IV SA/Wa 1650/15

Dnia 11 stycznia 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Spółka [...] złożyła w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata z urzędu. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia skarżącego z 30 grudnia 2015 r. wynika, że wnioskodawca nie posiada żadnych środków finansowych, nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie pobiera składek członkowskich. Stwierdzono, co następuje: Wniosek Spółki [...] o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Według art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Należy podkreślić, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie spółki na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu gruntów rolnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 28, poz. 169 ze zm.) i w oparciu o statut Spółki z 25 stycznia 2008 r. Z treści art. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że wspólnota gruntowa to kategoria przedmiotowa, obejmująca nieruchomości rolne, leśne, obszary wodne. Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 23 sierpnia 1968r. (sygn. akt III CZP 73/68) z przepisów ustawy o wspólnotach gruntowych wynika, że aczkolwiek wspólnota gruntowa zbliża się do współwłasności, to jednak jest to współwłasność szczególna, rządząca się własnymi przepisami. Wspólnota nie posiada zdolności do występowania w obrocie prawnym. Legitymację prawną do występowania w obrocie prawnym ma natomiast spółka powołana do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy). Spółka jest wyposażona w osobowość prawną, a zasady jej działania określa statut (art. 15 ust.1 ). O ile zatem wspólnota gruntowa stanowi zespół nieruchomości (rolnych, leśnych i zbiorników wodnych), z którymi wiążą się pewne uprawnienia określonych osób (korzystanie z gruntów zgodnie z przeznaczeniem), o tyle spółka o której mowa w art. 14 ustawy, w skład której wchodzą wszyscy uprawnieni do korzystania z tej wspólnoty, jest podmiotem legitymowanym do występowania w obrocie prawnym, w sprawach związanych z zarządzaniem i gospodarowaniem gruntów wspólnoty. Z § 18 statutu wynika, że fundusze Wspólnoty powstają z własnych środków Wspólnoty, a w szczególności z wpłat dokonywanych przez jej członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań Wspólnoty, z działalności gospodarczej i dochodów z majątku Wspólnoty, z pożyczek, z wpływów ze sprzedaży i zamiany majątku spółki, z darowizn i zapisów. Stosownie do § 9 pkt 4 członkowie Wspólnoty mają obowiązek m.in. uczestniczyć w kosztach związanych z działalnością Wspólnoty. Z powyższego wynika, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają stronie skarżącej zgromadzenie środków finansowych na jej udział w postępowaniach przed sądem. Jak wynika z oświadczenia z 30 grudnia 2015 r. członkowie Wspólnoty nie uiszczają składek członkowskich mimo że, w świetle postanowień statutu, podstawowym źródłem jej dochodów są składki członkowskie (wpłaty dokonywane przez członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań spółki). Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem strony skarżącej przy rozpatrywaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.