IV SA/Wa 1688/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-17
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Kaja Angerman, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, który nie wykazał posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu, mimo że jego pobyt w Polsce był wynikiem błędów organów administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo odmówił udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ponieważ skarżący nie wykazał posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu, co jest wymogiem ustawowym. Choć sąd przyznał, że błędy organów mogły wprowadzić skarżącego w błąd co do legalności jego pobytu, to jednak nie stanowiły one podstawy do zastosowania przepisu o "wyjątkowej sytuacji osobistej" uzasadniającej udzielenie zezwolenia.Stan faktyczny
Skarżący, E. G., złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na konkubinat i chęć zawarcia małżeństwa. Organy administracji dwukrotnie odmówiły udzielenia zezwolenia, wskazując na brak stabilnego źródła dochodu i brak ubezpieczenia zdrowotnego (w pierwszej decyzji). Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu, organ I instancji ponownie odmówił, wskazując na brak małżeństwa z obywatelką polską, brak zezwolenia na pracę oraz brak stabilnego źródła dochodu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję odmowną, stwierdzając brak przesłanek z art. 53 ust. 1 pkt 6 i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, a także brak stabilnego źródła dochodu. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niewłaściwe ustalenie braku stabilnego źródła dochodu oraz niezastosowanie przepisu o wyjątkowej sytuacji osobistej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman,, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oddala skargę
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] E. G. (dalej jako: "skarżącego", "cudzoziemca") od decyzji Wojewody [...]. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Skarżący w dniu [...] lutego 2014 r. wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...]. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uzasadniając go pozostawaniem w konkubinacie oraz chęcią zawarcia w przyszłości małżeństwa.
Wojewoda [...]. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na art. 57 ust. 1 pkt 1 i 9 w z w. z art. 53 a ust. 1 pkt 4 i art. 53 b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 zpóźn.zm.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w toku dotychczasowego postępowania nie ustalono, aby skarżący posiadał ubezpieczenie zdrowotne lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie, cudzoziemiec nie wykazał, aby posiadał stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu. Wojewoda [..]. uznał również, że cudzoziemiec przebywa aktualnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, albowiem termin ważności posiadanego przez niego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony upłynął w dniu [...] października 2013 r.
Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Zaskarżonej decyzji Wojewody [...] zarzucił naruszenie przepisów art. 57 ust. 1 pkt 1 i 9 ustawy o cudzoziemcach poprzez bezzasadne ustalenie, że nie spełnia on warunków określonych w tej ustawie uzasadniających udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz że przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] dnia [...] lipca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę [...]. Organ odwoławczy wskazał na istotną zmianę stanu faktycznego polegająca na tym, że obecnie wobec cudzoziemca nie zachodzi już podstawa odmowna określona w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślił, że Wojewoda [...] winien przeprowadzić stosowne postępowanie w celu ustalenia czy wobec skarżącego zachodzą podstawy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony określone w art. 53 ust. 1 pkt 6 lub art. 53a ust. 1 pkt 2, względnie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, a także w zależności od okoliczności ustalonej w tym zakresie, czy spełnia on wymogi dodatkowe określone w art. 53b ust. 1 tej ustawy, jak również dokonać oceny, czy okoliczność, która ma stanowić podstawę żądania udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadnia zamieszkiwanie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie dłuższym niż 3 miesiące.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. ponownie odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Tym razem podstawa materialnoprawna decyzji została wywiedziona przez organ I instancji z art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6 oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53a ust. 1 pkt 2 i art. 53a ust. 1 pkt 5 oraz art. 53b ust, 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach.
W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda [...] po pierwsze wykluczył, jakoby zachodziła w stosunku do skarżącego podstawa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wynikająca z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, albowiem jego małżeństwo z M. B. wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...], zostało rozwiązane przez rozwód (wyrok prawomocny od dnia [...] maja 2014 r.), zaś on sam nie zawarł dotąd nowego małżeństwa z obywatelką polską. Następnie, Wojewoda [...] wyjaśnił sposób procedowania co do pozostałych okoliczności, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczył treść obszernych zeznań złożonych przez skarżącego w dniu [...] września 2014 r. Wskazał jednocześnie, że nie udało mu się - mimo podejmowanych prób - przesłuchać J. B., z którą cudzoziemiec ma pozostawać w nieformalnym związku. Wojewoda [...]. stwierdził następnie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy W. jako osoba bezrobotna. Z zeznań cudzoziemca wynika, że podejmuje pewną działalność zarobkową (handel na targowiskach), jednak w toku postępowania nie ujawnił żadnych dokumentów, z których wynikałaby podstawa prawna dla legalnego wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji, w ocenie Wojewody [...], cudzoziemiec nie wykazał posiadania legalnego źródła dochodu, zaś ustalone bezsprzecznie koszty utrzymania wynoszą w sumie 1600 złotych. Dlatego też organ I instancji uznał, że cudzoziemiec nie spełnia wymogu posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na utrzymaniu, o którym mowa w art. 53b ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda [...] i zauważył również, że cudzoziemiec nie wykazał w toku postępowania, że posiada ubezpieczenie zdrowotne, względnie potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...]z dnia 23 marca 2015 r. (będącą przedmiotem skargi w niniejszym postepowaniu) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wywodząc podstawy materialnoprawne odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6, art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 53a ust. 1 pkt 2 i art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650, z 2014 r., poz. 463, z późn. zm.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy, po pierwsze, stwierdził, że cudzoziemiec nie pozostaje aktualnie w związku małżeńskim z obywatelką polską, a zatem nie zachodzi podstawa udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, wynikająca z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że skarżący w toku postępowania nie wykazał, że zachodzi okoliczność określona w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, albowiem nie złożył do zakończenia postępowania dokumentu w postaci zezwolenia na pracę. W konsekwencji również w tym przypadku konieczne było zastosowanie art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 tej ustawy).
Następnie organ odwoławczy dokonał analizy sprawy pod kątem podstaw udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wynikających z art. 53a ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, oraz wiążących się dodatkowo z tymi podstawami wymogów materialnoprawnych z art. 53b ust. 1 tej ustawy. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne, o którym mowa w art. 53b ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, jednakże nie posiada stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na utrzymaniu, o czym zaś mowa w art. 53b ust.1 pkt 2 ustawy. Ten zaś wymóg materialnoprawny o charakterze dodatkowym składa się na kumulatywną podstawę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony tak w przypadku okoliczności, o której mowa w art. 53a ust. 1 pkt 2 ustawy (zamiar dołączenia do obywatela polskiego lub obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej ze względu na więzi o charakterze rodzinnym), jak i w przypadku okoliczności, o której mowa w art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy (wykazanie, że zachodzą okoliczności inne niż określone w art. 53a ust. 1 pkt 1 - 3b lub art. 53 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).
Organ odwoławczy podkreślił również, że wbrew żądaniu cudzoziemca zawartym w piśmie z dnia [...] marca 2015 r., nie jest możliwe rozpoznanie jego sprawy o udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w oparciu o przepisy prawa materialnego, które weszły w życie w dniu 1 maja 2014 r., tj. art. 160 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650, z 2014 r., poz. 463 z późn. zm.), albowiem na mocy wyraźnej dyspozycji normy intertemporalnej wynikającej z art. 513 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, z uwagi na to, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 maja 2014 r. i do tego dnia nie zostało zakończone decyzją ostateczną, organ obowiązany był stosować wyłącznie przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.).
Dodatkowo, powołując się na poglądy głoszone w piśmiennictwie oraz w judykaturze, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, że decyzja oparta na podstawie materialnoprawnej wynikającej z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach jest decyzją związaną. W przypadku zatem stwierdzenia, że zachodzi jedna z podstaw decyzji odmownej, organ obowiązany jest wydać rozstrzygnięcie o takiej właśnie treści.
W ocenie organu odwoławczego decyzja nie narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisów rangi konstytucyjnej. Orzeczenie to nie pozbawia bowiem skarżącego możliwości dalszego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem rozstrzyga jedynie kwestię istnienia podstaw udzielenia konkretnego zezwolenia pobytowego o charakterze terminowym w konkretnym stanie faktycznym.
E. G. wywiódł skargę na powyższą decyzję. Decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53a ust. 1 pkt 2 i pkt 4 w zw. z art. 53b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez niesłuszną odmowę udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, pomimo że ten posiada stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu, co zeznał w toku postępowania;
b) art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie w sprawie pomimo, że pobyt cudzoziemca w Polsce jest uzasadniony wyjątkową sytuacją osobistą;
2. istotne naruszenie przepisów postępowanie mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.)
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że:
- Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zaskarżonej decyzji nie wskazał czemu uznał, że w tym przypadku nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach; organ odwoławczy nie zbadał tej kwestii, naruszając tym samym art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kpa oraz naruszył art. 107 § 3 Kpa, nie uzasadniając decyzji w tym zakresie;
- organ odwoławczy niesłusznie nie zastosował art. 53 a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, bowiem w przypadku skarżącego niewątpliwie występuje wyjątkowa sytuacja osobista. Skarżący wskazał, że w Polsce mieszka jego partnerka i jego dzieci – obywatele polscy. Przez lata, w wyniku błędów organów władzy, żył w przekonaniu, że w Polsce przybywa legalnie, na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Dopiero po 7 latach po zmianie prawa został poinformowany, że w jego przypadku zgoda na pobyt tolerowany z mocy prawa zmieniła się w zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, a wcześniej wydawane karty pobytu z adnotacją "zgoda na pobyt tolerowany", były wydawane niezgodnie z aktualnym stanem prawnym. Zdaniem skarżącego, powyższe wskazuje, że w jego wypadku występuje "wyjątkowa sytuacja osobista". W jego ocenie udzielenie wnioskowanego zezwolenia niejako "zadośćuczyniłoby" sytuacji, w której organy władzy przez kilka lat wprowadzały skarżącego w błąd, doprowadzając do nielegalnego pobytu w Polsce.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu decyzji, na jakiej przyjął, że cudzoziemiec nie posiada stabilnego i regularnego źródła dochodu, o którym mowa w art. 53 b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przyznał, że istotnie, nie uzasadnił tej kwestii w sposób wyczerpujący, to jednak przyjęte stanowisko ma swoje podstawy w materiale dowodowym i jest zgodne z dotychczasowym rozumieniem w orzecznictwie sądowym pojęcia użytego w art. 53b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Ponadto organ wskazał, że błędne działanie organu w stosunku do cudzoziemca poprzez wydawanie mu po 2005 r., kolejnych kart pobytu, w których stwierdzano, że korzysta on ze zgody na pobyt tolerowany i co mogło utwierdzać cudzoziemca w przekonaniu, że jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest bezterminowo legalny, nie nosi znamion "wyjątkowej sytuacji osobistej", o której mowa w art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że skutki błędnego działania organu, zostały w całości zniwelowane poprzez odstąpienie od zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.), która co prawda utraciła moc obowiązującą z dniem 1 maja 2014 r., zgodnie art. 521 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. , jednakże na podstawie art. 513 ust. 1 pkt 2 tej ustawy do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zostało wszczęte i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Zatem w przedmiotowej sprawie kontrola sądowa będzie odbywać się na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r., zwanej dalej: "ustawą o cudzoziemcach".
W rozpoznawanej sprawie bezsporne są ustalenia organu, z których wynika, że skarżący posiada 4 małoletnich dzieci – obywateli polskich. Dwoje dzieci ze związku z M. B. (była żoną) oraz dwoje dzieci ze związku z J. B.. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Sądu Okręgowego w W. został rozwiązany przez rozwód związek małżeński zawarty w dniu [...] września 2004 r. pomiędzy skarżącym z M. B.. Z J. B. skarżący pozostaje w nieformalnym związku.
Ponadto z oświadczeń skarżącego wynika, że od 2000 roku pracuje na bazarach 3 razy w tygodniu, nie ma jednak zarejestrowanej działalności gospodarczej, uzyskuje dochody ok 3000 – 3500 zł miesięcznie. Skarżący do akt załączył także zaświadczenie z dnia [...] marca 2014 r. z Urzędu Pracy W., w którym wskazano, ze w dniu [...] października 2008 r. cudzoziemiec został zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie posiada prawa do zasiłku.
W związku z powyższym prawidłowe było uznanie, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (tj. posiadania zezwolenia na pracę albo pisemnego oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane) oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach (tj. bycia małżonkiem obywatela polskiego).
Jak już wyżej stwierdzono, skarżący uzasadniając wniosek powołał się na pozostawanie w faktycznym związku z J. B. oraz że z tego związku oraz poprzedniego (rozwiązanego przez rozwód) posiada małoletnie dzieci – obywateli polskich, mieszkających w Polsce.
Zgodnie z art. 53a ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który ze względu na więzi o charakterze rodzinnym zamierza dołączyć do obywatela polskiego lub obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub z nim przebywać oraz wykaże, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3b lub w art. 53 ust. 1, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
Jednocześnie jednak – na podstawie art. 53b ust. 1 pkt 1 i pkt 2, cudzoziemiec, o którym mowa m. in. w art. 53 a ust. 1 pkt 1-3, 3b i 4 obowiązany jest posiadać ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu w przypadkach, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 9, 13 i 14 oraz w art. 53a ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 2, 3b i 4 ustawy o cudzoziemcach.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach z opieki zdrowotnej, bowiem jak wynika przedstawionego przez skarżącego stosownego zaświadczenia jest on zarejestrowany jako bezrobotny nie posiadający prawa do zasiłku. Zgodnie zatem z art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Sporną natomiast, a mającą kluczowe znaczenie w sprawie, jest kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanki posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodów.
Skarżący w toku postepowania administracyjnego oświadczył, że od 2000 r. pracuje na bazarach (na ul. O. i O.) trzy razy w tygodniu, miesięczne dochody wynoszą 3000 -3500 zł (oświadczenie z dnia 25 marca 2014 r.). Natomiast, przesłuchiwany w dniu [...] września 2014 r. w odpowiedzi na pytanie w jakiej wysokości uzyskuje dochody miesięcznie, zeznał, że "raz dochód wynosi 2.550 zł, raz tylko tysiąc zł, a raz – 5000 zł miesięcznie".
Należy podkreślić, że pismami z dnia [...] września 2014 r. i z dnia [...] października 2014 r. Wojewoda [...] wzywał skarżącego m. in. do dostarczenia dokumentów potwierdzających posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu. Skarżący nie dołączył wymaganych dokumentów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Następnie, już w postępowaniu odwoławczym, organ drugiej instancji w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego m. in. o dokumenty potwierdzające posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodów. Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie.
Organ odwoławczy ponownie wezwał (pismo z dnia [...] lutego 2015 r.) skarżącego do nadesłania m. in. dokumentów potwierdzających: wykonywanie pracy (zezwolenia na wykonywanie pracy, umowy o pracę/działo/zlecenie), prowadzenie działalności gospodarczej, posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania w Polsce.
W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. skarżący poinformował, że nie może dostarczyć dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy, prowadzenie działalności gospodarczej, ponadto stwierdził, że dokumenty potwierdzające posiadanie przez niego źródła utrzymania załączył wcześniej. Do pisma dołączył oświadczenie, że płaci alimenty w kwocie 500 zł na K. G. i D. G. oraz przekazy pocztowe na łączną kwotę 290 zł opłaconą przez skarżącego tytułem alimentów za lipiec 2014 na adres J. B..
W ocenie Sądu, skarżący nie spełnił warunku stabilnego i regularnego źródła dochodu. Należy zauważyć, że skarżący nie wykazał, że jest u kogoś zatrudniony, nie wykazał także, że prowadzi działalność gospodarczą, a ponadto przedstawił zaświadczenie, że jest zarejestrowany jako bezrobotny. W takiej sytuacji, należy zgodzić się z Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w toku postepowania nie zostało ujawnione na jakiej podstawie skarżący w ogóle prowadzi działalność zarobkową. Również dostarczone przez skarżącego dokumenty, takie jak umowa najmu mieszkania, potwierdzenie uiszczenia opłat administracyjnych za zajęcie stanowiska handlowego na targowisku, oświadczenia o opłacaniu alimentów, wbrew jego przekonaniu, nie potwierdzają, że posiada on legalne źródło dochodów o jakim mowa w art. 53b ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Wskazują one jedynie na pewne wydatki, które ponosi lub powinien ponosić, czego jednak nie można utożsamić z wykazaniem stabilności, regularności i rzeczywistej wysokości comiesięcznego dochodu.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż skarżący posiada stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu. Znajduje to potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, z którego wynika, że skarżący mimo wezwań kierowanych do niego zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, nie udokumentował w żaden sposób tej okoliczności.
W tej sytuacji zachodziła podstawa do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony, bowiem zgodnie z art. 57 ust. 2 pk1 ustawy o cudzoziemcach, odmawia się udzielenia takiego zezwolenia, jeżeli cudzoziemiec nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b tej ustawy.
W ocenie Sądu bezpodstawny jest zarzut zawarty w skardze, że organ drugiej instancji niesłusznie nie zastosował art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, jeżeli wyjątkowa sytuacja osobista wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący swoją wyjątkową sytuację wiąże z wprowadzeniem go przez organy administracji publicznej w błąd, wskutek którego pozostawał w przekonaniu, że na terenie Polski przebywa legalnie na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Dopiero po 7 latach po zmianie prawa skarżący został poinformowany, że zgoda na pobyt tolerowany w jego przypadku z mocy prawa zmieniła się w zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, a wcześniej wydawane karty pobytu z adnotacją "zgoda na pobyt tolerowany" były wydawane niezgodnie z aktualnym stanem prawnym. Ponadto skarżący podniósł, że udzielenie wnioskowanego zezwolenie, niejako "zadośćuczyniłoby" sytuacji w której organy przez kilka lat wprowadzały go w błąd, doprowadzając do nielegalnego pobytu w Polsce.
W ocenie Sądu podniesione przez skarżącego okoliczności, nie wskazują na zaistnienie w niniejszej sprawie "wyjątkowej sytuacji osobistej", o której mowa w przepisie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
W bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym dawnego art. 33 ust. 1 i art. 53a ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach akcentowany był wyjątkowy charakter tych regulacji. W wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt V SA/Wa 1237/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że celem rozwiązania przyjętego w art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach jest legalizowanie wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi, powstałymi niezależnie od nich. Z kolei w wyroku z dnia 30 października 2014r. (sygn. akt IV SA/Wa 1566/14) sąd stwierdził, że art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach zawiera konstrukcję prawną, odnoszącą się do wyjątkowych zdarzeń, która nie może być przedmiotem rozszerzającej wykładni. Wyjątkowa sytuacja osobista określona w art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, musi być rzeczywiście niepowszednia, szczególna, nietypowa, a jednocześnie wymagająca pobytu na terenie Polski, celem uregulowania ważnej, indywidualnej sprawy. Zdaniem Sądu zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielane na podstawie powyższego przepisu służy legalizowaniu wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w specyficznych, niestandardowych i niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi.
Jak wynika z akt sprawy, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] udzielił skarżącemu zgody na pobyt tolerowany na podstawie wówczas obowiązującego art. 97 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176). Na mocy art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach i o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 94, poz. 788), decyzje w sprawie udzielenia zgody na pobyt tolerowany wydane cudzoziemcom na podstawie art. 97 pkt 4 ustawy wymienionej w art. 2, stały się zezwoleniami na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonymi na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 lub 7 ustawy o cudzoziemcach, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą i uważano je za udzielone na okres 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Tym samym skarżący posiadał przez okres 2 lat od dnia [...] października 2005 r. zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Tymczasem skarżącemu do dnia [...] października 2012 r., na podstawie ww. decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, wydawano karty pobytu, w których stwierdzano, że korzysta on ze zgody na pobyt tolerowany.
W ocenie Sądu brak jest podstaw aby udzielenie zezwolenia na podstawie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach "zadośćuczyniło" - tak jak chce tego skarżący - sytuacji wprowadzenia go w błąd przez błędne działanie organów, w kwestii legalności jego pobytu, bowiem zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie omawianego przepisu nie powinno być poczytywane jako instytucja abolicyjna, zwłaszcza że cel pobytu cudzoziemca na terytorium Polski ma niewątpliwie charakter dalekosiężny, znacząco wykraczający poza maksymalną granicę czasową przewidzianą w art. 56 ust. 2 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym: "Zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 53a ust. 2, na okres niezbędny do realizacji celu, w którym zostało wydane, lub do podjęcia decyzji o współpracy z organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie zwalczania handlu ludźmi, nie dłuższy niż 3 miesiące".
Należy zgodzić że z twierdzeniem zawartym w odpowiedzi na skargę, że skutki błędnego konsekwentnego działania organu, zostały przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości "zniwelowane" poprzez odstąpienie od zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, który nakazuje odmówić udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej nielegalnie. Zatem organ uznał, że skarżący nie powinien być obciążany negatywnymi skutkami ewidentnych błędów organów władzy publicznej.
Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że wskazane przez skarżącego i stwierdzone w toku postępowania błędne działanie organów, w warunkach przedmiotowej sprawy uzasadniało odstąpienie od zastosowania art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, nie stanowiło zaś podstawy do zastosowania art. 53a ust. 2 pkt 2 tej ustawy.
Podsumowując Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza powołanych w skardze przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Również z urzędu Sąd nie dopatrzył się innych uchybień uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło