IV SA/Wa 168/16

WyrokWSA w Warszawie2016-05-17

Skład orzekający: Alina Balicka, Kaja Angerman, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemiec, który wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia lub zarejestrowanego oświadczenia pracodawcy, może zostać zobowiązany do powrotu do kraju pochodzenia, nawet jeśli nie był świadomy nielegalności swojego zatrudnienia lub jeśli pracodawca ponosi winę za naruszenie przepisów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie pracy przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia lub zarejestrowanego oświadczenia pracodawcy stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Brak świadomości nielegalności zatrudnienia lub wina pracodawcy nie wyłączają obowiązku organu administracji do wydania takiej decyzji. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter obligatoryjny i nie pozostawia organom swobody decyzyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która uchyliła decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu, ale utrzymała w mocy zobowiązanie do powrotu i zakaz ponownego wjazdu. Skarżąca, H. D., wykonywała pracę na rzecz firmy bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia pracodawcy. W skardze podnosiła zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, argumentując m.in. brakiem świadomości nielegalności zatrudnienia, winą pracodawcy oraz sytuacją rodzinną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu i zakazu ponownego wjazdu oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015 r. nr [...] wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4, art. 315 ust. 1 oraz art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o cudzoziemcach") oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a.") uchylająca decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...], orzekającą o zobowiązaniu H. D. do powrotu w terminie 20 dni od dnia doręczenia tej decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania tej decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli cudzoziemka nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie dobrowolnego powrotu określonym w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa, w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i orzekająca o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w terminie 20 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz utrzymująca w mocy decyzję w pozostałej części. Stan sprawy, poprzedzający wydanie kontrolowanej decyzji przedstawia się w sposób następujący: Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] orzekł w przedmiocie zobowiązania H. D. (dalej zwanej "skarżącą") do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen w oparciu o art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że cudzoziemka w okresie od [...] lipca 2015 r. do [...] lipca 2015 r. wykonywała pracę na rzecz firmy "[...] Firma Handlowo-Usługowa" z siedzibą w S., nie posiadając ważnego zezwolenia na pracę lub oświadczenia ww. pracodawcy o zamiarze powierzenia jej wykonywania pracy. Ponadto stwierdzono, iż wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki wyłączające wydanie jej decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie, ewentualnie o przedłużenie terminu dobrowolnego powrotu do okresu 1 roku stosownie do art. 316 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, z uwagi na wyjątkową sytuację osobistą wynikającą z łączących ją więzi o charakterze rodzinnym i społecznym. Cudzoziemka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie jej o obowiązkach związanych z zatrudnieniem. Skarżąca wskazała, że była przekonana, iż pracuje legalnie na rzecz ww. firmy, gdyż podpisała z ww. pracodawcą umowę o pracę oraz została zgłoszona przez niego do ubezpieczenia, a także wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Ponadto wyjaśniła, że zamierza zawrzeć związek małżeński z W. W., a podjęcie przez nią pracy w Polsce, umożliwiłoby jej zarobienie pieniędzy na ślub. Cudzoziemka oświadczyła także, iż obawia się powrotu na [...] z uwagi na toczącą się wojnę, a znajomi poinformowali ją, że otrzymała powołanie do wojska i jako [...] ma jechać na front. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej zwany także "Szefem") wskazaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu wyznaczając nowy terminu dobrowolnego powrotu na 20 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca naruszyła przepisy ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o zatrudnieniu") poprzez wykonywanie przez nią pracy na rzecz firmy "[...] Firma Handlowo-Usługowa" z siedzibą w S. bez zezwolenia na pracę i bez zarejestrowanego we właściwym powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy. W związku z powyższym organ II instancji uznał, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego organ administracji publicznej zobowiązany był do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w sytuacji gdy cudzoziemiec wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, tj. niezgodnie z przepisami ustawy o zatrudnieniu. Odnosząc się do zarzutów odwołania Szef stwierdził, że skarżąca w trakcie przesłuchania w dniu 13 lipca 2015 r. przyznała się do wykonywania pracy na rzecz ww. firmy na podstawie zawartej [...] lipca 2015 r. z ww. pracodawcą umowy o pracę na okres próbny. Fakt wykonywania pracy na rzecz tej firmy został potwierdzony przez jego właściciela – A. G. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca nie udokumentowała, że nie była informowana przez organy administracji o obowiązku posiadania stosownych zezwoleń na pracę lub oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy, a ponadto w interesie cudzoziemca leży zapoznanie się z przepisami obowiązującymi w kraju, do którego się udaje. Natomiast odnosząc się do kwestii braku świadomości wykonywania przez skarżącą pracy w sposób nielegalny organ II instancji wskazał, że w chwili przyjazdu do Polski posiadała ona oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi wystawione na firmę Zakład [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J., zarejestrowane [...] listopada 2014 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B., z terminem ważności od [...] listopada 2014 r. do [...] maja 2015 r. W dokumencie tym wyraźnie wskazano nazwę pracodawcy, u którego cudzoziemka może być zatrudniona, zatem w ocenie organu odwoławczego powinna ona wiedzieć, że tylko u tego konkretnego pracodawcy może legalnie pracować. Oceniając wniosek skarżącej o przedłużenie terminu dobrowolnego powrotu orzeczonego w zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, że nie powołała ona żadnych okoliczności wskazanych w art. 316 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, które mogą skutkować przedłużeniem terminu dobrowolnego powrotu, w szczególności nie można uznać za taki argument zamiar zawarcia związku małżeńskiego. Ponadto zdaniem organu skoro cudzoziemka przebywa w Polsce stosunkowo krótko, tj. od [...] maja 2015 r. (6 miesięcy) to nie zdążyła nawiązać w Polsce trwałych więzi, natomiast w kraju pochodzenia znajduje się jej najbliższa rodzina, czyli matka i małoletnia córka. W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach, co wynika m.in. ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu przesłuchania skarżącej. Cudzoziemka nie jest małżonkiem obywatela polskiego ani cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie posiada również rodziny w Polsce, za wyjątkiem wujka mieszkającego w W. Ponadto skarżąca zeznała, iż nie była prześladowana w kraju pochodzenia. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa cudzoziemki do poszanowania jej życia rodzinnego, czy prywatnego. Wyjaśnił przy tym, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, iż sytuacja skarżącej nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy zgody na pobyt tolerowany, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jej powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. W skardze na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie cudzoziemka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie ˗ art. 7, art. 77 k.p.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej oraz jej partnera przez organ II Instancji i tym samym nie wyjaśnienie charakteru relacji łączącej ją z W. V., a także jej sytuacji życiowej i rodzinnej, w szczególności nie ustalenie faktu przyjazdu do Polski jej synów, ˗ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z wyraźnym pokrzywdzeniem skarżącej, z uwagi na nieuwzględnienie jej szczególnej sytuacji faktycznej i życiowej oraz faktu zamieszkania i przyjazdu do Polski oraz legalnego podjęcia pracy przez pozostałych członków jej rodziny, a także sprawowania przez nią opieki nad małoletnim synem, ˗ art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, że skarżąca wykonywała pracę niezgodnie z przepisami, ale rzeczywistą winę za taki stan rzeczy ponosi pracodawca, ˗ art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 8 oraz art. 12 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez nieuwzględnienie rzeczywistej relacji skarżącej z jej parterem życiowym oraz planów co do zawarcia związku małżeńskiego, a także jej sytuacji rodzinnej i planów związanych z kontynuowaniem zamieszkania w Polsce. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów dołączonych do skargi. Zdaniem skarżącej naruszyła ona przepisy normujące jej zatrudnienie na terytorium RP jednakże bez swojej winy, ponadto po wydaniu decyzji I instancji zaszły istotne zmiany jej sytuacji życiowej w postaci przyjazdu do niej trzech synów, w tym I. D., który znajduje się pod jej pieczą i opieką. Powyższe wypełnia przesłanki art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, bowiem skarżąca wraz z rodziną w sposób legalny zamierza na stałe przebywać i pracować na terenie Polski. Cudzoziemka podkreśliła także, iż legalnie zatrudniony jest w Polsce jej narzeczony – V. V. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U poz. 1650 ze zm.) a konkretnie jej art. 302 ust. 1 pkt 4 zgodnie z którym, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. W świetle zaś art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca oznacza wykonywanie pracy przez cudzoziemca, który nie jest uprawniony do wykonywania pracy w rozumieniu art. 87 ust. 1 lub nie posiada zezwolenia na pracę, nie będąc zwolnionym na podstawie przepisów szczególnych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, lub którego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy, lub który wykonuje pracę na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, z zastrzeżeniem art. 88f ust. 1a-1c, lub który wykonuje pracę na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pobyt czasowy, o którym mowa wart. 114, art. 126, art. 127 lub art. 142 ust. 3, z zastrzeżeniem art. 119 i art. 135 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Z kolei zgodnie z § 1 pkt 22 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 95) wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę jest dopuszczalne w przypadku cudzoziemców będących obywatelami Republiki Armenii, Republiki Białoruś, Republiki Gruzji, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej lub Ukrainy, wykonującymi pracę przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, niezależnie od liczby podmiotów powierzających im wykonywanie pracy, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej, jeżeli przed podjęciem przez cudzoziemca pracy powiatowy urząd pracy, właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub siedzibę podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, zarejestrował pisemne oświadczenie tego podmiotu o zamiarze powierzenia wykonywania pracy temu cudzoziemcowi, określające nazwę zawodu, miejsce wykonywania pracy, datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy, rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy oraz wysokość wynagrodzenia brutto za pracę, informujące o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o zapoznaniu się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców. Odnosząc powyższe unormowania do niniejszej sprawy należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi zasadnie orzekające w sprawie organu uznały, że w odniesieniu do skarżącej znajdują one zastosowanie. Powyższe wynika z kontroli legalności zatrudnienia dokonanej w "[...] Firma Handlowo-Usługowa" z siedzibą przy ul. G., S. W toku kontroli ustalono bowiem m.in., że skarżąca w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia rozpoczęcia kontroli legalności zatrudnienia tj. do dnia [...] lipca 2015 r. wykonywała pracę na rzecz ww. podmiotu bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia wykonywania pracy. Ponadto organy ustaliły, że skarżąca po raz ostatni wjechała do Polski na podstawie wizy w dniu [...] maja 2015 r. przez drogowe przejście graniczne w [...], na podstawie wizy krajowej wydanej w dniu [...] listopada 2014 r. na czas pobytu 180 dni ważnej w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] listopada 2015 r. Wiza została wydana w celu wykonywania pracy przez cudzoziemca w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy w podmiocie "[...] Sp. z o.o." W trakcie postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji ustalono więc, że skarżąca wykonując pracę na terytorium Polski nie posiadała ważnego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi uprawniającego do wykonywania pracy na rzecz firmy "[...] FIRMA HANDLOWO-USŁUGOWA" w S. Oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy skarżącej u A. G. zostało zarejestrowane dopiero następnego dnia po rozpoczęciu kontroli tzn. [...] lipca 2015 r. Pracodawca przyznał, że oświadczeń takich nie rejestrował. W toku przesłuchania skarżąca zeznała, że podpisała z pracodawcą umowę o pracę w dniu [...] lipca 2015 r. i była przekonana, że posiadając oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy w "[...] Sp. z o.o." może bez konieczności uzyskiwania kolejnego takiego oświadczenia pracować u A. G. Skarżąca stwierdziła także, że nie była świadoma, że wykonuje pracę nielegalnie. posiadała oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania pracy u innego niż ww. pracodawcy oraz że nie posiadała wiedzy na temat rodzaju dokumentów, uprawniających ją do legalnego wykonywania pracy na terytorium Polski. Zeznała ponadto, że około [...] maja 2015 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt i pracę w RP. Podnieść jednak należy, że skutkiem wystąpienia z ww. wnioskiem w okresie legalnego pobytu na mocy art. 108 w zw. z art. 105 ust. 1ustawy pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie okresu pobytu przewidzianego w wizie (tj. po dniu 5 listopada 2015 r.) uważny był za legalny do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stała się ostateczna. Art. 108 ustawy o cudzoziemcach dotyczy jednak jedynie kwestii legalności pobytu cudzoziemców, nie reguluje zaś kwestii dopuszczalności wykonywania pracy przez cudzoziemców. Kwestie legalności wykonywania pracy w toku postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy reguluje art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia ( ... )., który stanowi, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Brzmienie przepisu wskazuje, że jednym z koniecznych warunków legalnego wykonywania pracy na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b jest posiadanie przez cudzoziemca zezwolenia na pracę. Skarżąca w istotnym dla sprawy okresie od [...] lipca 2015 r. do [...] lipca 2015 r. zezwolenia takiego nie posiadała. Brak wymogu posiadania zezwolenia mógł wynikać także z przywołanego na wstępie § 1 pkt 20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. z 2015 poz. 588). Należy zatem mieć na uwadze, że samo zarejestrowanie oświadczenia nie jest wystarczające do uznania, że cudzoziemiec może wykonywać pracę bez zezwolenia. Koniecznym warunkiem zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest łącznie zarejestrowanie oświadczenia oraz m.in. zawarcie przez cudzoziemca umowy na piśmie i to z podmiotem wymienionym w oświadczeniu a nie jakimkolwiek innym pracodawcą. W świetle ww. regulacji zarejestrowanie oświadczenia jest zatem warunkiem koniecznym przyjęcia zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Aby umożliwić kontynuację zatrudnienia osobom posiadającym zezwolenie na pracę lub zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w toku kolejnego postępowania ustawodawca przewidział szczególny przepis - art. 88g ust. 1b w zw. z ust. 1a ustawy o promocji zatrudnienia ( ... ) Zgodnie z ww. regulacją do cudzoziemca, który złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa wart. 114 ust. 1, art. 126 ust. 1, art. 127 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w celu kontynuowania pracy wykonywanej zgodnie z posiadanym przez siebie zezwoleniem na pracę lub zezwoleniem na pobyt czasowy stosuje się przepis ust. 1a. (art. 88g ust. 1 b). Zgodnie z tą regulacją jeżeli termin na złożenie wniosku o wydanie przedłużenia zezwolenia na pracę u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalną od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja o udzieleniu przedłużenia zezwolenia na pracę stanie się ostateczna. Wyjątek, o którym mowa wart. 88g ustawy o promocji zatrudnienia nie mógł mieć zastosowania w przypadku skarżącej. Wyjątek dotyczy bowiem kontynuacji zatrudnienia na podstawie posiadanego zezwolenia na pracę lub zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca nie posiadała jeszcze zezwolenia na pobyt czasowy ani nie posiadała zezwolenia na pracę. Zaznaczyć także należy, że w przypadku skarżącej nie miał także zastosowania art. 87 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia ( ... ), zgodnie z którym z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie pkt 1 - 4. Ww. wyjątek dotyczy więc ściśle określonych przypadków wymienionych w mi. 87 ust. 2 pkt 2 - 4, z których żaden nie dotyczył skarżącej. Z powyższego wynika, że zasadnie organy uznały, iż skarżąca we wskazanym przez organy okresie wykonywała pracę nie posiadając wymaganego zezwolenia na pracę ani zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy. Tym samym wypełniła swoim postępowaniem przesłankę wskazaną wart. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż nie miała ona świadomości że wykonuje pracę nielegalnie, gdyż podpisała z pracodawcą umowę o pracę, a także wystąpiła w około [...] maja 2015 r. do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie mogło stanowić podstawy do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie. Również to, że pracodawca winien ponosić odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Wskazać bowiem należy, że z brzmienia art. art. 302 ust. 1 ustawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że ,,decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi". Jest to również rozstrzygnięcie, które ma obligatoryjny charakter tj. nie pozostawiające organom żadnej możliwości jego zmiany, czy też odstąpienia od jego wykonania. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne", a zatem właściwy organ ma obowiązek, zgodnie z tym uregulowaniem ustawowym, wydania decyzji w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Zatem w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wystąpi któraś z ww. przesłanek, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary", lecz organ zobowiązany jest do wydania orzeczenia zgodnego z treścią ww. artykułu, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Kategoryczne brzmienie art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach nie pozwalało zatem właściwym w sprawie organom administracji na odstąpienie od jego zastosowania, pomimo, że w swoich zeznaniach, skarżąca powoływała się na brak wiedzy na temat rodzaju dokumentów, uprawniających ją do legalnego wykonywania pracy na terytorium Polski. Sąd nie neguje oświadczeń skarżącej w tym zakresie, przyjmując, że rzeczywiście mogła ona nie posiadać wyczerpujących wiadomości w zakresie ustawodawstwa polskiego jednak taki brak wiedzy nie mógł sam w sobie uzasadniać odstąpienia od wydania zaskarżonej decyzji. Na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia nie miał również wpływu fakt "konwalidacji" uchybienia polegającego na wykonywaniu przez skarżącą pracy niezgodnie z przepisami poprzez zarejestrowanie w dniu [...] lipca 2015 r. wymaganego oświadczenia przez jej pracodawcę. Dla zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach istotne były jedynie ustalenia dotyczące wykonywania przez nią pracy bez stosownego zezwolenia w dniach [..] lipca 2015 – [...] lipca 2015 r. Późniejsze zarejestrowanie oświadczenia było skutkiem rozpoczętej dzień wcześniej kontroli i nie wpływało na dopuszczalność zastosowania przesłanki określonej w art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Bowiem skarżąca niewątpliwie przez okres od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia rozpoczęcia kontroli [...] lipca 2015 r. wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia, które powinna posiadać już przed rozpoczęciem pracy. Jednocześnie należy wskazać, że w niniejszej sprawie organ określając okres zakazu ponownego wjazdu do Polski w wymiarze roku zastosował okres najniższy z możliwych, na co wskazuje treść art. 319 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, który musiał mieć w sprawie zastosowanie. Należy także podkreślić, że w zaskarżonej decyzji organ poinformował także skarżącą, że istnieje również możliwość cofnięcia ww. zakazu wjazdu ale na wniosek skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 320 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, na wniosek cudzoziemca, w drodze decyzji, może cofnąć zakaz, o którym mowa wart. 318 ust. 1, jeżeli cudzoziemiec wykaże, że: - wykonał obowiązki wynikające z decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub - jego ponowny wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw obszaru Schengen ma nastąpić ze względu na uzasadnione okoliczności, zwłaszcza ze względów humanitarnych. Reasumując Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy wnikliwie przeanalizowały zgromadzony materiał dowodowy, dokonały własnych ustaleń, przeanalizowały też stosowne przepisy prawa, w oparciu o które uznały, iż sytuacja skarżącej nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy zgody na pobyt tolerowany, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jej powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. W ocenie Sądu, nieuprawnione jest stanowisko, iż zaskarżona decyzja narusza postanowienia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., w którym wyznaczone zostały granice ochrony sfery życia prywatnego i rodzinnego. Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, chyba że dotyczy to przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego powołała się na związek z obywatelem [...] W. V., z którym planuje zawrzeć związek małżeński. Organ wskazał, że znane jest mu z urzędu, iż W. V. w dacie orzekania nie posiadał zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. W tym stanie faktycznym sprawy, skarżąca nie może skutecznie powoływać się na związek z W. V., celem uzasadnienia prawa do pobytu w Polsce z uwagi na poszanowanie swojego życia prywatnego. Nic nie stoi na przeszkodzie żeby plany życiowe skarżącej i W. V. zostały zrealizowane na [...]. Również poszanowanie życia rodzinnego skarżącej, w postaci jej relacji z dziećmi, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Dwóch starszych synów skarżącej jest pełnoletnich i samodzielnych. Natomiast trzeci syn, małoletni, pozostający pod opieką skarżącej, przyjechał do Polski tuż przed wydaniem zaskarżonej decyzji, na podstawie wizy wystawionej w celu odwiedzin na czas pobytu 21 dni. W tej sytuacji skarżąca nie ma uzasadnionych podstaw do powoływania się na poszanowanie jej prawa do życia rodzinnego z dziećmi w celu uzasadnienia swojego pobytu w Polsce. Powyższe okoliczności skarżąca ujawniła i podniosła dopiero w skardze. W ocenie Sądu są to nowe okoliczności w sprawie, które jednak nie mają przymiotu istotnych, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stąd też pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Z tych względów Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie zasługiwał na uwzględnienie. Dokonując oceny materiału dowodowego, organy wzięły więc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Odniesiono się też do zarzutów odwołania. W uzasadnieniu decyzji organy w sposób przekonywujący w ocenie Sądu wyjaśniły też zarówno podstawę prawną, jak i motywy faktyczne rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a strona miała zapewniony w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło