IV SA/Wa 1665/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. M. i K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001r. odmawiającej uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. w przedmiocie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 6,04 ha położonego we wsiach G. i J., stanowiącego własność K. i A. M. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie powyższej sprawy wystąpił pełnomocnik R. M. Przed rozpoznaniem w/w wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wszczął z urzędu postępowanie nieważnościowe w odniesieniu do zaskarżonej tym wnioskiem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] i decyzją z dnia [...] lipca 2007r. Nr [...] stwierdził jej nieważność. Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, której dotyczył wniosek R. M. o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2009r. nr [...], powołując się na art. 105 § 1 k.p.a umorzył postępowanie z w/w wniosku, uznając je za bezprzedmiotowe. Zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższej decyzji, pełnomocnik R. M., po jej otrzymaniu wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując zaprezentowane w niej stanowisko dotyczące bezprzedmiotowości postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...], wobec stwierdzenia jej nieważności. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. i K. M. wskazując, iż Minister Rolnictwa rozpoznał odwołanie wniesione przez pełnomocnika, który nie był właściwie umocowany, gdyż udzielone mu pełnomocnictwo winno być podpisane przez K. M., bowiem to ona wspólnie z A. M. była właścicielką spornego gospodarstwa. W dacie otwarcia spadku A. M. nie był zaś już właścicielem gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Podnieść przy tym należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych względów, niż w niej wskazano. W skardze skarżący podnieśli, iż w ich ocenie organ nie mógł rozpoznać merytorycznie odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) wniesionego przez pełnomocnika ustanowionego właśnie przez R. M.- spadkobiercę A. M., gdyż w dacie otwarcia spadku, gospodarstwo przejęte kwestionowaną decyzją Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. nie wchodziło w skład spadku. Odwołanie mogła zatem wnieść jedynie K. M., jako była właścicielka części przejętego gospodarstwa. Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie bowiem Sądu słusznie uznał organ, że spadkobierca byłego właściciela części nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa posiada interes prawny uzasadniający jego udział w postępowaniu jakie toczy w trybie nieważnościowym, jako następca prawny. Przysługują mu bowiem prawa rzeczowe do części nieruchomości stanowiących byłą własność spadkodawcy. W ocenie jednak Sądu, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób rażący narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 15 i 127 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określona w art. 15 k.p.a wyraża regułę, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Jest oczywiście możliwe i dopuszczalne, iż ustawodawca kierując się pewnymi szczególnymi względami może w konkretnych sprawach ograniczyć bądź nawet wyłączyć oddziaływanie pewnych ogólnych zasad k.p.a., w tym również i zasady dwuinstancyjności postępowania. Świadectwem tego jest choćby przepis art. 127 § 3 k.p.a., zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić sie do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, przy czym do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie zaś z art. 127 § 1 k.p.a od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Uzasadnia to pogląd, iż wyłączenie pewnego rodzaju spraw przez ustawodawcę ze sfery oddziaływania zasady art. 15 k.p.a., jeśli już następuje, musi być ustanowione w sposób wyraźny, nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, precyzyjnie ograniczony co do zakresu i nie dopuszczający możliwości rozszerzającej interpretacji. Analogiczne należy również przyjąć, iż niedopuszczalnym i wręcz rażąco naruszającym prawo jest postępowanie organów, które w sposób nieuzasadniony i niezgodny z wyżej wymienionymi przepisami naruszają zasadę dwuinstancyjności postępowania poprzez dopuszczenie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. Wskazać bowiem należy, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] lipca 2009r. nr [...], umorzył postępowanie, które toczyło się już nie przed organem I instancji, ale dotyczyło rozpoznania wniosku R. M. złożonego w trybie art. 127 § 3 k.p.a o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej w pierwszej instancji decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...], orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001r. odmawiającej uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. w przedmiocie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 6,04 ha położonego we wsiach G. i J., stanowiącego własność K. i A. M. W ocenie Sądu, wydając tą decyzję organ błędnie przywołał art. 105 k.p.a, w sytuacji gdy podstawą jego orzekania de facto stanowił art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a. Błędne przytoczenie przepisów prawa w ocenie Sądu nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem słusznie organ uznał, iż wobec wyeliminowania z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności decyzji, której dotyczył wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, postępowanie z tegoż wniosku stało się bezprzedmiotowe. Podkreślić jednak należy, iż wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] lipca 2009r. nr [...], umarzającej postępowanie, z wniosku R. M. o ponowne rozpoznanie sprawy, kończyło postępowanie administracyjne. Organ winien był zatem pouczyć strony, iż od decyzji tej przysługuje im możliwość wniesienia w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia im decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, błędnie i niezgodnie z przepisami prawa (art. 15 i 127 k.p.a) pouczył jednak strony, iż przysługuje im prawo do złożenia od tej decyzji wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona skarżąca zgodnie z pouczeniem organu skorzystała z tej możliwości i złożyła do organu (ponownie) wniosek w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Konsekwencją rozpoznania, którego było wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z rażącym naruszeniem, jak wskazano już na wstępnie art. 127 § 3 k.p.a, zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...]. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.