IV SA/Wa 1651/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12.05.2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: odmówić P. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2014 r. P. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie pracuje i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 610,33 zł miesięcznie. Do wniosku dołączył odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] lipca 2012 r. zaliczającego go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2013 r., wedle którego, jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy do 31 stycznia 2016 r., a także kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2013 r., zgodnie z którą wysokość świadczenia rentowego P. Z. wynosi 610,33 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał udziały w dwóch nieruchomościach znajdujących się w R. Wskazał przy tym, że z jednej z nich nie może korzystać ze względu na bezprawne działania pozostałych współwłaścicieli, w drugiej zaś mieszka, nie ponosząc jednak kosztów jej utrzymania i eksploatacji, które uiszczają pozostali współwłaściciele. W piśmie z dnia 20 stycznia 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, niezbędnych do rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności zobowiązano go do wyjaśniania wątpliwości w zakresie oświadczenia o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z radcą prawnym, które nasunęło znajdujące się w aktach administracyjnych pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego radcy prawnemu w dniu 23 lipca 2012 r. i fakt doręczenia temu pełnomocnikowi zaskarżonego postanowienia Wojewody [...]. Ponadto zobowiązano P. Z. do: 1) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) złożenia dodatkowego oświadczenia jednoznacznie wskazującego, czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy z innymi osobami, a także 3) nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W odpowiedzi skarżący złożył do akt sprawy wyciągi z dwóch należących do niego rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2013 r. do 7 lutego 2014 r. We wskazanym okresie saldo początkowe na jednym z rachunków wyniosło 8.139,20 zł, a saldo końcowe 9.952,39 zł. Na rachunek wpływało świadczenie rentowe P. Z. Skarżący nie dokonywał wypłat. Na drugim rachunku saldo początkowe wyniosło 88,35 zł, a saldo końcowe 85,80 zł. Poza opłatami za prowadzenie rachunku, nie odnotowano na nim żadnych operacji. W nadesłanym wraz z ww. wyciągami piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. wnioskujący wyjaśnił, że radca prawny, której udzielił pełnomocnictwa, nie jest jego pełnomocnikiem od 1 stycznia 2014 r., ponieważ go na to nie stać. Wskazał ponadto, że środki zdeponowane na rachunku bankowym jest winien ciotce, która sfinansowała jego leczenie w kwocie 8.000 zł i poleciła zwrócić dług, gdy okaże się, że skarżący zgromadził oszczędności w kocie przekraczającej dług o 5.000 zł. Zaoszczędzone środki pochodzą z renty, a skarżący ich nie wydatkuje, ponieważ umówił się z matką, że ta będzie go utrzymywać, dopóki nie odda ciotce długu. Od matki otrzymuje 400 zł miesięcznie. P. Z. oświadczył ponadto, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie korzysta z pomocy finansowej gminy. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1651/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, zwracając się o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że nie dysponuje środkami na pomoc prawną w prowadzeniu sprawy. Pismem z dnia 28 marca 2014 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania, w terminie 7 dni, wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie, przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. skarżący nadesłał wyciągi z dwóch posiadanych rachunków bankowych – za okres od 31 stycznia do 31 marca 2014 r. oraz za okres od 31 stycznia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. Na pierwszym z rachunków saldo początkowe wyniosło 86,65 zł, a saldo końcowe 84,10 zł. Poza opłatami za prowadzenie rachunku, nie odnotowano na nim żadnych operacji finansowych. Na drugim rachunku saldo początkowe wyniosło 9.958,32 zł, a saldo końcowe 2.513,87 zł. Na rachunek wpływało świadczenie rentowe skarżącego. Wnioskodawca dokonał w kwietniu 2014 r. dwóch wypłat gotówkowych odpowiednio na kwoty 8.500 zł oraz 820 zł. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. wnioskodawca dodał, że z rachunku bankowego zwrócił ciotce, która sfinansowała jego leczenie, dług w wysokości 8000 zł, a pozostałe na koncie pieniądze przeznaczone są na utrzymanie, leki, ubrania itp. Ponownie zwrócił się o przyznanie pomocy prawnej w prowadzeniu sprawy, powołując się na niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym oraz względy finansowe. Jednocześnie zadeklarował, że poniesie opłaty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak stanowi art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. W niniejszej sprawie wskazać należy, że w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca zmodyfikował treść żądania, tj. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że poniesie koszty postępowania sądowego. Wniosek o prawo pomocy należy zatem potraktować jako dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie prawa pomocy. Jak wynika z informacji nadesłanych przez skarżącego, w tym kserokopii wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, skarżący utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Jednakże, korzystając z pomocy rodziny, wnioskodawca był w stanie poczynić oszczędności przekraczające 8000 zł. Przyjmując nawet, że ww. kwota wypłacona z rachunku bankowego w kwietniu 2014 r. została przeznaczona przez wnioskodawcę na spłatę zadłużenia, zauważyć należy, że zgromadzone na jednym z rachunków środki finansowe na koniec kwietnia 2014 r. w wysokości ponad 2500 zł są wystarczające dla opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. W niniejszej sprawie, mając na uwadze okoliczność, iż zostało wydane postanowienie kończące postępowanie sądowe, tj. postanowienie z dnia 26 listopada 2013 r. o odrzuceniu skargi, zauważyć należy, że pomoc prawna na obecnym etapie postępowania może dotyczyć wyłącznie sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy Sąd stwierdza, że nie wykazał on bezspornie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w tym zakresie. Jednocześnie podkreślić trzeba, odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy, że wyłączną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja finansowa strony, nie zaś stan zdrowia, w tym również - w przypadku skarżącego - stopień orzeczonej niepełnosprawności. Okoliczność ta pozostaje zatem bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia. Wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w opisanych okolicznościach nie mógł zostać uwzględniony. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.