IV SA/Wa 1665/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Stowarzyszenia P. z siedzibą w G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Minister Środowiska po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia P. z siedzibą w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydanej na wniosek Uniwersytetu P. W. wyrażającą zgodę na zamierzone uwolnienie lnu genetycznie zmodyfikowanego do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu, na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność wniosku. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i ocen prawych. Minister Środowiska wydał w dniu [...] kwietnia 2013 r. powyższej opisaną decyzję. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyło Stowarzyszenie P. z siedzibą w G.. Minister Środowiska stwierdzając niedopuszczalność wniosku wskazał, że zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Minister wskazał, że postępowanie odwoławcze (również z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) składa się z fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego i fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Zdaniem Ministra Środowiska, na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. wyłącznie stronie przysługiwała możliwość wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stowarzyszenie P. z siedzibą w G. w myśl art. 28 kpa nie jest stroną w postępowaniu o wydanie zgody Uniwersytetowi P. W. na zamierzone uwolnienie lnu genetycznie zmodyfikowanego do środowiska. W ocenie organu stowarzyszenie nie posiada legitymacji do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. ponieważ postępowanie nie dotyczyło jej interesu prawnego. Minister Środowiska wskazał, że w związku z tym, że stowarzyszenie nie złożyło wniosku o uznanie za podmiot działający na prawach strony na etapie postępowania przed organem to nie występował w tym postępowaniu jako podmiot na prawach strony. Organ wskazał, że na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 kpa Stowarzyszenie P. z siedzibą w G. nie wystąpiło z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jako podmiot na prawach strony. Organizacja społeczna może wystąpić z wnioskiem tylko wtedy gdy na podstawie art. 31 § 2 kpa organ jest władny do wszczęcia postępowania z urzędu, a postępowanie wszczynane na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest wszczynane z urzędu, co powoduje, że nie można go uznać jako wniosek z art. 31 kpa. Tym samym jest to przesłanka przedmiotowa do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 134 kpa. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie P. z siedzibą w G., reprezentowane przez pełnomocnika. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych skarżące stowarzyszenie postanowieniu zarzuciło naruszenie: 1/ art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008, Nr 199, poz. 1227) w związku z art. 127 § 3 kpa przez niech niezastosowanie i nie przyjęcie, że skarżący legitymację do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym nie przyjęcie, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było równoznaczne ze zgłoszeniem chęci udziału w postępowaniu; 2/ art. 36 ust. 1 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz.U. 2007 r., Nr 36, poz. 233) przez ich niezastosowanie i nie przyjęcie, że postępowanie w sprawie było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa; 3/ art. 7 w zw. z art. 77 § 4 kpa poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego (brak ustalenie, że chodzi o postępowanie wymagające udziału społeczeństwa) i niewystarczające rozpatrzenie materiału dowodowego, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi stowarzyszenie wskazało, że zgodnie z art. 44 ust 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, organizacji ekologicznej służy prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także jeżeli nie brała udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Wniesienie odwołania jest w takim wypadku równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w postępowaniu. Stowarzyszenie P. z siedzibą w G. jest stowarzyszeniem zarejestrowanym, działającym na podstawie prawa o stowarzyszeniach, posiadającym osobowość prawną. Zgodnie z § 2 ust. 1 i 4 statutu stowarzyszenia jednym z jego głównych celów statutowych jest ochrona środowiska, a zwłaszcza jego ochrona przed skutkami używania GMO. Ponadto w skardze wskazano, że na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych zamierzone uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu wymaga zgody ministra, a w postępowaniu tym stosuje się odpowiednio art. 29 powyższej ustawy, który stanowi, że udział społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie zgody na zamknięte użycie GMO, regulują przepisy o udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska. Nietrafna jest – zdaniem skarżącego – argumentacja organu dotycząca tego, że skuteczne złożenie wniosku przez skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu byłoby możliwe tylko w przypadku, gdyby to postępowanie wszczynane było z urzędu. Prawo skarżącego do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynikało bowiem z art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, który stanowi lex specialis w stosunku do art. 31 § 2 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna. Niniejsze postępowanie prowadzone na wniosek Uniwersytetu P. W. dotyczyło zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu. Postępowanie to uregulowane jest w art. 36 – 40 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz.U. 2007 r., Nr 36, poz. 233). Zgodnie z art. 36 ust. 1 powyższej ustawy zamierzone uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu wymaga zgody ministra, wydawanej na wniosek zainteresowanego. Przepisy art. 23, art. 24 ust. 1 i 1a oraz art. 25-30 stosuje się odpowiednio, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej. Przepisy rozdziału 4 powyższej ustawy regulującego zamierzone uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu nie zawierają innych przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu, w związku z tym zastosowanie będzie miał art. 29 powyższej ustawy, który stanowi, że udział społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie zgody na zamknięte użycie GMO, regulują przepisy o udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska. Przepisy dotyczące udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska zawiera ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008, Nr 199, poz. 1227). Zgodnie z art. 44 ust. 2 powyższej ustawy organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. Stowarzyszenie P. z siedzibą w G. nie brało udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji (Minister Środowiska) zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., choć jak wynika ze złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stowarzyszenie pismem z dnia [...] października 2012 r. przedstawiało swoje stanowisko w sprawie wniosku Uniwersytetu P. W.. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie przez organizację ekologiczną rozumie się organizację społeczną, której celem statutowym jest ochrona środowiska. Ze statutu skarżącego stowarzyszenia wynika, że celem stowarzyszenia jest m.in. ochrona dziedzictwa przyrodniczego oraz środowiska życia i zdrowia ludzi. Terenem działania stowarzyszenia jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym zastrzeżeń nie powinno wywoływać określenie spraw, w których organizacje ekologiczne mogą zgłosić swój udział. Określono bowiem bardzo precyzyjnie, że są to sprawy, w których powinien być zagwarantowany udział społeczeństwa. W obecnym stanie prawnym, aby mogło to mieć miejsce, konkretny przepis prawa materialnego musi takie prawo przyznawać. Tymi przepisami w niniejszej sprawie są art. 36 ust. 1 w zw. z art. 29 ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. a) i c) orzekł, jak w sentencji.