IV SA/Wa 1649/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2016 r. zażalenia Spółki [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. o odrzuceniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 16 lutego 2016 r. oraz odmówić przyznania prawa pomocy. Spółka [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata z urzędu. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia z 30 grudnia 2015 r. wynika, że Wnioskodawca nie posiada żadnych środków finansowych, nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie pobiera składek członkowskich. Postanowieniem z 11 stycznia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie zostało doręczone Wnioskodawcy 25 stycznia 2016 r. Wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że członkowie Wspólnoty nie uiszczają żadnych składek. Postanowieniem z 16 lutego 2016 r. Sąd odrzucił sprzeciw jako wniesiony po terminie. Wnioskodawca wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, załączając kopię dowodu nadania sprzeciwu 1 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 195 § 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli zażalenie jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Sąd w postanowieniu z 16 lutego 2016 r. błędnie uznał, że sprzeciw wniesiono po terminie (2 lutego 2016 r.). Nastąpiło to w terminie (1 lutego 2016 r.), co wynika z nadesłanego przy zażaleniu dokumentu. W tym stanie rzeczy Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie jest on zasadny. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca jest spółką działającą na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 ze zm.) i w oparciu o statut z 25 stycznia 2008 r. Z art. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że wspólnota gruntowa to kategoria przedmiotowa, obejmująca nieruchomości rolne, leśne, obszary wodne. Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 23 sierpnia 1968 r. (sygn. akt III CZP 73/68) z przepisów ustawy o wspólnotach gruntowych wynika, że aczkolwiek wspólnota gruntowa zbliża się do współwłasności, to jednak jest to współwłasność szczególna, rządząca się własnymi przepisami. Wspólnota nie posiada zdolności do występowania w obrocie prawnym. Legitymację prawną do występowania w obrocie prawnym ma natomiast spółka powołana do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy). Spółka jest wyposażona w osobowość prawną, a zasady jej działania określa statut (art. 15 ust.1). O ile zatem wspólnota gruntowa stanowi zespół nieruchomości (rolnych, leśnych i zbiorników wodnych), z którymi wiążą się pewne uprawnienia określonych osób (korzystanie z gruntów zgodnie z przeznaczeniem), o tyle spółka, o której mowa w art. 14 ustawy, w skład której wchodzą wszyscy uprawnieni do korzystania z tej wspólnoty, jest podmiotem legitymowanym do występowania w obrocie prawnym, w sprawach związanych z zarządzaniem i gospodarowaniem gruntów wspólnoty. Z § 18 statutu wynika, że fundusze Wspólnoty powstają z własnych środków Wspólnoty, a w szczególności z wpłat dokonywanych przez jej członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań Wspólnoty, z działalności gospodarczej i dochodów z majątku Wspólnoty, z pożyczek, z wpływów ze sprzedaży i zamiany majątku spółki, z darowizn i zapisów. Stosownie do § 9 pkt 4 członkowie Wspólnoty mają obowiązek m. in. uczestniczyć w kosztach związanych z działalnością Wspólnoty. Z powyższego wynika, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają Wnioskodawcy zgromadzenie środków finansowych na udział w postępowaniu przed sądem. Jak wynika z oświadczenia z 30 grudnia 2015 r., jak i uzasadnienia sprzeciwu, członkowie Wspólnoty nie uiszczają składek członkowskich mimo że, w świetle postanowień statutu, podstawowym źródłem jej dochodów są składki członkowskie (wpłaty dokonywane przez członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań spółki). Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Wnioskodawcy przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 195 § 2 oraz art. 260 P.p.s.a.