IV SA/Wa 1690/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki,, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. K., G. K., B. R., H. Z. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - A. K., G. K., B. R. i H. Z. wniosły o przyznanie - w trybie art. 160 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - odszkodowania w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] lipca 2003r. nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa: Huta Szkła "[...]" R., ul. [...] Minister Gospodarki postanowieniem z [...] lutego 2006r. - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - zawiesił przedmiotowe postępowanie odszkodowawcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż opisane wyżej przedsiębiorstwo zostało upaństwowione na podstawie dwóch aktów administracyjnych. Pierwszym z nich było orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa tego przedsiębiorstwa, wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z [...] lipca 2003r. Drugim było orzeczenie Ministra Przemysłu i Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1955r. zatwierdzające protokół zdawczo - odbiorczy tego przedsiębiorstwa, którego stwierdzenia nieważności odmówił Minister Infrastruktury decyzją z [...] maja 2005r. i akt ten - w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - decyzją z [...] września 2005r. utrzymał w mocy. Obecnie decyzje te, jako funkcjonujące w obrocie prawnym, są przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na skutek skargi wniesionej przez wnioskodawców. W tym stanie rzeczy organ uznał za zasadne zawieszenie postępowania o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, traktując je za zagadnienie wstępne dla postępowania odszkodowawczego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K., G. K., B. R. i H. Z. wniosły o uchylenie ww postanowienia z [...] lutego 2006r. Zdaniem odwołujących się brak jest przesłanki stanowiącej podstawę do zawieszenia postępowania o odszkodowanie, gdyż wnioskodawcy dochodzą swego roszczenia z tytułu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej z [...] lipca 1949r, a nie decyzji z [...] lutego 1955r., na mocy której -w ich ocenie - dokonano jedynie "inwentaryzacji" mienia przejętego przedsiębiorstwa. Minister Gospodarki - po rozpoznaniu środka zaskarżenia - postanowieniem z [...] lipca 2006r. utrzymał w mocy poprzedzające je postanowienie własne z [...] lutego 2006r. o zawieszeniu postępowania. Stwierdził, iż w wyniku ponownego rozpoznania sprawy nie znalazł podstaw do zmiany kontrolowanego postanowienia. Wbrew twierdzeniu stron nacjonalizacja przedsiębiorstwa: Huty Szkła "[...]" R. nastąpiła na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa i orzeczenia Ministra Przemysłu i Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1955r. zatwierdzającego protokółu zdawczo - odbiorczy tego przedsiębiorstwa. Wynika to z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. nr 6, poz. 61 i 62), według którego zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy stawał się integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. W tej sytuacji zawieszenie toczącego się postępowania o odszkodowanie za stratę poniesioną w związku z niezgodną z prawem nacjonalizacją omawianego przedsiębiorstwa do czasu ostatecznego zakończenia postępowania sądowego w sprawie zaskarżonych decyzji Ministra Infrastruktury z [...] maja 2005r. i [...] września 2005r. - zdaniem organu - jest uzasadnione. A. K., G. K., B. R. i H. Z. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Gospodarki z [...] lipca 2006r. zarzuciły wydanie go z naruszeniem art, 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zdaniem skarżących Huta Szkła "[...]" R. nie została upaństwowiona na podstawie dwóch różnych indywidualnych aktów administracyjnych, a jedynie na podstawie aktu wyeliminowanego z obrotu prawnego decyzją nieważnościową Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003r. Toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie dotyczące unieważnienia orzeczenia Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1951r., nie może być podstawą do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Wskazane orzeczenie ustala jedynie, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo - odbiorczym, sporządzonym w dniu 19 maja 1951 r. przez P. Zakłady Szklarskie, przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła "[...]" R., stanowią część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa, Powyższy dokument dotyczy inwentaryzacji majątku przedmiotowej Huty, a nie stanowi podstawy, na jakiej została ona znacjonalizowana. Tak więc podstawą do żądania wypłaty odszkodowania jest wydany z naruszeniem prawa akt nacjonalizacyjny Huty, a nie akt dotyczący inwentaryzacji jej majątku. Zatem twierdzenie organu jakoby stanowisko Sądu Administracyjnego miało istotne merytoryczne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o odszkodowanie należy uznać za błędne. W oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy w Ministerstwie Infrastruktury oraz stan faktyczny i prawny z pewnością można dokonać oszacowania wartości składników mienia znacjonalizowanej Huty Szkła "[...]" R. W szczególności o opinię biegłych, protokół oględzin z 26 lipca 1947r, zeznania świadka J. T. i ustalenia Ubezpieczalni Społecznej w P., Skarżące wskazują więc na brak związku pomiędzy dwoma wymienionymi aktami administracyjnym, tym samym potrzebę oczekiwania na wydanie "decyzji" przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Minister Gospodarki - w odpowiedzi na skargę - wniosło o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z [...] lipca 2006r. i poprzedzające je postanowienie z [...] lutego 2006r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego (zwanego inaczej: prejudycjalnym) rozumie się "sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2005, str. 444). Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy Minister Gospodarki za zagadnienie wstępne - dla postępowania o odszkodowanie prowadzonego w trybie art. 160 K.p.a. na skutek stwierdzenia nieważności orzeczenia wyżej opisanego -uznał toczące się postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2005r. utrzymującą w mocy decyzję poprzedzającą z [...] maja 2005r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Materiałów Budowlanych z [...] lutego 1955r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego i w związku z tym postanowił o zawieszeniu postępowania o odszkodowanie. W ocenie Sądu przedstawionym działaniem organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo uznał, iż toczące się w momencie orzekania o zawieszeniu postępowanie przed Sądem Administracyjnym ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] września 2005r, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. dla opisanego wyżej postępowania o odszkodowanie. Stosownie bowiem do § 65 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa - zwanego dalej: rozporządzeniem (Dz.U. nr 16, poz. 62, ze zm.) właściwy minister w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydawał orzeczenie o przejęciu w myśl art. 3 ustawy na własność Państwa danego przedsiębiorstwa. Orzeczenie to - według § 66. 1 rozporządzenia - zawierało tylko nazwę i przedmiot przedsiębiorstwa, miejsce jego położenia, wskazywało przepis ustawy, na zasadzie którego orzeczenie wydawano oraz na czyją rzecz następowało przejęcie przedsiębiorstwa. Zaś dokładny opis przejmowanego przedsiębiorstwa, wymienienie wszystkich składników majątkowych przedsiębiorstwa, spis inwentarz przedsiębiorstwa oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa miał zawierać protokół zdawczo - odbiorczy (§ 75. 1 rozporządzenia). Protokół zdawczo -odbiorczy, jako formalny spis (zestawienie) składników znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, podlegał dla swojej ważności zatwierdzeniu przez właściwego ministra. Tak więc ów minister - po rozpatrzeniu zgłoszonych uwag i zarzutów -zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, miał ustalić w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokółem zdawczo - odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa (§ 75a. 2. rozporządzenia). Zatwierdzony protokół zdawczo - odbiorczy stawał się integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa (§ 75a. 2. rozporządzenia). Zatem o przejściu poszczególnych składników przedsiębiorstwa przesądzało orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo - odbiorczy i to ono finalizowało postępowanie nacjonalizacyjne. To zatwierdzony protokół zdawczo - odbiorczy "materializował", które składniki przejętego przedsiębiorstwa przeszły na własność Państwa. Innymi słowy, wskazywał na fakt włączenia danego składnika do struktury przejętego przedsiębiorstwa. W konsekwencji oznacza to, iż oba wskazane akty administracyjne były ze sobą nierozerwalne związane i dopiero łącznie stanowiły "jedną całość", czyli wyłączny dowód świadczący o tym, że dane przedsiębiorstwo z mocy ustawy nacjonalizacyjnej zostało przejęte na własność Państwa i z jakimi mianowicie składnikami. Z powyższych rozważań wynika, iż orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa oraz orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego - wbrew twierdzeniom skarżących - są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego oczywistym jest fakt, iż organ prawidłowo zawiesił postępowanie o odszkodowanie, uznając iż rozpatrzenie tej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd, czyli wskazanego wyżej postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżące podnoszą, iż organ sam może oszacować wartość składników mienia znacjonalizowanego przedsiębiorstwa i niewątpliwie to uczyni sięgając w tej materii do wiadomości specjalnych jakimi dysponują biegli rzeczoznawcy, po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania i przystąpieniu do merytorycznego rozpoznania roszczenia o odszkodowanie. Wobec zgodności z prawem zaskarżonego aktu Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.