IV SA/Wa 1630/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. A. działającego z substytucji wyznaczonej adwokat M. P. z dnia 9 stycznia 2016 r. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2015 r. w przedmiotowej sprawie ustanowiono dla skarżącej adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pełnomocnikiem strony wyznaczyła adwokat M. P. (pismo z dnia 29 lipca 2015 r. – karta nr 35 akt sprawy). Wyznaczona pełnomocnik udzieliła pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi M. A. (karta nr 43 akt sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1630/15 oddalił skargę Z. D. W tym samym dniu referendarz sądowy przyznał adwokat M. P. kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. Wyznaczona pełnomocnik wniosła o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono jej 10 grudnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 97 akt sprawy). W dniu 9 stycznia 2016 r. pełnomocnik substytucyjny złożył do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 listopada 2015 r. Jednocześnie zwrócił się o przyznanie wyznaczonej pełnomocnik kosztów pomocy prawnej, oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości, ani w części. W piśmie z dnia 20 stycznia 2016 r. wezwano adwokat M. P. do wykazania w terminie 7 dni, że sporządzona przez pełnomocnika substytucyjnego opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przekazana skarżącej. W odpowiedzi, adwokat M. A., przy piśmie z dnia 1 lutego 2016 r., nadesłał do Sądu potwierdzone za zgodność z oryginałem potwierdzenie nadania opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej na adres skarżącej. Przesyłkę oddano w urzędzie pocztowym 28 stycznia 2016 r. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przedmiotowy wniosek obejmuje przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r. Ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 22 kwietnia 2015 r., to znajduje w niej zastosowanie art. 177 § 4 ppsa w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej przez art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r., poz. 658), co wynika z art. 2 tej ustawy. Wyznaczona pełnomocnik nie była zatem zobowiązana do złożenia w Sądzie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, wraz z odpisem tej opinii dla strony. Niemniej jednak należy wskazać, że treść art. 250 § 1 ppsa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy wyznaczony pełnomocnik (ewentualnie pełnomocnik działający na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego przez wyznaczonego pełnomocnika) w istocie udzielił takiej pomocy. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się również na powinność wykazania przez pełnomocnika, że pomoc prawna przybrała realny wymiar. Jeżeli pomoc prawna polega na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to opinia taka powinna być sporządzona, a także przedstawiona stronie niezwłocznie tak, aby umożliwić jej podjęcie czynności zmierzających do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Opinia, o jakiej mowa, powinna być sporządzona i przekazana stronie najdalej w terminie odpowiadającym terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 910/08. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik zobowiązany jest natomiast wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93). Jak tymczasem wynika z akt przedmiotowej sprawy opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r. została sporządzona 9 stycznia 2016 r., zatem dwa dni przez upływem terminu przewidzianego na wniesienie skargi kasacyjnej (11 stycznia 2016 r.). Pełnomocnik substytucyjny nie przekazał jej jednak niezwłocznie skarżącej. Przesyłkę pocztową zawierającą rzeczoną opinię oddał w urzędzie pocztowym dopiero 28 stycznia 2016 r. (po doręczeniu wyznaczonej pełnomocnik wezwania z dnia 20 stycznia 2016 r. – zwrotne potwierdzenie odbioru na karcie nr 105 akt sprawy), zatem ponad dwa tygodnie po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przekazanie stronie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z takim opóźnieniem nie może być uznane za udzielenie stronie rzeczywistej pomocy prawnej, ponieważ pozbawia ją realnej możliwości oceny sytuacji procesowej i podjęcia działań zmierzających do zabezpieczenia jej praw. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.