IV SA/Wa 1686/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę IV SA/Wa 1686/13 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].05.2013 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej także GDOŚ) umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. (zwanego dalej także RDOŚ) z dnia [..].09.2012 r. nr [..] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa Kopalni Węgla Kamiennego [...] w J. przy ul. [...]oraz wydobywanie kopaliny węgla kamiennego ze złoża [...] w J." - z odwołania Kopalni Węgla Kamiennego "K." Sp. z o. o. - jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy stwierdził, że Spółce tej przysługuje jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu przedmiotowej decyzji środowiskowej, bowiem nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków miasta J.. Nie posiada w użytkowaniu wieczystym, czy na własność żadnych działek w granicach Miasta J.. Przysługujące jej prawo do korzystania z przedmiotu własności górniczej, na podstawie koncesji na wydobywanie kopaliny, nie czyni tej Spółki właścicielem złoża, w obrębie którego kopalina ta występuje, a więc nie może stanowić podstawy do wywodzenie interesu prawnego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9.06.2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2011 r., nr 163, poz. 981) m. in. złoża węgla kamiennego, bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą przysługującą Skarbowi Państwa (art. 10 ust. 5 cyt. ustawy). Jak stanowi art. 12 ust. 1 cyt. ustawy Skarb Państwa z wyłączeniem innych osób, w granicach wyznaczonych przez ustawy – może korzystać z przedmiotu własności górniczej, albo rozporządzać swoim prawem wyłącznie przez ustanowienie użytkowania górniczego, które w myśl art. 13 ust. 1 tej ustawy następuje w drodze umowy. Uprawnienia użytkownika górniczego wiążą się z możliwością korzystania z przestrzeni objętej tym użytkowaniem (m. in. wydobywaniem kopaliny ze złoża), z wyłączeniem innych osób (art. 16 ust. 2 ustawy). Skarb Państwa podpisuje tę umowę z użytkownikiem górniczym, po uzyskaniu przez niego koncesji na wydobywanie kopalin. Z kolei art. 17 cyt. ustawy nakazuje w sprawach w niej nieuregulowanych do użytkowania górniczego stosować odpowiednio przepisy K. c. dotyczące dzierżawy. Kopalnia Węgla Kamiennego "K. Sp. z o. o., jak wywiedziono w zaskarżonej decyzji, występuje zatem w roli użytkownika górniczego złoża "K.", a więc jako jego dzierżawca, posiadając jedynie prawa zależne od podmiotu będącego właścicielem – Skarbu Państwa. Wynikają one ze stosunku zobowiązaniowego, a nie prawnorzeczowego. Zatem Kopalnia Węgla Kamiennego "K." Sp. z o. o. respektowania swych praw o charakterze zobowiązaniowym może domagać się jedynie od właściciela złoża kopalin – Skarbu Państwa. Umowa o ustanowieniu użytkowania górniczego nie wiąże się z prawem do złoża kopalin, gdyż zgodnie z art. 693 K.c. w zw. z art. 17 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, daje jego użytkownikowi jako dzierżawcy, jedynie prawo do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków. Z tego względu GIOŚ stwierdził, że interes prawny skarżącej nie ma swego źródła w normie prawa materialnego, w przeciwieństwie do właściciela złoża kopalin. Organ powołał się na wyrok NSA z 29.09.2009 r., sygn. akt II OSK 1416/08, wywodząc, że wyłącznie właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości powinni mieć zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. We wniesionej skardze Kopalnia Węgla Kamiennego "K." Sp. z o. o. zarzuciła naruszenie art. 28 K.p.a., art. 16 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niezastosowanie oraz art. 17 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Spółka stwierdziła, że spełnia przesłanki uznania za stronę postępowania, gdyż zarówno postępowanie pierwszoinstancyjne, jak i odwoławcze dotyczyło jej interesu prawnego i obowiązków. Przedmiotową decyzją GDOŚ godzi w jej interes prawny, uniemożliwiając korzystanie przez nią z przysługujących jej praw oraz wywiązywanie się z obowiązków. Podważa jej uprawnienia do sprawowania użytkowania górniczego, naraża na odpowiedzialność odszkodowawczą względem Skarbu Państwa. Pozbawia ją możliwości zakwestionowania błędnie sporządzonego raportu oddziaływania na środowisko dla zamierzonej inwestycji. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśnił, że zaskarżona decyzja nie zakwestionowała praw i obowiązków skarżącej, wynikających z ustanowienia użytkowania górniczego złoża "K.". Jedynie stwierdzono, że nie stanowią one źródła interesu prawnego skarżącej w omawianym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Argumentacja organu odwoławczego w całości zasługuje na akceptację. Trafnie bowiem wywiódł Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, że zaskarżona decyzja nie zakwestionowała praw i obowiązków skarżącej, wynikających z ustanowienia użytkowania górniczego złoża "K.". Stwierdzono jedynie, że prawa te nie stanowią źródła interesu prawnego skarżącej w omawianym postępowaniu, w sprawie decyzji środowiskowej wydawanej na rzecz innego podmiotu -"K." Sp. z o.o., dla przedsięwzięcia pn. "Budowa Kopalni Węgla Kamiennego [...] w J. przy ul. [...] oraz wydobywanie kopaliny węgla kamiennego ze złoża [...] w J." w związku z ubieganiem się przez ten podmiot o ustanowienie na jego rzecz koncesji, a następnie użytkowania górniczego złoża [...] w J.. W postępowaniu prowadzonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska ustalone zostało, że skarżąca nie posiada w użytkowaniu wieczystym, czy też na własność żadnych działek w granicach Miasta J.. Okoliczność ta jest bezsporna. Przysługujące jej prawo do korzystania z przedmiotu własności górniczej, na podstawie koncesji na wydobywanie kopaliny, niewątpliwie nie czyni tej spółki właścicielem złoża, w obrębie którego kopalina ta występuje, a więc nie może stanowić podstawy do wywodzenie interesu prawnego. Interes prawny skarżącej nie posiada bowiem swego źródła w normie prawa materialnego, w przeciwieństwie do interesu Skarbu Państwa - właściciela złoża kopalin. Artykuł 12 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze jednoznacznie stanowi, że to Skarb Państwa z wyłączeniem innych osób, w granicach wyznaczonych przez ustawy – może korzystać z przedmiotu własności górniczej, albo rozporządzać swoim prawem wyłącznie przez ustanowienie użytkowania górniczego. W tym celu zawiera umowę. Jednakże użytkownikowi górniczemu przysługują jedynie uprawnienia dzierżawcy względem podmiotu będącego ich właścicielem – Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 693 K.c. w zw. z art. 17 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, użytkownikowi górniczemu jako dzierżawcy, służy jedynie prawo do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków. Uprawnienia skarżącej wynikają zatem ze stosunku zobowiązaniowego, a nie prawnorzeczowego. Wobec tego zasadnie stwierdził organ odwoławczy, że postępowanie z odwołania skarżącej - jako bezprzedmiotowe - należało umorzyć. Nie było podstaw do jego prowadzenia. Skarżącej nie przysługiwał bowiem interes prawny w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 K.p.a., a nadać go spółce nie mogło błędne potraktowanie jako strony niniejszego postępowania przez organ I instancji. Wobec tego, jakkolwiek przed Sądem Administracyjnym skarżąca posiadała przymiot strony w znaczeniu procesowym, korzystała z możliwości zaskarżenia niekorzystnej dla niej decyzji, to w dalszym ciągu interesu prawnego w tym postępowaniu nie posiadała, a jedynie faktyczny. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.