IV SA/Wa 1670/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-04
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Łukasz Krzycki, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana bez wskazania konkretnego terminu rozpoczęcia i zakończenia inwestycji, jeśli uzyskanie pozwoleń budowlanych jest warunkiem rozpoczęcia prac?Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana bez wskazania konkretnego terminu rozpoczęcia i zakończenia inwestycji, jeśli uzyskanie niezbędnych pozwoleń budowlanych przez inwestora uniemożliwia jego precyzyjne określenie na etapie postępowania administracyjnego. Czasowość zajęcia nieruchomości jest ograniczona do okresu trwania budowy i montażu urządzeń, co dyscyplinuje inwestora i zapobiega permanentnemu zajęciu nieruchomości.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę D.G. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej 110 kV. Właściciel nieruchomości zarzucał m.in. brak określenia terminu wykonania prac budowlanych oraz okresu obowiązywania decyzji. Organy administracji obu instancji uznały, że inwestycja jest celem publicznym, zgodnym z planem zagospodarowania, a rokowania z właścicielem były bezskuteczne. Sąd badał legalność decyzji w kontekście zarzutów skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie: WSA Łukasz Krzycki WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D.G. od decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...], orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie S., gminie R., stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow., 4,07 ha, dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. prowadzi księgę wieczystą [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] została wydana w następującym stanie faktycznym oraz prawnym sprawy.
Wnioskiem z 10 kwietnia 2013 r., doprecyzowanym pismami z 4 listopada 2014 r. i 4 sierpnia 2016 r., pełnomocnik P. S.A. z/s w L. Oddział [...] zwrócił się do Starosty Powiatu [...] o wydanie decyzji orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie S., gmina R., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka ew. nr [...], poprzez udzielenie Spółce P. S.A. z siedzibą w L. Oddział [...] zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. , w tym na zdemontowaniu istniejącego słupa i linii elektroenergetycznej 110kV, oraz na posadowieniu nowego słupa i podwieszeniu przewodów i osprzętu nowej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. na działce [...] obręb S. linii elektroenergetycznej, a także na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 110 kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 18 metrów (po 9 metrów od osi linii w każdą stronę) o pow. 0,4569 ha. Do wniosku załączono: stosowne pełnomocnictwa, załącznik mapowy z przebiegiem linii i lokalizacją słupa na przedmiotowej działce, wypis i wyrys miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R., wypis z rejestru gruntów, odpis księgi wieczystej nr [...] oraz dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie rokowań. Czas trwania ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] obręb S. ustalono na okres trwania budowy i montażu urządzeń przesyłowych linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Z. – M. , a następnie jej eksploatacji i wskazano, że okres wykonywania robót budowlano – montażowych wynosił będzie nie więcej niż 12 miesięcy, liczonych od dnia rozpoczęcia robót w granicach przedmiotowej działki.
Starosta Powiatu [...] , działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] orzekł:
1. ograniczyć sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie S., gmina R., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka ew. nr [...] o powierzchni 4,07 ha, dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. prowadzi księgę wieczystą [...], stanowiącej własność D.G., D.N. oraz L.N., poprzez udzielenie Spółce P. S.A. z/s w L. Oddział [...] zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. , w tym demontażu istniejącego słupa i linii elektroenergetycznej oraz na posadowieniu nowego słupa, a także podwieszenie przewodów i osprzętu nowej linii elektroenergetycznej nad ww. działką, zgodnie z trasą oznaczoną na załączniku mapowym, stanowiącym integralną część decyzji, w pasie technologicznym o szerokości 18 m (po 9 m od osi linii w każdą stronę), którego łączna powierzchnia wynosi 0,4569 ha;
2. zobowiązać właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. na okres trwania budowy i montażu urządzeń przesyłowych tejże linii. Okres wykonywania robót budowlano – montażowych wynosił będzie nie więcej niż 6 miesięcy, liczonych od dnia rozpoczęcia robót w granicach przedmiotowej działki;
3. zobowiązać P. S.A. z/s w L. Oddział [...] do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu inwestycji, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, do ustalenia odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Jeżeli na skutek tych zdarzeń zimniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększy się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu;
4. ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W uzasadnieniu ww. decyzji Starosta Powiatu [...] wskazał, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. zastrzega dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkowania wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości może nastąpić, aby zrealizowany został cel publiczny, który zgodny będzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku – z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez właściciela nieruchomości w sposób dobrowolny. Organ I instancji podniósł, że planowane prace są inwestycją mieszczącą się w definicji inwestycji celu publicznego określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n. Ponadto inwestycja ta jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na podstawie bowiem wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. uchwalonego przez Radę Gminy R. uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. ustalono, że działka nr [...] położona w miejscowości S. znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej /symbol A.MN2/ w pasie 40 m od drogi, pozostała część działki przeznaczona jest pod tereny upraw polowych /symbol A.RP/. Zgodnie z zasadami i warunkami obsługi w zakresie infrastruktury technicznej dla terenów oznaczonych symbolem A.MN2 i A.RP ustala się m.in. utrzymanie przebiegu przez teren gminy istniejących linii napowietrznych 110 kV relacji Z. – M. oraz Huta [...], dla których wyznaczono strefę ograniczonego użytkowania o szerokości 36 m (po 18 m w obie strony od osi linii). Organ I instancji wskazał również, że zakres planowanej inwestycji na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przedstawiony na załączniku mapowym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji, obejmuje demontaż istniejącego słupa i starej linii elektroenergetycznej oraz posadowienie nowego słupa i podwieszenie nowej linii elektroenergetycznej z osprzętem. Mając powstać nowa linia charakteryzować ma się lepszymi parametrami od linii dotychczasowej oraz spowoduje zmniejszenie strefy oddziaływania linii do 18 m (po 9 m od osi linii w każdą stronę). Charakter realizowanej inwestycji wymaga zatem – wobec braku zgody właściciela nieruchomości – orzekania w trybie art. 124 u.g.n. Organ I instancji podkreślił, że wydanie, w drodze decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zezwolenia na wstęp na nieruchomość w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych, stanowić będzie dla inwestora celu publicznego dokument stwierdzający prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane w granicach w niej określonej. Jak podniósł organ I instancji, art. 124 ust. 3 u.g.n. ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji liniowej przed rozstrzygnięciem w formie decyzji administracyjnej. Ustawodawca zobowiązał wnioskodawcę do przeprowadzenia rokowań, a zatem dopiero brak porozumienia z właścicielem uprawnia inwestora do wystąpienia z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, który to wniosek wszczyna postępowanie w trybie art. 124 u.g.n. Organ I instancji wskazał, że z analizy aktami administracyjnych sprawy wynika, że rokowania prowadzone z współwłaścicielami działek nie zakończyły się podpisaniem umowy cywilnoprawnej. W tym stanie rzeczy Starosta Powiatu [...] ocenił okoliczność przeprowadzenia rokowań oraz ich negatywnego wyniku za udowodnioną i uznał wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej za uzasadniony.
Odwołanie od powyższej decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. wniósł D.G. W uzasadnieniu odwołujący zarzucił decyzji naruszenie art. 124 u.g.n. poprzez brak zakreślenia inwestorowi terminu na wykonanie prac budowlanych na nieruchomości; art. 124b u.g.n. poprzez zaniechanie zamieszczenia w decyzji administracyjnej postanowienia wskazującego okres jej obowiązywania, tj. termin do końca, którego właściciele nieruchomości zobowiązani zostali do jej udostępnienia w celu wykonania prac budowlano – montażowych związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. ; art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie wskazanie podstawy prawnej do całości zaskarżonej decyzji; art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia okoliczności umożliwiających wskazania okresu niezbędnego do wykonania inwestycji, o której mowa w zaskarżonej decyzji, a także brak ustalenia i wyjaśnienia kwestii dojazdu do wskazanych przez inwestora obszarów nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja oraz naruszenie art. 92 k.p.a., poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, bez obecności strony, która to nieobecność była wynikiem wyznaczenia przez organ daty rozprawy przed doręczeniem zawiadomienia o jej wyznaczeniu.
Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda [...] wskazał, że planowana inwestycja bezspornie jest inwestycja mieszczącą się w definicji inwestycji publicznej, określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. z [...] maja 2013 r. działka ew. nr [...] jest przeznaczona bowiem pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w pasie 40 m od drogi, zaś pozostała część ww. działki ewidencyjnej jest przeznaczona pod tereny upraw polowych. Zgodnie z zasadami zaopatrzenia w energię elektryczną ww. plan zagospodarowania przestrzennego ustalał przebieg przez teren gmin istniejących linii napowietrznych 110 kV relacji Z. – M. oraz Huta [...], dla których wyznaczono strefę ograniczonego użytkowania o szerokości 38 m (po 18 m w obie strony od osi linii). Ponadto plan zakładał możliwość realizacji nowych odcinków linii elektroenergetycznych napowietrznych i kablowych w liniach rozgraniczających dróg, poza pasami jezdni za zgodą i na warunkach określonych przez zarządcę drogi, bądź przez tereny publiczne i prywatne za zgodą ich właścicieli. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości S., przyjęty Uchwałą Rady Gminy R. nr [...] z [...] lutego 2004 r., był obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wojewoda [...] uznał zatem, że znajdujący się w akta organu I instancji wypis z ww. planu zagospodarowania przestrzennego dla działki ew. nr [...] mógł stanowić dowód w prowadzonym postępowaniu, oraz podkreślił, że organ I instancji w prawidłowy sposób określił zakres terytorialny ograniczenia. Wojewoda [...] podniósł również, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki rokowań – zgodnie z aktami postępowania administracyjnego, rokowania przeprowadzone z właścicielami działki ew. nr [...] nie zakończyły się podpisaniem umowy cywilnoprawnej. Organ II instancji wskazał ponadto, że z wnioskiem o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wystąpił prawidłowo ustanowiony pełnomocnik P. S.A. – przedsiębiorstwa przesyłkowego – a więc podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia w trybie art. 124 u.g.n. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, Wojewoda [...] podniósł, że organ I instancji wskazał w sentencji zaskarżonej decyzji, że okres wykonywania robót budowlano – montażowych wynosił będzie nie więcej niż 6 miesięcy liczonych od dnia rozpoczęcia robót w granicach przedmiotowej działki, oraz że obowiązek uzyskania przez inwestora celu publicznego praw do dysponowania nieruchomościami leżącymi w ciągu inwestycji liniowej, a także pozwoleń przewidzianych m.in. prawem budowlanym, uniemożliwia na obecnym etapie wskazanie konkretnego terminu rozpoczęcia i zakończenia inwestycji. Mając na uwadze, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 124 u.g.n., Wojewoda [...] uznał za nieuzasadniony również zarzut naruszenia art. 124b, poprzez zaniechanie zamieszczenia w decyzji administracyjnej postanowienia wskazującego okres jej obowiązywania, tj. termin do końca którego właściciele nieruchomości zobowiązani zostali do jej udostępnienia w celu wykonania prac budowlano – montażowych związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. . Wojewoda [...] wskazał, że istota planowanego przedsięwzięcia polega de facto na budowie nowych urządzeń przesyłowych w miejscu dotychczasowych, a zatem planowana inwestycja mieści się w dyspozycji art. 124 ust. 1 u.g.n. Odnośnie zaś dojazdu do wskazanych przez inwestora obszarów nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja, Wojewoda [...] zaznaczył, że jeżeli dojazd nie będzie przebiegał przez część nieruchomości, co do której doszło do ograniczenia, organ będzie zobowiązany do uzyskania odrębnych zgód na wkroczenie na tereny nie objęte decyzją ograniczającą. Wojewoda [...] wskazał również, że naruszenie przez organ I instancji art. 92 k.p.a., poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, bez obecności strony, która to nieobecność była wynikiem wyznaczenia przez organ daty rozprawy przed doręczeniem zawiadomienia o jej wyznaczeniu, nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcia. W toku postępowania strona miała bowiem możliwość przedstawienia swojego stanowiska, porozumienia się z wnioskodawcą, jak również zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz wniosków. Wobec powyższego, Wojewoda [...] uznał także za nieuzasadniony zarzut ograniczenia odwołującemu się prawa do wypowiedzenia się oraz naruszenia równego traktowania stron w postępowaniu. W ocenie Wojewody [...], organ I instancji rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszył przepisów prawa procesowego i zastosował właściwie przepisy prawa materialnego, w następstwie czego wydał prawidłową decyzję, której integralną część stanowi załącznik graficzny przedstawiający przebieg planowanej inwestycji.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D.G., zarzucając jej:
1) naruszenie art. 124 u.g.n., poprzez brak zakreślenia inwestorowi terminu na wykonanie prac budowlanych na nieruchomości skarżącego;
2) naruszenie art. 124b u.g.n., poprzez zaniechanie zamieszczenia w decyzji administracyjnej postanowienia wskazującego okres jej obowiązywania, tj. terminu do końca którego właściciele nieruchomości zobowiązani zostali do jej udostępnienia w celu wykonania prac budowlano – montażowych związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. ;
3) naruszenie przepisów art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez niewskazanie podstawy prawnej do całości zaskarżonej decyzji;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 8 k.p.a. poprzez:
a) brak wyjaśnienia okoliczności umożliwiających wskazanie okresu niezbędnego do wykonania inwestycji, o której mowa w zaskarżonej decyzji,
b) brak ustalenia i wyjaśnienia kwestii dojazdu do wskazanych przez inwestora obszarów nieruchomości skarżącego, na której będzie realizowana inwestycja;
5) naruszenie art. 92 k.p.a., poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, bez obecności skarżącego, która to nieobecność była wynikiem wyznaczenia przez organ daty rozprawy przed doręczeniem zawiadomienia o jej wyznaczeniu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych kryteriów, skargę D.G. należało uznać za niezasadną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...], orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie S., gminie R., stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow., 4,07 ha, dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. prowadzi księgę wieczystą [...].
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 124 u.g.n. W myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do treści art.124 ust. 2 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Z kolei art. 124 ust. 3 u.g.n. stanowi, że udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
Ograniczenie z sposobu korzystania z nieruchomości jest jedną z form wywłaszczenia nieruchomości zdefiniowaną w art. 112 ust. 2 u.g.n. i stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności. Decyzje wydawane na podstawie art. 124 u.g.n. ze swojej istoty naruszają interes właściciela nieruchomości. Jednakże są to decyzje ograniczające prawo własności, których wydawanie ustawodawca dopuścił w celu umożliwienia uprawnionym podmiotom realizację inwestycji celu publicznego, a więc takich które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi.
Na gruncie analizowanej sprawy nie budzi wątpliwości, że przedsięwzięcie, którego wniosek dotyczył, ma charakter inwestycji celu publicznego oraz jest zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego, a przeprowadzone rokowania inwestora z właścicielami nieruchomościami nie zakończyły się zawarciem stosownej umowy cywilnoprawnej. Zaistniałe okoliczności stanowiły zatem podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n.
Z regulacji art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że omawiana decyzja powinna określać przedmiot czasowego zajęcia i jego terytorialny zakres w powiązaniu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podmiot, któremu udziela się zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, rodzaj zamierzonej inwestycji oraz termin, na który udziela się zezwolenia. Decyzja organu rozstrzygająca w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
Odnosząc się zatem do zarzutów skargi należy wskazać, iż organ, zobowiązując właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych związanych z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – M. na okres trwania budowy i montażu urządzeń przesyłowych tejże linii, jednoznacznie wskazał, że okres wykonywania robót budowlano – montażowych wynosił będzie nie więcej niż 6 miesięcy, liczonych od dnia rozpoczęcia robót w granicach przedmiotowej działki. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obowiązek uzyskania przez inwestora celu publicznego praw do dysponowania nieruchomościami leżącymi w ciągu inwestycji liniowej, a także pozwoleń przewidzianych m.in. prawem budowlanym, uniemożliwia na obecnym etapie wskazanie konkretnego terminu rozpoczęcia i zakończenia inwestycji. Czasowość zajęcia została zatem ograniczona w czasie mając realne odniesienie w wydanej decyzji, co pozwala na zdyscyplinowanie inwestora oraz uniknięcie utrzymywania stanu permanentnej budowy na nieruchomości obciążanej.
Mając na uwadze, że podstawę prawną decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiła regulacja art. 124 u.g.n., za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 124b u.g.n. Zgodnie z art 124b ust 1 u.g.n Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych; przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodowi urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Analiza przesłanek zawartych w powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że nie mogła ona znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Desygnat pojęcia "czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii" nie obejmuje bowiem pojęcie "budowy i montażu urządzeń przesyłowych", a taka właśnie inwestycja jest planowana na nieruchomości położonej w obrębie S., gminie R., stanowiącej działkę ew. nr [...]. Istota zaplanowanego przedsięwzięcia polega bowiem na tym, iż nastąpi demontaż istniejącej linii 110 kV, a następnie budowa nowych urządzeń przesyłowych w miejscu dotychczas istniejących. Zakres zatem uprawnień podmiotu wnioskującego o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości pokrywa sią z tym, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Należy zatem wskazać, że organ prawidłowo nie powołał w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia (sentencji) art. 124b u.g.n.
Wskazać należy, że decyzja ograniczająca prawo własności wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. daje podstawę do wejścia na grunt w celu realizacji postanowień tej decyzji. W pojęciu "udzielenia zezwolenia na zakładania i przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłu płynów, pary, energii" – z art. 124 ust. 1 u.g.n mieści się zezwolenie na wejście inwestora na grunt, a od strony właściciela stanowi o obowiązku znoszenia tego stanu rzeczy w określonym w decyzji czasie. Jednakże kwestia dojazdu do nieruchomości, zasadniczo nie mieści się w dyspozycji art. 124 ust. 1 u.g.n. W konsekwencji kwestia dojazdu do nieruchomości, na której ma być zrealizowana planowana inwestycja, nie mogła zostać objęta postanowieniami decyzji wydanej na postawie art. 124 u.g.n. Jeżeli dojazd nie będzie przebiegał przez część nieruchomości, co do której doszło do ograniczenia organ będzie zobowiązany do uzyskania odrębnych zgód na wkroczenie na tereny nie objęte wydaną decyzją ograniczającą.
W odpowiedzi na ostatni zarzut skargi podnieść należy, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, bez obecności skarżącego, która to nieobecność była wynikiem wyznaczenia przez organ daty rozprawy przed doręczeniem zawiadomienia o jej wyznaczeniu, nie miało wpływu na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pomimo nieobecności na rozprawie, miał on możliwość przedstawienia swojego stanowiska. Jak wynika bowiem z analizy akt sprawy, mając na uwadze, że właściciele nieruchomości nie byli obecni na rozprawie, pełnomocnik inwestora (wnioskodawca) pismem z 27 września 2016 r. poinformował, że podtrzymuje ostateczną ofertę w zakresie wyrażenia zgody na realizację na ich nieruchomości inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie napowietrznej linii 110 kV Z. – M. oraz ustanowienia dla przedmiotowego urządzenia przesyłowego umownej służebności przesyłu. W odpowiedzi na powyższe właściciele nieruchomości, w tym D.G., podtrzymali wcześniejsze stanowisko i wskazali, że są zainteresowani zakończeniem niniejszego postępowania w przypadku przedstawienia oferty satysfakcjonującej obie strony. Ponadto w toku postępowania administracyjnego strona miała zagwarantowaną możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, złożenia dodatkowych wyjaśnień czy wniosków. Zatem przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości organ zapewnił stronie możliwość czynnego udziału w toku postępowaniu, nie ograniczył jej prawa do wypowiedzenia się ani nie naruszył zasady równego traktowania.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja organu II instancji oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Organy obu instancji, rozstrzygając niniejszą sprawę, dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowo zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.151 oraz w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło