IV SA/Wa 1629/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r. odrzucił skargę A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W piśmie z dnia 27 lipca 2015 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2015 r. (złożonym na urzędowym formularzu PPF), skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach A. S. podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. Jako jedyne źródło dochodu czteroosobowego gospodarstwa domowego wskazał rentę chorobową w wysokości 900,14 zł brutto miesięcznie. Jako posiadane nieruchomości wymienił natomiast dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 13,18 ha, las o powierzchni 3,78 ha i 900 m2 nieużytków. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że jego sytuacja materialna nie pozwala na odpłatne ustanowienie adwokata. Ponieważ oświadczenie skarżącego z dnia 14 sierpnia 2015 r. budziło wątpliwości, w piśmie z dnia 21 sierpnia 2015 r. wezwano go do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych, dotyczących stanu majątkowego i dochodów, to jest: a) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez niego renty; b) dokumentu wskazującego, jaki dochód i z jakiego tytułu uzyskuje jego żona, a jeżeli nie osiąga ona dochodu – do wskazania przyczyny tego stanu rzeczy; c) wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego oraz przez jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; d) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy potwierdzającego podaną we wniosku powierzchnię gospodarstwa rolnego oraz wskazującego dochodowość tego gospodarstwa; e) zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie płatności bezpośrednich lub innych świadczeń wypłacanych przez Agencję; f) kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym za miesiące: czerwiec, lipiec i sierpień 2015 roku. W odpowiedzi, w dniu 2 sierpnia 2015 r. skarżący złożył do akt sprawy: a) odcinek wypłaty renty rolniczej w kwocie 818,45 zł netto z sierpnia bieżącego roku; b) wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca do 27 sierpnia bieżącego roku; c) kserokopie dwóch zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, z których wynika, że w roku podatkowym 2014 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 11.016,40 zł, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zaś jego żona nie osiągnęła takiego dochodu; d) zaświadczenie Wójta Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2015 r., z którego wynika, że A. S. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 17,05 ha, w tym 13,18 ha gruntów rolnych; e) kserokopie dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Zgodnie z ostatnią z wymienionych decyzji A. S. otrzymał jednolitą płatność obszarową na rok 2014 r. w wysokości 11.166,61 zł oraz 60,09 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. Z kolei z jednej z decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. wynika, że poza jednolitą płatnością obszarową, skarżący otrzymał uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 2.210,10 zł do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę; f) potwierdzenia opłat za energię elektryczną od marca do sierpnia 2015 r., z których wynika, że opłata wynosi niespełna 280 zł miesięcznie; g) potwierdzenia opłat na rzecz operatora telefonii komórkowej (83,93 zł miesięcznie); h) kopię decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego, którą ustalono wymiar zobowiązania na kwotę 368,00 zł (płatne w czterech ratach); i) potwierdzenia wpłat dwóch pierwszych rat ww. zobowiązania; j) kserokopię dokumentów potwierdzających zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i odpowiedzialności cywilnej, według których składaka ubezpieczeniowa wyniosła w sumie 812,00 zł (727,00 zł + 85 zł – doubezpieczenie do obory), przy czym składka w kwocie 727,00 zł została uiszczona w dniu 19 lutego 2015 r., a dopłata składki za doubezpieczenie obory – w dniu 8 kwietnia 2015 r.; k) kserokopię polisy ubezpieczeniowej "[...]" ze składką łączną 125 zł, opłaconą w całości w dniu 10 kwietnia 2015 r., dotyczącej ubezpieczenia mienia ruchomego; l) kserokopie informacji KRUS o miesięcznych składkach z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego (390 zł kwartalnie) oraz dowody wpłat należnych składek; m) kserokopie potwierdzenia wpisu żony skarżącego do kolejki oczekujących na wizytę w poradni rehabilitacyjnej. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu instytucja przyznania prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Brzmienie art. 246 § 1 nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Potwierdza to art. 255 ppsa, zgodnie z którym, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. A. S. nie wykazał, że w jego przypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 17 ha (ponad 13 ha gruntów rolny). Jak przy tym wynika z kserokopii opisanych wyżej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, A. S. otrzymał uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, a na jego rachunek bankowy regularnie wpływają należności za faktury za mleko oraz inne towary ([...] czerwca 2015 r. 2.799,00 zł za mleko od [...] sp. z o.o.; [...] lipca 2015 r. 3.204,50 zł za mleko od [...] sp. z o.o.; [...] sierpnia 2015 r. 2.681,79 zł za mleko od [...] sp. z o.o.; [...] sierpnia 2015 r. 2.260,91 zł od A. D. – usługi handlowe; [...] sierpnia 2015 r. 965,56 zł tytułem faktury od przedsiębiorstwa zajmującego się skupem i sprzedażą zwierząt rzeźnych i hodowlanych). Wedle natomiast zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., skarżący osiągnął w ubiegłym roku podatkowym dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości ponad 11.000 zł. Powyższe okoliczności wskazują, że nie tylko produkcja roślinna ale także hodowla zwierząt stanowi źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny. Należy przy tym zaznaczyć, że A. S. nie udokumentował, że stan zdrowia uniemożliwia mu uzyskiwanie dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, zaś z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że płatności faktur za towary następowały na jego rachunek już po wniesieniu skargi do Sądu, co więcej – już po złożeniu przedmiotowego wniosku (14 sierpnia 2015 r.). Dalej należy wskazać, że w wezwaniu z dnia 21 sierpnia 2015 r. skarżącego jednoznacznie zobowiązano do nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków bankowych. W odpowiedzi złożył on do akt sprawy wyciągi z jednego rachunku bankowego, obejmujące okres od 1 czerwca do 27 sierpnia 2015 r. Tymczasem, zarówno z nadesłanych wyciągów, jak i z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wynika, że A. S. dysponuje jeszcze jednym rachunkiem bankowym. W dniach 9 czerwca i 10 lipca 2015 r. dokonał na ten rachunek przelewów w kwotach po 100 zł. Wskazał go również we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Na rachunek ten przelewane są płatności przyznawane decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie skarżącego o źródłach i wielkości dochodu gospodarstwa domowego (renta w wysokości 900,14 zł miesięcznie) nie odzwierciedla więc rzeczywistego stanu rzeczy, a w konsekwencji nie może być podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustanowienie adwokata. Nienadesłanie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych uniemożliwia zaś pełną i jednoznaczną ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Należący do wnioskującego majątek nieruchomy (gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 17 ha, las o powierzchni 3,78 ha), kwoty (za 2014 r. ponad 11.000 zł) oraz struktura (jednolita płatność obszarowa oraz uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę) płatności przyznawanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także tytuły i kwoty płatności widocznych na nadesłanym wyciągu z rachunku bankowego (w sierpniu 2015 r. w sumie 5.908,26 zł tytułem płatności za faktury), wskazują natomiast, że jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania, w tym koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Trzeba też zauważyć, że skarżący, wezwany do wykazania źródeł i wielkości niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, w nadesłanych dokumentach wykazał nie tylko niezbędne wydatki gospodarstwa domowego ale także wydatki związane z prowadzeniem działalności rolniczej - koszty polisy ubezpieczenia PZU gospodarstwo rolne. Koszty prowadzenia działalności stanowiącej źródło dochodu skarżącego nie stanowią tymczasem koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Koszty sądowe należy zaś traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi, podstawowymi wydatkami. Co więcej, nie wszystkie z wykazywanych przez wnioskodawcę wydatków, jak na przykład składki na ubezpieczenie, mają stały, comiesięczny charakter. Składki w łącznej kwocie 937 zł za cały okres ochrony ubezpieczeniowej (roczny) zostały uiszczone w lutym i kwietniu 2015 r., zatem wydatki z tego tytułu nie będą już obciążać A. S. w bieżącym roku. Oświadczenie z dnia 14 sierpnia 2015 r. i dokumenty źródłowe złożone przez skarżącego do akt sprawy nie pozwalają więc przyjąć, że jest on osobą, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia, ani też, że środki pozostające do jego dyspozycji są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe jego czteroosobowej rodziny. Posiadany majątek, a także struktura i wielkość wpływów do budżetu gospodarstwa domowego wskazują na to, że A. S., bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania przed sądem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.