IV SA/Wa 1687/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odszkodowania - skargę oddala - W wyniku postępowania wszczętego na wniosek B. P. i A. B. z dnia 17 kwietnia 2003r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2004r. powołując się na art. 105 § 2 kpa umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r., odmawiającej B] P] przyznania odszkodowania na podstawie art. 160 kpa za szkodę powstałą na skutek wydania z naruszeniem prawa orzeczenia z dnia [...] czerwca 1969r. przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] stycznia 1948r. poprzez ustalenie nabycia przez M. B. gospodarstwa Nr [...] położonego w D. o powierzchni 0,40 ha. W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] czerwca 1969r. w sprawie ustalenia warunków nabycia przez M. B. gospodarstwa Nr [...] położonego w D. o powierzchni 0, 40 ha nadanego aktem nadania z dnia [...] stycznia 1948r. Z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w związku z wydaniem powyższej decyzji wystąpili do Wojewody B. P. i A. B. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. odmówił przyznania B. P. odszkodowania uznając, że nie jest uprawniony do odszkodowania, gdyż nie dziedziczy po M. B. Przyznał natomiast odszkodowanie A. B. - następczyni prawnej M. B. decyzją z dnia [...] października 2003r. O stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. odmawiającej przyznania odszkodowania B. P. wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2003r. wystąpili A. B. i B. P. Po śmierci A. B. w dniu 27 stycznia 2004r. jej następcy prawni B. P. i K. K. pismem z dnia 11 maja 2004r. poinformowali organ, że "stan faktyczny i prawny sprawy stał się nieaktualny na tyle, że uzasadnia umorzenie wszczętego postępowania". Oceniając powyższe pismo jako cofnięcie wniosku organ umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 2 kpa. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili B. P. i K. K. podnosząc, że organ błędnie odczytał ich pismo z dnia 11 maja 2004r. jako cofnięcie wniosku. Nie wnosili o umorzenie postępowania, lecz o pilne rozpoznanie sprawy. W ich ocenie odszkodowanie przyznane ich matce A. B. nie obejmuje szkody w pełnej wysokości obliczonej przez rzeczoznawcę. Z tego powodu matka skierowała sprawę na drogę postępowania przed sądem powszechnym i w toku tego postępowania zmarła. Postępowanie sądowe na ich wniosek zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy spadkowej. W toku postępowania administracyjnego chcą uzyskać potwierdzenie, że jako spadkobiercy są uprawnieni do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] lipca 2005r. powołując się na art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 kpa - uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2004r. o umorzeniu postępowania i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. W pkt. 2 decyzji - odmówił uznania K. K. za stronę postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pomimo złożenia jednego wniosku o odszkodowanie przez B. P. i A. B., Wojewoda przeprowadził dwa postępowania i wydał dwie decyzje. Stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. był B. P. zaś stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2003r. była A. B.. Decyzję z dnia [...] kwietnia 2003r. A. B. otrzymała do wiadomości, ale to nie oznacza, że była stroną tego postępowania. Skoro nie była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. (stroną był B. P.) to nie była też stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W tej sytuacji w ocenie organu wbrew twierdzeniom wnioskodawców po śmierci A. B. jej następca prawny K. K. nie może być uznany za stronę w postępowaniu nieważnościowym. Odnosząc się do wniosku B. P. organ stwierdził, że wobec jego stanowiska, że nie wnosił o umorzenie postępowania, ale o rozstrzygnięcie sprawy należy uchylić decyzję z dnia [...] lipca 2004r. i orzec co do istoty. Oceniając kontrolowaną decyzję z dnia [...] kwietnia 2003r. podniósł, że wnioskujący domagając się stwierdzenia nieważności tej decyzji nie wyjaśnił - którą z przesłanek nieważnościowych wyliczonych w art. 156 § 1 kpa jest dotknięta decyzja. Organ wskazał, że Wojewoda odmawiając przyznania B. P. odszkodowania obok argumentu, że odszkodowanie nie należy się na podstawie art. 160 kpa., gdyż nie zaistniała szkoda po jego stronie, ponieważ nabył on nieruchomość w drodze cywilno prawnej, podał również, że nie jest on stroną postępowania o odszkodowanie ponieważ nie jest następcą prawnym M. B. uprawnionym do dziedziczenia po nim. Decyzja Wojewody w ocenie organu jest wadliwa, gdyż odnosi się nieprawidłowo do przeszkody formalnej, jaką jest brak przymiotu strony B. P. Wadliwość ta nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa i nie może skutkować uznaniem przedmiotowej decyzji za nieważną. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. P. zarzucając: niewyjaśnienie okoliczności sprawy oraz nieustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w pismach co stanowi naruszenie art. 7,77 i 107 § 3 kpa, rażące naruszenie prawa wskutek błędnej jego interpretacji i niewłaściwego zastosowania w rozumieniu art. 156 § 1 kpa, inne uchybienia procesowe mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2003r. W uzasadnieniu skargi podnosi, że przyznane A. B. odszkodowanie jest zaniżone o kwotę 84.230 złotych. W skład masy spadkowej po zmarłej A. B. wchodzą także roszczenia o naprawienie szkody w wysokości różnicy pomiędzy rzeczywistą wartością utraconej nieruchomości, a wypłaconą przez organ kwotą. Jako jeden z następców prawnych zmarłej ma prawo dochodzenia odszkodowania z tytułu naprawienia szkody. Tymczasem decyzja Ministra potwierdzająca stanowisko Wojewody, że nie ma on przymiotu strony w postępowaniu odszkodowawczym pozbawiła go możliwości dochodzenia odszkodowania. Jednocześnie skarżący przyznał, że od decyzji przyznającej matce odszkodowanie, matka odwołała się do sądu powszechnego i w toku postępowania sądowego zmarła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie o podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U.02.153.1270). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skargę wniósł tyko B. P., kwestionujący rozstrzygnięcie Ministra odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2003r. co wyznacza granice skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest zatem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2004r. wydana w postępowaniu nieważnościowym odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. odmawiającej przyznania B. P. odszkodowania na podstawie art. 160 kpa. W toku postępowania nieważnosciowego organ bada czy kwestionowana, decyzja jest dotknięta wadą nieważności, które to wady są wyczerpująco wyliczone w art. 156 § 1 kpa i nie rozstrzyga żadnych innych kwestii. Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej mu przyznania odszkodowania na postawie art. 160 kpa podniósł, ze wbrew stanowisku organu jest osobą uprawnioną do odszkodowania, gdyż jest wnukiem M. B., a matka jego A. B. podarowała mu aktem notarialnym nieruchomość o powierzchni 0,40 odziedziczoną po M. B.. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonując oceny decyzji Wojewody zajął stanowisko, że decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności i Sąd stanowisko to podziela. Podnoszony przez skarżącego zarzut, że jest wnukiem M. B. nie podważa zajętego przez organ stanowiska. Osobami uprawnionymi do dziedziczenia po M. B. były jego córki A. B. i S. B., a po śmierci tej ostatniej, A. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] marca 1985r. i [...] grudnia 1985r. Zatem w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o odszkodowanie (08.01.2003r.) jak i w dacie wydania decyzji przez Wojewodę ([...].04.2003r.) osoba uprawnioną do żądania odszkodowania była jego matka A. B. - następczyni prawna M. B., która na mocy postanowienia Sądu odziedziczyła po nim spadek. Jej to wojewoda przyznał odszkodowanie decyzją z dnia [...] października 2003r. Stronie niezadowolonej z wysokości odszkodowania służy odwołanie do sądu powszechnego. Jak przyznał skarżący jego matka wniosła odwołanie i przed sądem powszechnym, toczyło się postępowanie. Śmierć A. B. w dniu [...] stycznia 2004r. w toku postępowania sądowego ma ten skutek, że w jej prawa mogą wystąpić następcy prawni, którzy nabyli po niej spadek. Powyższe okoliczności pozwalają na ocenę, że Wojewoda prawidłowo uznał, że B. P. nie jest osobą uprawnioną do żądania odszkodowania, a kwestionowane rozstrzygnięcie Ministra odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2003r.odmawiającej przyznania odszkodowania nie narusza prawa. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru błędnie wskazał, że rozstrzygając o żądanie skarżącego o odszkodowanie należało wydać decyzję o charakterze procesowym odmawiającą wszczęcie postępowania z powodu braku przymiotu strony wnioskującego. Nie wziął, bowiem pod uwagę, ze z chwilą złożenia wniosku postępowanie uważa się za wszczęte i nie wydaje się odrębnego postanowienia w przedmiocie wszczęcia ani też o odmowie wszczęcia. Tylko w trybach nadzwyczajnych uregulowana jest forma odmowy wszczęcia postępowania, co ma miejsce między innymi wówczas, gdy wniosek pochodzi od podmiotu nie mającego przymiotu strony. Brak przymiotu strony podmiotu żądającego wszczęcia postępowania w trybie zwykłym z reguły skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest jednak błędem rozstrzygnięcie negatywne sprawy, co do istoty jak to uczynił Wojewoda odmawiające przyznania B. P. odszkodowania, ze wskazaniem, że nie jest uprawniony do takiego żądania. Skutki obu decyzji, o umorzeniu postępowania i odmowie przyznania odszkodowania są takie same. Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje wysokość odszkodowania przyznaną A. B. przez Wojewodę decyzją z dnia [...] października 2003r. Wywodzi bowiem, że odszkodowanie zostało znacznie zaniżone o kwotę 84.230 złotych i ze kwota ta stanowi różnicę pomiędzy należnym a przyznanym odszkodowaniem, wchodzi do spadku po A. B. i przypada jej następcom prawnym to jest skarżącemu i jego bratu. Okoliczności podniesione w skardze nie mogły być rozważane przez organ w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. odmawiającej przyznania odszkodowania B. P. Zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania przyznanego A. B. wiążą się z decyzją Wojewody z dnia [...] października 2003r., od której A. B. odwołała się do sądu powszechnego. W toku tego postępowania Sąd rozstrzygnie o wysokości należnego odszkodowania. O stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. obok B. P. wniosła jego matka A. B., która nie miała własnego interesu w tym postępowaniu. Jej roszczenie o czym była mowa wcześniej zostało rozstrzygnięte inną decyzją. Po jej śmierci w toku postępowania jej wniosek popierał syn K. K. - następca prawny. Organ orzekł, ze nie ma on przymiotu strony. Z braku przymiotu strony wynikają określone skutki procesowe, o których organ nie orzekł w rozstrzygnięciu (w komparycji) choć w uzasadnieniu wskazał, że brak przymiotu strony, skutkuje umorzeniem postępowania w określonej instancji administracyjnej. Punkt 2 decyzji dotyczy tylko K. K., który nie wniósł skargi do Sądu. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) należało skargę oddalić.