IV SA/Wa 1634/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. K., W. T., M. N., B. B. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. K. z Kancelarii Adwokackiej z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r., którą umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] kwietnia 1985 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w R. z dnia [...] stycznia 1985 r. w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej o ogólnej powierzchni [...] ha położonej we wsi B., gm. R. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, iż Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi W. T., J. K. i S. K. na decyzję z dnia [...] kwietnia 1985 r., wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1985 r. sygn. akt II SA 1050/85 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 1985 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w R. z dnia [...] stycznia 1985 r. Jednakże po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 kwietnia 1986 r. sygn. akt ARN 3/86, uchylił wyrok NSA oraz oddalił skargi. Wyrok ten jest prawomocny, pozostaje w obiegu prawnym i posiada moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 kpc. Mając powyższe na uwadze Kolegium oceniło, iż ponowne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1985 r. stało się bezprzedmiotowe, albowiem wydanie decyzji przez Kolegium jest prawnie niedopuszczalne. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. K., W. T., B. B., W. K. i M. N. Skarżący w skardze przedstawili stan sprawy wskazując, iż podjęte przez organy administracji działania były bezprawne i miały na celu stworzenie podstaw do przejęcia nieruchomości skarżących na rzecz Skarbu Państwa. Po wydaniu decyzji z dnia [...]stycznia 1985 r. skarżący podjęli kroki mające na celu zwrócenie im spornej nieruchomości jednakże pomimo wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 sierpnia 1985 r. nieruchomość została zbyta na rzecz osób trzecich i nie została zwrócone właścicielom tj. skarżącym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżących podniósł dodatkowo, iż wyroki Sądu Najwyższego wydane przed 29 grudnia 1989 r. powinny wiązać sądy i inne organy, o ile są zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. był przepis art. 105 kpa. W myśl tego przepisu organ administracji ma obowiązek umorzyć postępowanie, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Za przedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa uznaje się natomiast postępowanie, w którym brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego stała się bezprzedmiotowa mogą być różnorodnej natury. Między innymi przyczyną taką może być określone zdarzenie prawne, które uniemożliwia wszczęcie bądź dalsze prowadzenie danego postępowania. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, organ prawidłowo wywiódł, iż wydanie wyroku przez Sąd Najwyższy w dniu 10 kwietnia 1986 r. czyni bezprzedmiotowym ponowne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]kwietnia 1985 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w R. z dnia [...]stycznia 1985 r. Zauważyć bowiem należy, iż ustalenia dokonane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów nie mogą być skutecznie kwestionowane na drodze administracyjnej czy sądowoadministracyjnej w kontekście brzmienia art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Istota wiążącej mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, która polega na związaniu jego treścią także innych sądów i organów państwowych, oznacza bowiem obowiązek uznania w innych postępowaniach, że dane zagadnienie prawne będące przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego kształtuje się tak jak to przyjęto w tym orzeczeniu i nie może być ono ponownie badane ani podważane. Skoro w wyroku z dnia 10 kwietnia 1985 r. Sąd badał w/w decyzje pod kątem wystąpienia przesłanek nieważnościowych i nie dopatrzył się którejkolwiek z nich to nie jest możliwe obecnie ponowne dokonywanie oceny tych decyzji w tym samym zakresie przez organ administracji publicznej czy też inny sąd. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyroku wyjaśnił stronom motywy swojego rozstrzygnięcia. Rację ma zatem Kolegium podnosząc, iż wyrok ten jest prawomocny, funkcjonuje w obrocie prawnym, jest wiążący, co w konsekwencji czyni bezprzedmiotowym ponowne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]kwietnia 1985 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w R. z dnia [...]stycznia 1985 r., którą przejęto na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania przedmiotową nieruchomość rolną o ogólnej powierzchni [...] ha położonej we wsi B., gm. R. Odparcia wymaga zatem zarzut skarżących wyrażony na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r., iż wyroki Sądu Najwyższego wydane przed 29 grudnia 1989 r. powinny wiązać sądy i inne organy, o ile są zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Konsekwencją ustanowionej w art. 365 § 1 kpc zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym orzeczeniu danej kwestii oznacza, iż w późniejszym procesie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Ostateczny rezultat wcześniejszego rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej poddanej pod osąd podlega skutkom - tak prawomocności formalnej, jak i materialnej. Omawiany przepis obowiązywał zarówno w dniu wydania wyroku przez Sąd Najwyższy, jak i obowiązuje obecnie. Nie jest dopuszczalne, w ocenie Sądu, dokonywanie weryfikacji przez strony, organ czy nawet inne sądy, który wyrok wydany przed rokiem 1989 r., jest wiążący na mocy art. 365 kpc, a który nie. Takie rozróżnienie właśnie – a nie jego brak – stanowiłoby naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, a zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o treść art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynność adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, 1348 ze zm.).