkowskie zapewniają, że wprowadzając produkt do obrotu, każdy producent dostarczy gwarancję wskazującą, że zarządzanie WEEE zostanie sfinansowane oraz że producenci oznaczą swoje produkty w sposób niebudzący wątpliwości zgodnie z art. 11 ust. 2. Gwarancja ta zapewni finansowanie czynności określonych w ust. 1, odnoszących się do tego produktu. Gwarancja może mieć formę uczestnictwa producenta we właściwych programach finansowania zarządzania WEEE, ubezpieczenia recyklingu lub zablokowania konta bankowego. Z chwilą sprzedaży nowych produktów nabywcom nie przedstawia się poszczególnych kosztów zbiórki, przetwarzania oraz przyjaznego dla środowiska naturalnego usuwania WEEE. Ustęp 3 z kolei stanowi, że odpowiedzialność za finansowanie kosztów zarządzania WEEE pochodzących z produktów wprowadzonych do obrotu przed datą określoną w ust. 1, a więc przed 13.08.2006 r. (stary złom) zapewnia się w ramach jednego lub większej liczby systemów, do których proporcjonalny wkład wnoszą wszyscy producenci obecni na rynku z chwilą wystąpienia właściwych kosztów, tzn. proporcjonalnie do ich udziału w rynku właściwego dla danego typu urządzeń. Ustawodawca polski w ustawie z dnia 29.07.2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. nr 180, poz. 1495) - art. 18, nałożył na wprowadzającego obowiązek zawarcia umowy z organizacją odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego funkcjonującą w formie spółki akcyjnej (art. 57 i nast.) albo też wniesienia zabezpieczenia finansowego na dany rok kalendarzowy, przeznaczonego na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, powstałego z tego samego rodzaju sprzętu, określonego w załączniku nr 1 do ustawy, który został przez niego wprowadzony. W rozważaniach pominięte zostaną pewne wyjątki wynikające z tego przepisu. Strona skarżąca ustanowiła zabezpieczenie finansowe w formie depozytu wpłaconego na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że wysokość tego depozytu obliczyła samodzielnie, stosownie do regulacji art. 18 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3. Z wyjaśnień B. Sp. z o. o. wynika, że błędnie przypuszczała w 2006 r., że zobowiązana jest jedynie do sfinansowania zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu własnej produkcji, pochodzącego z gospodarstw domowych. To założenie niewątpliwie miało wpływ na prowadzenie wskazanych, wynikających z ustawy czynności przez Spółkę w 2006 r. Prawdopodobnie dlatego też sprawozdania o masie zużytego sprzętu za III i IV kwartał 2006 r. wykazały wartości zerowe. Nieznajomość obowiązującego prawa nie może być jednakże traktowana jako okoliczność usprawiedliwiająca działania Spółki będącej profesjonalistą (art. 28 pkt 2 ustawy). W tym stanie rzeczy mając na względzie zapis art. 20 cyt. ustawy zaistniały podstawy do zastosowania jego ust. 2, a więc do przeznaczenia na finansowanie tych działań środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego, wniesionego przez Spółkę wprowadzającą sprzęt. Prawodawca polski w ust. 1 art. 20 cyt. ustawy stanowi, iż we wskazanym terminie (do dnia 30 kwietnia roku następującego po tym, w którym wniesiono zabezpieczenie finansowe) dokonuje się rozliczenia tego zabezpieczenia. Możliwe są tu dwa rozwiązania. Jest przeznaczane na sfinansowanie przedmiotowych działań, o ile wprowadzający sprzęt ich nie sfinansował w okresie wynikającym z ust. 1. O ile jednakże sfinansował takie działania zwraca się zabezpieczenie finansowe przez niego wniesione. Wskazują na to odpowiednio regulacje ust. 2 i 3 art. 20 ustawy. Zasadne jest zatem twierdzenie organu, iż ustawodawca nie przewidział częściowego zwrotu wniesionego zabezpieczenia. Unormowanie to znajduje zastosowanie nawet wówczas gdyby okazało się, że prognoza producenta co do masy sprzętu, który zostanie wprowadzony została zawyżona. Na marginesie należy zauważyć, że odpowiednio, gdyby masę tę wprowadzający zaniżył, brak jest podstaw do żądania uzupełnienia wniesionego zabezpieczenia. Bezsporne jest, że w 2006 r. B.Sp. z o. o. miała zawarte umowy z dwoma zakładami przetwarzania. Miała jednak zamiar im przekazywać jedynie własny zużyty sprzęt. Nadto zawarcie z tymi podmiotami umów na odbiór takiego zużytego sprzętu może mieścić się jedynie pod pojęciem zorganizowania odbioru od prowadzących punkty zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. Tak z dokumentów znajdujących się w sprawie, jak i wyjaśnień stron nie wynika, aby zawarcie tych umów wiązało się z wydatkami finansowymi ponoszonymi niejako z góry. Do sfinansowania tych działań doszło natomiast dopiero w 2007 r., co będzie miało wpływ na losy zabezpieczenia wniesionego za ten właśnie rok. Należy zauważyć, że ustawodawca nie ustalił dotychczas poziomów zbierania zużytego sprzętu. Miało to służyć łagodnemu wprowadzeniu tych nowych unormowań do prawodawstwa polskiego i unikaniu na wstępie drastyczności rozwiązań przewidujących poziomowanie. Na taki zamiar ustawodawcy wskazują zapisy zawarte w drukach sejmowych zawierających projekt tej ustawy. W istocie system ten jest dużo korzystniejszy dla wprowadzających sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych niż projektowane zmiany przewidujące poziomy zbierania zużytego sprzętu. Ich niedopełnienie przez wprowadzających będzie skutkowało bowiem zastosowaniem sankcji w postaci przeznaczania zabezpieczenia na sfinansowanie przedmiotowych działań. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska odpowiadają prawu. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.