IV SA/Wa 1689/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku jako oczywiście bezzasadny oddala skargę Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania O. K., ob. [...], na podstawie art. 34 ust.1 pkt 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust.1 pkt 1 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r., [...], o rozpatrzeniu wniosku jako oczywiście bezzasadny, odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że O. K. we wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r, o nadanie statusu uchodźcy jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową wskazał poddawanie go w miejscu zamieszkania przemocy psychicznej ( jest wytykany) z powodu bycia baptystą. Podał też, że nie zgadza się z polityką rządu [...] wysyłającego obywateli do walki z separatystami. Oświadczył, że nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych. Do Polski przyjechał w celu znalezienia pracy, chciałby sprowadzić żonę i córkę. W chwili składania wniosku przebywał w Polsce nielegalnie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie art. 34 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. uznał wniosek cudzoziemca za całkowicie niezasadny, stwierdzając, że nie powołał się on na obawę przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, czy też ryzyko doznania poważnej krzywdy. Organ I instancji odmówił wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy, stwierdzając, że okoliczności podane we wniosku nie mają jakiegokolwiek związku z treścią art. 13 ust. 1 ustawy,, zatem nie uprawniają go do otrzymania statusu uchodźcy. Wnioskodawca w toku postępowania nie wykazał uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, wobec tego zostały spełnione przesłanki z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy do odmowy nadania mu statusu uchodźcy. Odmawiając udzielenia ochrony uzupełniające, organ I instancji stwierdził, że w przypadku powrotu cudzoziemca do kraju pochodzenia nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 pkt 1-3 ustawy, a po wyjeździe z kraju pochodzenia nie zaszły też okoliczności mogące być przyczyną prześladowań lub doznania poważnej krzywdy (art. 17 ust.1 ustawy) , wobec tego w oparciu o art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy należało odmówić udzielenia mu ochrony uzupełniającej. W odwołaniu O. K.podniósł, że nie zgadza się z treścią decyzji organu I instancji. Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła , że po rozpatrzeniu sprawy doszła do następujących konkluzji. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Rada stwierdziła, że sam fakt bycia wytykanym w lokalnej społeczności z powodu przynależności do określonej grupy wyznaniowej nie może stanowić samoistnej przesłanki objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową. Organ wskazał, iż po zapoznaniu się z wnioskiem cudzoziemca, jak też z materiałami przedstawiającymi sytuację w kraju jego pochodzenia, nie można stwierdzić, że był on zagrożony bezpośrednio prześladowaniami. Dotyczy to również prześladowań o charakterze religijnym. Rada podkreśliła, iż z dostępnych jej materiałów źródłowych nie wynika, jakoby o sytuacji na terytorium wschodniej [...] można byłoby mówić w kategoriach prześladowań religijnych przedstawicieli któregokolwiek z wyznań - w tym Kościłów protestanckich, Cerkwii Patriarchatu [...], czy też Cerkwii Patriarchatu [...]. Z tych przyczyn Rada stwierdziła, że nie znalazła podstaw by nadać wnioskodawcy status uchodźcy. Rada wskazała, iż zgodnie z art. 15 ustawy cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organ podkreślił, iż rozstrzygnięcie sprawy w części ochrony uzupełniającej następuje w odniesieniu do przedstawionych już uprzednio ustaleń co do stanu faktycznego. Wobec przesądzenia o nieadekwatności zeznań cudzoziemca do kategorii obaw powiązanych z udzieleniem ochrony uzupełniającej międzynarodowej, zdaniem Rady, brak jest podstaw by przyjmować występowanie ryzyka doznania poważnej krzywdy. Organ wskazał, że szerszego uzasadnienia wymaga jedynie ocena, czy po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemiec może obawiać się zagrożenia wynikającego dlań z toczącego się konfliktu zbrojnego. Rada stwierdził, iż nie ma wątpliwości, iż w dacie wydania niniejszej decyzji we wschodniej części [...] toczy się konflikt zbrojny, co czyni koniecznym odniesienie się do przesłanek ochrony wyrażonych w art. 15 ust. 3 ustawy. Organ wskazał, że wnioskodawca mieszkał we [...], położonym w zachodniej [...], gdzie nie toczą się żadne walki albo zamieszki. Nie ma przy tym żądnych przesłanek pozwalających dziś przyjąć, że konflikt zbrojny obejmie centralną i zachodnią [...]. Miejsce zamieszkania cudzoziemca dzieli od linii frontu ok. 900 km ( orientacyjny pomiar odległości między tą miejscowością a granicami obwodów objętych walkami). Zatem wnioskodawca nie musiał się przesiedlać wewnętrznie w obawie przed eskalacją działań wojennych, tym bardziej wyjeżdżać za granicę. Z tego względu, zdaniem Rady, zbędne jest uzasadnianie, iż do jego sytuacji znajduje zastosowanie art. 18 ustawy, nakazujący uznać, iż w razie możliwości schronienia w bezpiecznej części kraju nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub ryzyko doznania poważnej krzywdy. Rada stwierdziła, iż z tych przyczyn nie znalazła podstaw by udzielić cudzoziemcowi ochron uzupełniającej. Organ stwierdził nadto, że wobec treści wniosku o nadanie statusu uchodźcy prawidłowo było jego zakwalifikowanie jako oczywiście bezzasadnego, przy czym właściwą kwalifikacją wydaje się być art. 34 ust. 1 pkt 5 ustawy, odwołującego się do niewystarczającego potwierdzenia faktu prześladowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. K. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 136 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organ II instancji zakresu kompetencji określonego w tym przepisie polegające na zebraniu w całości materiału dowodowego dotyczącego zagrożeń na [...] wobec mniejszości religijnych, podczas gdy kwestia ta nie była przedmiotem postępowania przed organem I instancji, i poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie jej do ponownego rozpatrzenia, pomimo że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, b) art. 15 k.p.a. poprzez nierozważenie kwestii jego obawy przed prześladowaniem i ryzykiem doznania poważnej krzywdy w związku z jego religią jedynie przez jedną instancję (tj. organ II instancji), co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, c) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, tj. niezebranie aktualnych materiałów źródłowych odnoszących się do indywidulanych powodów ubiegania się przez niego o nadanie mu statusu uchodźcy, a w szczególności do kwestii zagrożenia na [...] w związku z jego religią oraz poglądami politycznymi; d) art. 80 k.p.a. poprzez dowolne ustalenia w zakresie prześladowania mniejszości religijnych na [...], e) art. 107 § 3 k.pa. w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez rażąco krótkie i lakoniczne uzasadnienie decyzji, nie odnoszące się do twierdzeń strony, którym przypisuje ona decydujące znaczenie w sprawie, f) art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że sam organ II instancji wskazał w treści decyzji na naruszenia przepisów postępowania mające znaczenie w sprawie dokonane przez organ I instancji, które powinny stanowić podstawę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż naruszenia te jasno wskazują, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; 2) naruszenie prawa materialnego tj.: a) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez niesłuszną odmowę nadania mu statusu uchodźcy, pomimo że po powrocie na [...] grożą mu prześladowania w związku z jego religią i poglądami politycznymi oraz toczącym się konfliktem zbrojnym, b) art. 15 pkt 2 i 3 ww. ustawy poprzez nieudzielenie mu ochrony uzupełniającej, pomimo że spełnia przesłanki udzielenia tej ochrony w związku z tym, iż powrót na [...] narazi go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy, c) art. 34 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez bezpodstawne uznanie złożonego przez niego wniosku za oczywiście bezzasadny. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r.. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wskazującym na konieczność ich uchylenia. W skardze podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, które w istocie sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art. 13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy). Podkreślenia wymaga, że nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Należy dodać, że nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia lub sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. Sąd podkreśla, że co do zasady postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy napotykają na istotne utrudnienia w kompletowaniu przez organy materiału dowodowego (brak realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np.: przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd.). Zasadniczym elementem tego materiału są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, które to zeznania muszą organy zweryfikować. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, organy prawidłowo poczyniły ustalenia faktyczne, z których wynika, jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową wskazał poddawanie go przemocy fizycznej w miejscu zamieszkania z powodu bycia baptystą, jak również to, że nie zgadza się polityką rządu [...] z tego powodu, że wysyła ludzi do walki z separatystami, dokonane w sprawie przez organy są prawidłowe. W toku postępowania administracyjnego skarżący podał, że nie należał do żadnej organizacji społecznej, etnicznej religijnej ani partii politycznej i nie prowadził działalności opozycyjnej względem władz kraju pochodzenia. Zatem nie można nie zgodzić się ze stanowiskiem organów, że skarżący w składanych oświadczeniach nie uprawdopodobnił, że władze w kraju, bądź inne podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy podejmowały wobec niego jakiekolwiek działania krzywdzące na tle religii, rasy, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej i w związku z powyższym, aby nie mógł lub nie chciał korzystać z ochrony tego kraju. Jak słusznie wskazały organy obu instancji, z oświadczenia skarżącego wynika, że chce on legalnie pracować i sprowadzić do Polski żonę i córkę. Okoliczności te, które w istocie związane są z chęcią poprawy warunków życia rodziny nie mogą być uznane za przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy, tym samym nie uprawniają do otrzymania statusu uchodźcy. Skarżący nie wykazał aby był zagrożony bezpośrednio w kraju pochodzenia prześladowaniami o charakterze religijnym. Jak wskazał organ odwoławczy z materiałów źródłowych nie wynika aby na terytorium [...] dochodziło do prześladowań ze względu na wyznanie religijne. Zdaniem Sądu wymienione okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że pobyt skarżącego na terytorium Polski ma podłoże ekonomiczne. Bezsprzecznie zasadnie organy uznały w postępowaniu administracyjnym, że zachodzą przesłanki co uznania tego wniosku za oczywiście bezzasadny z przyczyn wskazanych w art. 34 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy. Prawidłowe jest również stanowisko organów, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w art. 15 ustawy, uzasadniające przyznanie mu ochrony uzupełniającej. Według tego przepisu, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika bowiem, aby cudzoziemcowi w kraju pochodzenia groziła kara śmierci lub egzekucja. Brak jest również podstaw do uznania, że skarżący winien obawiać się represji, o których mowa w art. 15 pkt 2 ustawy (tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie). Z akt sprawy nie wynika też, aby skarżący podlegał tego rodzaju represjom w okresie poprzedzającym wyjazd z kraju pochodzenia. Wprawdzie we wschodniej części [...] toczy się wewnętrzny konflikt zbrojny, to jednak w zachodniej części kraju, w której skarżący zamieszkuje sytuacja jest stabilna, wobec tego nie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżącemu grożą prześladowania, o których mowa w art. 15 pkt 3 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowczo podkreśla, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany. Na zakończenie trzeba dodać, że skarżący kwestionując sposób dokonywania ustaleń faktycznych przez organy administracji w tej sprawie nie dostrzega, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, na składającym wniosek o nadanie statusu uchodźcy spoczywa obowiązek przedstawienia informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz udostępnienia posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że cudzoziemiec składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że organy w sposób niewłaściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności ustalenia tych faktów, z którymi wiąże się obowiązek udzielenia cudzoziemcowi składającemu wniosek o status uchodźcy ochrony. Ocenę sytuacji polityczno-społecznej w [..]. organy dokonały w kontekście przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, na podstawie szczegółowych materiałów źródłowych pozyskanych z własnej inicjatywy ( raport na temat sytuacji społeczno- politycznej w [...] opracowany w Wydziale Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców), a cudzoziemiec w toku postępowania nie skorzystał z prawa do wypowiedzenia się w sprawie oraz złożenia dodatkowych materiałów (art. 10 k.p.a.). W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organ wyjaśnione i uwzględnione, przy czym subsumcja tak ustalonego stanu faktycznego pod znajdujące zastosowanie normy prawa materialnego dokonana w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów i z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, musiała doprowadzić organ do jednoznacznej konkluzji, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go jakąkolwiek formą ochrony międzynarodowej w Polsce. Sąd dodaje, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.