IV SA/Wa 1632/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 roku sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie przeznaczenia środków na sfinansowanie zbierania zużytego sprzętu - oddala skargę - Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia (...) czerwca 2007r., po ponownym rozpatrzeniu wniosku C. Sp. z o.o z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) kwietnia 2007r. o przeznaczeniu środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego na rok 2006 w formie depozytu w wysokości 32.000,00 zł na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. W uzasadnieniu decyzji podano, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym ( Dz. U. Nr 180, poz, 1495) Spółka była zobowiązana do wniesienia zabezpieczenia finansowego na rok 2006 przeznaczonego na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych., powstałego z tego samego rodzaju sprzętu, określonego w załączniku nr 1 do ustawy, który został przez nią wprowadzony. Spółka w związku z tym w dniu 31 sierpnia 2006r. uzyskała zabezpieczenie finansowe w formie gwarancji bankowej na kwotę 32.000,00 zł. Stosownie do art. 20 powołanej ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym wniesiono zabezpieczenie finansowe dokonuje rozliczenia tego zabezpieczenia, w drodze decyzji o przeznaczeniu na sfinansowanie tych działań, pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego prze wprowadzającego. Jeżeli wprowadzający sprzęt sfinansował zbieranie, przetwarzanie, odzysk, w tym recykling, lub unieszkodliwianie zużytego sprzętu, to wtedy w drodze decyzji orzeka się o zwrocie zabezpieczenia finansowego wniesionego przez wprowadzającego. Ze sprawozdań Spółki złożonych za okres III i IV kwartału 2006 roku wynika, iż firma w okresie sprawozdawczym nie zebrała, nie poddała przetwarzaniu, odzyskowi, w tym recyklingowi, ani unieszkodliwianiu zużytego sprzętu. W takim przypadku należało zgodnie z art. 27 cyt. wyżej ustawy wydać decyzję o przeznaczeniu środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego przez Spółkę na sfinansowanie działań związanych zagospodarowaniem zużytego sprzętu. Organ odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie 1 sprawy podniósł, iż wprawdzie Spółka podpisała umowę z zakładem przetwarzania wpisanym do rejestru prowadzonego przez GIOŚ, to jednak ze złożonych sprawozdań wynika, iż w III i IV kwartale 2006 roku nie zebrała, nie poddała przetwarzaniu, odzyskowi, w tym recyklingowi, ani unieszkodliwianiu zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, powstałego z tego samego rodzaju sprzętu, określonego w załączniku nr 1 do ustawy, który został przez nią wprowadzony, jak tego wymaga przepis art. 27 powołanej ustawy. Z wymienionego przepisu nie wynika: po pierwsze - w stosunku do jakiego zużytego sprzętu wprowadzający jest zobowiązany dokonać wskazanych w nim działań, po drugie - iż, działania te mają odnosić się tylko do sprzętu wprowadzonego przez danego wprowadzającego sprzęt elektryczny i elektroniczny. Przepis art. 18 ust.1 te ustawy stanowi, iż wniesione zabezpieczenie finansowe przeznaczone jest na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, i unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, powstałego z tego samego i rodzaju sprzętu, określonego w załączniku nr 1 do ustawy, który został wprowadzony przez danego przedsiębiorcę. Zdaniem organu, wedle tych uregulowań prawnych, finansowanie nie odnosi się do sprzętu zebranego przez wprowadzającego, ale do sprzętu tego samego rodzaju zebranego przez zakład przetwarzania, z którym wprowadzający ma podpisaną umowę. Dlatego bezzasadny jest zarzut Spółki o obciążeniu skutkami działania za osoby trzecie. Organ stwierdził, iż przez pojęcie " sfinansowania" należy rozumieć dostarczenie środków pieniężnych na coś, pokrycie kosztów jakiegoś przedsięwzięcia, jakieś działalności, opłacenie, a nie jak wywodzi Spółka, iż przez to pojęcie należy rozumieć poniesienie nakładów zawiązanych m.in. ze zorganizowaniem procesu odzysku zużytego sprzętu i zaciągnięcie w związku z tym zobowiązań na podstawie zawartej umowy cywilno-prawnej, chociażby wierzytelności z tych zobowiązań nie stały się jeszcze wymagalne pod względem płatności. W odniesieniu do zarzutu skarżącej Spółki niewywiązania się z obowiązku wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych organ podniósł, iż z przepisu art. 20 cyt. wyżej ustawy wynika wprost kiedy GIOŚ orzeka o zwrocie zabezpieczenia finansowego, kiedy o jego przeznaczeniu na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. W związku z tym Spółka powinna liczyć się, że w sytuacji braku sfinansowania wszystkich kolejnych operacji zagospodarowania zużytego sprzętu, ustanowione przez nią zabezpieczenie finansowe będzie przeznaczone na sfinansowanie tych działań. Obowiązek sporządzenia sprawozdania o masie sprzętu poddanego tym działaniom wynika z art. 31 ust.1 powołanej ustawy, natomiast obowiązek sporządzenia wykazu zakładów przetwarzania wynika z art. 33 ust. 4 tej ustawy, a nie jak podnosi Spółka z art. 24 ustawy. Organ nie podzielił stanowiska Spółki o nierozerwalnym związku przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym dotyczących zabezpieczenia finansowego z przepisami tej ustawy dotyczącymi opłaty produktowej, gdyż ustawie tej brak jest zapisów wiążących zabezpieczenie finansowe z obowiązkiem osiągania poziomów odzysku i recyklingu zużytego sprzętu dla jakiegokolwiek grupy sprzętu, a jedynie z finansowaniem zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. O braku tego powiązania przesądza też to, iż przepisy dotyczące osiągania poziomów odzysku i recyklingu wchodzą w życie w dniu 1 stycznia 2008r., natomiast obowiązki z art. 27 weszły w życie z dniem 21 października 2005r, a obowiązki z art. 18 z dniem 1 stycznia 2006r. W konkluzji organ stwierdził, iż skoro Spółka nie wykazała masy sprzętu zebranego, poddanego przetwarzaniu, w tym recyklingowi, i unieszkodliwianiu, to należało uznać, iż wprowadzający nie sfinansował wskazanych działań. Nie zorganizowanie i nie sfinansowanie ww. działań przez Spółkę zobowiązywało organ zgodnie z art. 20 cyt. ustawy do wydania decyzji o przeznaczeniu na sfinansowanie tych działań z środków pochodzących z zabezpieczenia wniesionego przez C. Sp. z .o.o. Na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., podnosząc zarzut naruszenia : 1) art. 20 ust.2 i art. 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym ( Dz. U. Nr 180, poz. 1495) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że faktyczne nieodebranie, nieprzetworzenie i niedokonanie odzysku zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych jest równoznaczne z zaniechaniem zorganizowania, i sfinansowania powyższych działań, co miało wpływ na wynik sprawy, 2) przepisu art.61 § 4 w zw. z art. 7, 8, 10 i 11 kpa poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia Spółki o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przeznaczenia środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego wniesionego przez skarżącego; 1 wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podnieść należy, iż obowiązek uczestniczenia producenta w finansowaniu zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych (WEEE) wprowadził artykuł 8 dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27.01.2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE) (Dz.U.UE.L.03.37.24 ze zm.). Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że w przypadku produktów wprowadzonych do obrotu po dniu 13 sierpnia 2005 r. każdy producent odpowiada za czynności finansowania zbiórki, przetwarzania, odzysku oraz przyjaznego dla środowiska usuwania WEEE pochodzących z prywatnych gospodarstw domowych, składowanych w punktach zbiórki, dotyczące odpadów pochodzących z jego produktów. Producent może podjąć decyzję o wypełnieniu tego obowiązku indywidualnie lub przyłączając się do programu zbiorowego. Państwa Członkowskie zapewniają, że wprowadzając produkt do obrotu, każdy producent dostarczy gwarancję wskazującą, że zarządzanie WEEE zostanie sfinansowane oraz że producenci oznaczą swoje produkty w sposób niebudzący wątpliwości zgodnie z art. 11 ust. 2. Gwarancja ta zapewni finansowanie czynności określonych w ust. 1, odnoszących się do tego produktu. Gwarancja może mieć formę uczestnictwa producenta we właściwych programach finansowania zarządzania WEEE, ubezpieczenia recyklingu lub zablokowania konta bankowego. Z chwilą sprzedaży nowych produktów nabywcom nie przedstawia się poszczególnych kosztów zbiórki, przetwarzania oraz przyjaznego dla środowiska naturalnego usuwania WEEE. Ustęp 3 z kolei stanowi, że odpowiedzialność za finansowanie kosztów zarządzania WEEE pochodzących z produktów wprowadzonych do obrotu przed datą określoną w ust. 1, a więc przed 13.08.2006 r. (stary złom) zapewnia się w ramach jednego lub większej liczby systemów, do których proporcjonalny wkład wnoszą wszyscy producenci obecni na rynku z chwilą wystąpienia właściwych kosztów, tzn. proporcjonalnie do ich udziału w rynku właściwego dla danego typu urządzeń. Ustawodawca polski w ustawie z dnia 29.07.2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. nr 180, poz. 1495) - art. 18, nałożył na wprowadzającego obowiązek zawarcia umowy z organizacją odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego funkcjonującą w formie spółki akcyjnej (art. 57 i nast.) albo też wniesienia zabezpieczenia finansowego na dany rok kalendarzowy, przeznaczonego na sfinansowanie zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, powstałego z tego samego rodzaju sprzętu, określonego w załączniku nr 1 do ustawy, który został przez niego wprowadzony. W rozważaniach pominięte zostaną pewne wyjątki wynikające z tego przepisu. Strona skarżąca ustanowiła zabezpieczenie finansowe w formie gwarancji bankowej udzielonej przez B. S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na kwotę 32 tyś. zł. Należy jednocześnie zaznaczyć, że wysokość tego depozytu obliczyła samodzielnie, stosownie do regulacji art. 18 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3. Z wyjaśnień strony skarżącej wydaje się wynikać, iż błędnie przypuszczała, że w 2006 roku zobowiązana jest jedynie do sfinansowania zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu lub unieszkodliwiania zużytego sprzętu, który wprowadziła na rynek. Takie rozumienie przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym spowodowało, iż Spółka uznała, iż skoro w 2006 roku podmiot, z którym zawarła umowę, nie wykazał odzysku sprzętu wprowadzonego przez nią na rynek, to nie zachodzą podstawy do sfinansowania działań wskazanych w art. 27 powołanej ustawy. Spółka będąc przekonana o słuszności swojego stanowiska, złożyła sprawozdania o masie zużytego za III i IV kwartału 2006r., wykazując wartości zerowe. W ocenie Sądu, błędne rozumienie obowiązującego prawa nie może być jednakże traktowane jako okoliczność usprawiedliwiająca działania Spółki będącej podmiotem gospodarczym. Wyraźnie z treści art. 20 cyt. ustawy wynika, iż w przypadku skarżącego zaistniały podstawy do zastosowania jego ust. 2, a więc do przeznaczenia na finansowanie tych działań środków pochodzących z zabezpieczenia finansowego, wniesionego przez Spółkę wprowadzającą sprzęt. Przepis ust. 1 wymienionego wyżej art. 20 stanowi, iż we wskazanym terminie (do dnia 30 kwietnia roku następującego po tym, w którym wniesiono zabezpieczenie finansowe) dokonuje się rozliczenia tego zabezpieczenia. Możliwe są tu dwa rozwiązania. Według jednego wniesione zabezpieczenie finansowe przeznaczane jest na sfinansowanie przedmiotowych działań, o ile wprowadzający sprzęt ich nie sfinansował w okresie wynikającym z ust. 1. natomiast według drugiego wariantu zabezpieczenie finansowe podlega zwrotowi jeżeli wnoszący sfinansował działania z art. 27 ustawy. Wskazują na to odpowiednio regulacje ust. 2 i 3 art. 20 ustawy. Zasadne jest zatem twierdzenie organu, iż ustawodawca nie przewidział częściowego zwrotu wniesionego zabezpieczenia. Unormowanie to znajduje zastosowanie nawet wówczas gdyby okazało się, że prognoza producenta co do masy sprzętu, który zostanie wprowadzony została zawyżona. Na marginesie należy zauważyć, że odpowiednio, gdyby masę tę wprowadzający zaniżył, brak jest podstaw do żądania uzupełnienia wniesionego zabezpieczenia. Trafnie podniesiono w skardze, iż przepis art. 3 cytowanej ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym nie zawiera definicji pojęcia "sfinansowanie", o którym mowa w art. 20 ust. 2 i 3, i zgodnie z ujęciem słownikowym ( Słownik języka polskiego pod red. M.Szymczyka.t. III, Warszawa 1996) przez to pojęcie należy rozmieć pokrycie kosztów jakiegoś przedsięwzięcia , jakieś działalności. W świetle tej definicji nie można podzielić argumentacji strony skarżącej, iż przez "sfinansowanie" należy rozumieć również zaciągnięcie przez nią zobowiązania do pokrycia kosztów procesu odzysku zużytego sprzęt, gdyż "sfinansowanie" to inaczej zapłata, wydatkowanie określonej kwoty pieniężnej za coś, w tym konkretnym przypadku za działania określone w art. 27 ustawy. Bezsporne jest, że Spółka zawarła w dniu 1 października 2006r. umowę z zakładem przetwarzania, której obejmowała wykonywanie działań określonych w art. 27 ustawy w stosunku do sprzętu wymienione w pkt 6, w tym urządzenia klimatyzacyjne, która Spółka wprowadzała na rynek. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby zawarcie tej umowy wiązało się z wydatkami finansowymi ponoszonymi również za wykonanie tych działań w stosunku do sprzętu tego samego rodzaju tzw. sprzętu starego, który wprawdzie Spółka nie wprowadziła na rynek, ale który odpowiada rodzajowo sprzętowi wprowadzanemu przez skarżącego na rynek. Ponadto zasadnym jest podnieść, iż ustawodawca nie ustalił dotychczas poziomów zbierania zużytego sprzętu, co miało służyć łagodnemu wprowadzeniu tych unormowań do prawodawstwa polskiego i unikaniu na wstępie drastycznych rozwiązań przewidujących poziomowanie. Na taki zamiar ustawodawcy wskazują zapisy zawarte w drukach sejmowych zawierających projekt ustawy. W istocie system ten jest dużo korzystniejszy dla wprowadzających sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych niż projektowane zmiany przewidujące poziomy zbierania zużytego sprzętu. Ich niedopełnienie przez wprowadzających będzie bowiem skutkowało zastosowaniem sankcji w postaci przeznaczenia zabezpieczenia na sfinansowanie przedmiotowych działań. Wprawdzie rację ma strona skarżąca, iż organ dopuścił się naruszenia art. 61 § 4 kpa, przez zaniechanie czynności powiadomienia strony o wszczęciu z urzędu postępowania, to jednak, w ocenie Sądu, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, ponieważ nie ustalił przyczyn zadeklarowania przez skarżącego nieprzetworzenia zużytego sprzętu, dlatego że ustalenia faktyczne w niniejszym postępowaniu organ prowadził na podstawie złożonych przez wprowadzającego sprawozdań. Zasadnym jest podnieść, iż skarżący przyczyn tych nie wskazał ani w postępowaniu drugoinstancyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym samym zarzut skargi należało uznać za gołosłowny. Z przytoczonych powyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.