IV SA/Wa 1677/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] IV SA/Wa 1677/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2009r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] sierpnia 1978r.o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow.2,55 ha położonego w miejscowości Z., stanowiącego własność J. i J. F. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż na wniosek J. i J. F. zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności wymienionej powyżej decyzji Naczelnika Gminy w O. Wnioskodawcy wskazali, że przedmiotowy grunt został przejęty w celu wybudowania [...], a ponieważ inwestycja ta nie została zrealizowana i zwrócone zostały przez nich wypłacone im pieniądze, co potwierdza przedłożone polecenie przelewu kwoty 39 930 zł z dnia [...] grudnia 1981r., to zwrot gruntu jest zasadny. Ponadto podnieśli, że nigdy dobrowolnie nie zgodzili się na przekazanie gospodarstwa, gdy tymczasem w decyzji stwierdzono, że przejęcie nastąpiło na ich wniosek, a zatem decyzja ta zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zdaniem organu nadzorczego analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że zaistniały przesłanki określone w art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140 ), bowiem J. i J. F. nie spełniali warunków do uzyskania emerytury, o których mowa w art. 2 ust. 1 w/w ustawy, natomiast złożyli wniosek o odpłatne przejęcie na własność Państwa nieruchomości składającej się z działek nr [...] i pobrali ustaloną w decyzji należność z tytułu przejęcia. Ponadto organ wskazał, iż skarżący nie kwestionowali decyzji o przejęciu gospodarstwa w drodze odwołania, w związku z tym decyzja ta uprawomocniła się z dniem [...] września 1978r. W konsekwencji powyższych ustaleń Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż badane w niniejszej sprawie orzeczenie dotyczące przejęcia gospodarstwa rolnego J. i J. F. nie zostało wydane z naruszeniem przepisów w/w ustawy z dnia 27 października 1977r, w związku z tym, brak jest podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Skargę na powyższą decyzję wnieśli J. i J. F. podnosząc zarzut naruszenia prawa i błędną ocenę stanu faktycznego poprzez uznanie, że w sprawie nie dopuszczono się rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy skarżący zwrócili otrzymane za grunty pieniądze. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania, wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009r. została wydana w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie wszczynane na podstawie art. 157 § 2 kpa jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Jest ono samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W ramach tego trybu podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią przesłanki ściśle określone w art. 156 § 1 kpa i dopiero ujawnienie w kontrolowanej decyzji jednej z nich może skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zadaniem organu nadzoru było zatem ustalenie, czy kontrolowana przez niego decyzja została wydana przy spełnieniu wszystkich wymagań określonych w obowiązujących w dacie jej wydania przepisach prawnych, a także czy spełnienie tych wymagań zostało należycie wyjaśnione i udokumentowane. Z akt administracyjnych sprawy, przedstawionych Sądowi, wynika, iż organ nadzoru nie wywiązał się z tego obowiązku należycie. Podstawę materialnoprawną decyzji Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] sierpnia 1978 r. stanowił art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z ustępem pierwszym powyższego artykułu, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek, w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Z takiego brzmienia cytowanej normy prawnej wynika, iż nieodzownym warunkiem przejęcia na jego podstawie przez Państwo gospodarstwa rolnego lub jego części, jest złożenie przez właściciela gospodarstwa rolnego wniosku w tym zakresie. W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób stanowczy stwierdził, iż J. i J. F. złożyli wniosek o przejęcie nieruchomości na własność Państwa, gdy tymczasem analiza akt administracyjnych nie potwierdza tej okoliczności. Należy zauważyć, iż podanie skarżących z dnia [...] sierpnia 1978 r. o odpłatne przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gruntów stanowiących ich własność oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek [...] o pow. 2,55 ha położonych we wsi Z. zostało podpisane tylko przez J. F. Oznacza to, iż nie została spełniona przesłanka wynikająca z artykułu 53 ust. 1 ww ustawy, bowiem wobec braku podpisu J. F. (żony J. F.) na opisanym powyżej podaniu- nie można uznać, iż opisane powyżej podanie należy potraktować jako wniosek w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, w sytuacji gdy prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało obojgu współmałżonkom, co wynika z aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] grudnia 1976 r. W ocenie składu orzekającego brak wniosku podpisanego przez obojga małżonków F. o przejęcie odpłatne przez Państwo przedmiotowego gospodarstwa rolnego stanowi rażące naruszenie art. 53 ust. 1 ww. ustawy, powołanego za podstawę prawną kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, którą orzeczono o odpłatnym przejęciu gospodarstwa rolnego składającego się z działek nr [...] o łącznej powierzchni 2,55 ha. Wprawdzie z aktu własności ziemi nr [...] wydanego przez Naczelnika Gminy w O. w dniu [...] grudnia 1976r. wynika, iż wskazane powyżej gospodarstwo stanowiło własność w [...] części J. F. i w [...] części J. F., ale skoro wydanie aktu własności nastąpiło w trakcie trwania związku małżeńskiego, to udział każdego z małżonków wchodził w skład majątku wspólnego obojga małżonków. Tym samym wniosek o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego powinien być podpisany przez oboje małżonków F., a z akt administracyjnych sprawy nie wynika, ażeby J. F. był upoważniony przez J. F. do działania w jej imieniu. Nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 33 § 4 k.p.a. dopuszczający pełnomocnictwo domniemane, albowiem sprawy odpłatnego przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego nie można uznać za sprawę mniejszej wagi. Kwestii tej organ nadzorczy w ogóle nie dostrzegł, przyjmując wadliwie, że wniosek o przejęcie gospodarstwa podpisali oboje małżonkowie J. i J. F. W świetle powyższych okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane zostały z naruszeniem prawa, wobec czego należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Organ nadzoru ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wyrażoną wyżej ocenę prawną i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.