IV SA/Wa 1690/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin,, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. K., M. B., A. B, J. H., P. B., M. L., A. S., M. S., M. K., G. K., S. K., M. L., W. L., A. L., B. W., P. L. i P. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia zespołu pałacowo- parkowego na własność Państwa na podstawie dekretu PKWN o reformie rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących W. K., M. B., A. B., J. H., P. B., M. L., A. S., M. S., M. K., G. K., S. K., M. L., W. L., A. L., B. W., P. L. i P. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu a na rzecz W. K. kwotę 108 (sto osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów przejazdu, które to kwoty łącznie uznane zostały za zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].06.2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2003 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uchylonej decyzji Wojewoda stwierdził, że część nieruchomości ziemskiej położonej w B. gm. S. o pow. 4,9925 ha (obecnie działka [...]), stanowiąca zespół pałacowo-parkowy nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji zauważył, że majątek "B. dobra rycerskie" miał łączną powierzchnię 762,0919 ha, a od 10.08.1939 r. jego właścicielem był S. K., przy czym przedmiotowa działka (zespół pałacowo-parkowy) nie była funkcjonalnie powiązana z pozostałą częścią tej nieruchomości ziemskiej. Wojewoda w oparciu o zapis stosownej karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa założonej dla tego zabytku przyjął, że na nieruchomość tę w dacie przejęcia składały się dwie odrębne części, pierwsza obejmująca pałac o charakterze angielskim i park, na której obszarze znajdowały się również kort tenisowy, place zabaw i karuzela oraz druga - gospodarcza. Całością majątku zarządzał natomiast M. L., zamieszkały i urzędujący poza pałacem, w domku zarządcy usytuowanym w części gospodarczej. Rozpoznając po raz pierwszy odwołanie wniesione przez [...] Ośrodek Reumatologiczny Samodzielny Publiczny Specjalistyczny ZOZ w S., Minister uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Na skutek skargi wniesionej przez następców prawnych byłego właściciela majątku rozstrzygnięcie to zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.02.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 89/04. Sąd stwierdził wówczas, iż nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa przez organ odwoławczy, bowiem Minister nie wykazał konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w całości lub w znacznej części. Natomiast odmienna interpretacja przepisów przez Ministra dawała jedynie podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania przez niego orzeczenia merytorycznego, po dokonaniu własnej oceny prawnej faktów i okoliczności ustalonych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W ocenie Sądu podjęcie przez Ministra zakwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiło uchylenie się od wydania decyzji o charakterze reformatoryjnym. Na skutek przytoczonego wyroku decyzją z dnia [...].06.2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając owo odwołanie uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2003 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Powołując się na kształtującą się linię orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, iż mając na względzie całkowitą powierzchnię przejętego majątku (ponad 700 ha), brak jest podstaw prawnych w przedmiocie orzekania przez organ administracji publicznej co do części przejętej w trybie reformy rolnej nieruchomości. Podstawy takiej nie stanowi bowiem zarówno § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1.03.1945 r. w przedmiocie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. RP nr 3, poz. 13), jak i § 6 wskazanego rozporządzenia. Z tego względu przyjął - mając na uwadze, że organ pierwszej instancji orzekł co do części nieruchomości, a nie całości - że decyzje tę należało uchylić i postępowanie przed Wojewodą [...] w tym przedmiocie umorzyć, ze względu na brak stosownej normy kompetencyjnej, upoważniającej organ administracji publicznej do orzekania. To rozstrzygnięcie organu odwoławczego zaskarżył do Sądu Administracyjnego W. K., w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych, wymienionych w skardze następców prawnych S. K., byłego właściciela przedmiotowego majątku, w tym zespołu pałacowo-parkowego. Raz jeszcze podkreślił, że ów zespół pałacowo-parkowy nie pozostawał w związku funkcjonalnym z resztą przejętego majątku ziemskiego, co w jego przekonaniu, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w uchwale z dnia 19.09.1990 r., sygn. akt W 3/89, pozwalało Wojewodzie orzec o jego nie podleganiu pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nadto zauważył, że zespół ten nie został przeznaczony na żaden z celów reformy rolnej, wynikających z dekretu, a obecnie znajduje się w nim sanatorium. W. K. zakwestionował także argumentację Ministra dotyczącą braku podstaw prawnych do orzekania o podpadaniu pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej części przejętego majątku ziemskiego. W jego przekonaniu podstawę taką stanowią §§ 5 i 6 przytaczanego rozporządzenia, jako że przejęciu podlegały nieruchomości przekraczające normatywy powierzchni wynikające z dekretu, ale tylko stanowiące nieruchomości ziemskie, a więc o charakterze rolniczym, którego to warunku ów wyodrębniony zespół pałacowo-parkowy nie spełniał. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Nadto należy zaznaczyć, że tak organ administracji publicznej, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę - w której uprzednio wydany został już prawomocny wyrok WSA - zgodnie z art. 153 ppsa związany jest oceną prawną w nim wyrażoną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania. Badając legalność zaskarżonej decyzji pod kątem owej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.02.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 89/04 stwierdzić należy, iż Sąd ten, zobowiązany do badania z urzędu właściwości organów administracji publicznej w niej orzekających, nie zakwestionował dopuszczalności orzekania przez organy administracji publicznej w kwestii podlegania pod działanie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej jedynie części przejętego majątku ziemskiego (zespołu pałacowo-parkowego) i nie stwierdził nieważności prowadzonego w tym zakresie postępowania. W tym stanie rzeczy tak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie związane są tą oceną prawną. Mając to na uwadze, Minister po raz kolejny rozpoznając odwołanie wniesione przez [...] Ośrodek Reumatologiczny Samodzielny Publiczny Specjalistyczny ZOZ w S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.2003 r., winien zastosować się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.02.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 89/04 i orzec w sprawie merytorycznie, dokonując własnej oceny prawnej faktów i okoliczności ustalonych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Nadto na marginesie należy zauważyć, że w postępowaniu tym nie udokumentowano stosownymi stwierdzeniami nabycia spadku uprawnień osób wskazanych jako następcy prawni J. L., H. K. oraz J. S.. W tym zakresie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając odwołanie winien materiał dowodowy sprawy uzupełnić o te postanowienia i zgodnie z ich treścią zweryfikować krąg skarżących. Przyznając zwrot kosztów postępowania sądowego uwzględniono wniosek W. K. o zwrot uiszczonego wpisu na rzecz skarżących oraz poniesionych, udokumentowanych kosztów przejazdu koleją w kwocie 108 zł na jego rzecz. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.