IV SA/Wa 1672/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. i A. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : - odmówić A. Z. przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sadowego w sprawie ze skargi A. Z. i A.. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], skarżąca, reprezentowana przez matkę- M. K., złożyła w dniu 24 listopada 2009 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W formularzu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i małoletnią córką. Wnioskodawczyni i jej mąż uzyskują stałe dochody z tytułu umowy o pracę oraz z najmu lokalu w łącznej wysokości ok. 15760 zł brutto miesięcznie (10.800 netto). Wnioskodawczyni jest właścicielką trzech mieszkań o powierzchni: 70 m2, 54 m2 i 46 m2. Do wniosku skarżąca dołączyła zestawienie stałych przychodów i wydatków, w którym wykazała, iż uzyskiwane dochody służą w całości na pokrycie stałych wydatków. Do wydatków tych strona zaliczyła wydatki ponoszone na: zakup benzyny, utrzymanie trzech mieszkań, spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na zakup mieszkania, spłatę trzech rodzinnych pożyczek na zakup wyposażenia mieszkania oraz na bieżące wydatki związane z prowadzeniem spraw administracyjnych, sądowych i prokuratorskich, polisy ubezpieczeniowe członków rodziny, przedszkole oraz opiekunkę dla córki oraz leki dla członków rodziny. Według oświadczenia strony, po spłacie ww. zobowiązań, miesięcznie na utrzymanie czterech osób (tj. trzyosobowej rodziny skarżącej oraz opiekunki do dziecka) pozostaje kwota ok. 2.627 zł (657 zł miesięcznie na jedną osobę). W załączniku nr 2 do wniosku skarżąca podniosła, że toczące się od wielu lat postępowania sądowe w sprawie reprywatyzacji cegielni J. K. w B. wyczerpały zasoby finansowe jej rodziny, zaś wysokie bieżące koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego sprawiają, że jednorazowe uiszczenie wpisu wiązać się będzie z wyraźnym uszczerbkiem dla podstawowej egzystencji rodziny. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, ze zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Przyznanie prawa pomocy, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronie, której brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych, uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny nie uzasadnia zatem jeszcze pozytywnego rozpoznania wniosku. Warunkiem uwzględnienia zgłoszonego żądania jest bowiem wykazanie, że partycypowanie w kosztach postępowania nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. A zatem nawet odczuwalny uszczerbek związany z poniesieniem koszów sądowych nie skutkuje przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po poniesieniu tych kosztów środki finansowe wystarczą na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się ponadto, że przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymagane jest skonfrontowanie wysokości osiąganych dochodów z koniecznymi kosztami utrzymania, przy czym koszty te należy odnieść do kosztów minimalnych w skali kraju, nie zaś kosztów, które ponosi dana rodzina (postanowienie NSA z 28 grudnia 2004 r., FZ 507/04). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., FZ 794/04). Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie jest tego rodzaju, by uzasadnionym było twierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych w sprawie wiązać się będzie dla strony z niebezpieczeństwem o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżąca miesięcznie dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych dwóch osób dorosłych i jednego dziecka, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego prowadzi bowiem do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty opłat sądowych. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca oraz jej mąż uzyskują stałe, wysokie, dochody z tytułu umowy o pracę oraz dochody z wynajmu mieszkania w łącznej wysokości 15.760 zł brutto miesięcznie. Jakkolwiek skarżąca podjęła próbę wykazania, że miesięczne wydatki ponoszone w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym w całości bilansują się z osiąganym dochodem, nie można jednak w sposób uprawniony przyjąć, że dochody uzyskiwane przez skarżącą i jej męża, zważywszy, że na ich utrzymaniu pozostaje jedno dziecko, nie pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek. Nie budzi bowiem wątpliwości, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie można abstrahować od wysokości kosztów postępowania, którego wniosek dotyczy, a zatem sytuację majątkową strony oraz jej zdolności płatnicze należy ocenić na tle wysokości kosztów postępowania w sprawie. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania jedyną wymagalną opłatę stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł. Biorąc zatem pod uwagę wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącej, posiadającej majątek nieruchomy i stałe dochody w znacznej wysokości nakazują stwierdzić, że poniesienie kosztów postępowania nie przekracza możliwości finansowych strony i nie sprowadzi na nią zagrożenia, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.