IV SA/Wa 1638/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji O. K. w skardze z dnia 23 kwietnia 2015 r. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania O. K., utrzymał mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. o: 1) odmowie nadania skarżącemu statutu uchodźcy, 2) odmowie udzielania mu ochrony uzupełniającej. Skarżący, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach jest zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W przypadku niewykonania tego obowiązku może zostać wobec niego wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu, która podlega przymusowemu wykonaniu. Jak dalej wywiódł skarżący, po powrocie na [...] nie będzie mógł wrócić do miejscowości, w której mieszkał, ponieważ toczą się tam walki, natomiast w przypadku pobytu w innych częściach [...], nie będzie miał zapewnionych godnych warunków do życia i pozostanie bez środków do życia. Ponadto, powrót do kraju pochodzenia spowoduje, że nie będzie mógł skorzystać z ewentualnej ochrony sądowej w sytuacji, gdy jego skarga zostanie uwzględniona. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę nie odniosła się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. O wstrzymaniu wykonania decyzji sąd administracyjny może zatem orzec, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd rozważa więc, czy wykonanie jej przed zakończeniem postępowania sądowego może spowodować nieodwracalne pogorszenie sytuacji skarżącego po ewentualnym wyeliminowaniu aktu z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Wprawdzie w aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2003 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej] lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy), to jednakże już sam skutek prawny decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy w postaci nałożenia obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni, kwalifikuje ją jako akt, wobec którego dopuszczalne jest wydanie postanowienia w trybie art. 61 § 3 ppsa. Ewentualne orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy powodować będzie, że cudzoziemiec - do czasu wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 ppsa) – nie będzie zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze przywołane uregulowania ustawy o cudzoziemcach oraz ich konsekwencje dla sytuacji prawnej cudzoziemca, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy, należy stwierdzić, że opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wykluczyłoby jego osobiste uczestnictwo w postępowaniu sądowym. Uniemożliwiłoby mu więc skorzystanie w pełnym zakresie z prawa do sądu. Ponadto - w razie ewentualnego uwzględnienia skargi - stronie nie zostałaby w istocie udzielona ochrona międzynarodowa, zgodnie z Konwencją dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515). Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na skutek wniosku skarżącego mogłoby więc doprowadzić do sytuacji, w której udzielona stronie ochrona sądowa okazałaby się iluzoryczna. W świetle powyższego należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za zastosowaniem instytucji ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. też np. postanowienia NSA: z 19 maja 2015 r. sygn. II OZ 431/15, z 15 maja 2015 r. sygn. II OSK 1068/15). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.