IV SA/Wa 1694/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2010 r., którą wymierzono M. W., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. W. w O., karę pieniężną w wysokości 30.000 zł. M. W. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powodem nieuwzględnienia żądania strony był brak możliwości dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych i stanu rodzinnego wnioskodawcy, spowodowany nienadesłaniem przez niego całości żądanych w wezwaniu z dnia 25 listopada 2011 r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Postanowienie z dnia 4 stycznia 2012 r. jest prawomocne. Postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. W. ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w terminie wyznaczonym w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 13 lutego 2012 r. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 27 marca 2012 r. (karta nr 89 akt sprawy). Kolejnym wnioskiem z dnia 18 marca 2012 r., uzupełnionym wnioskami z dnia 5 kwietnia 2012 r. oraz 16 kwietnia 2012 r., M. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonych na urzędowych formularzach oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 5 kwietnia 2012 r. i z dnia 16 kwietnia 2012 r., a także w pismach z dnia 12 i 18 marca 2012 r. oraz z dnia 16 kwietnia 2012 r. skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dziesięcioletnią córką i dwoma pełnoletnimi synami. Wskazał, że utrzymuje się wyłącznie z pracy dorywczej, polegającej na sprzedaży części pozostałych po inwenturze końcowej działalności gospodarczej, która przynosi około 1.200 zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada samochód osobowy marki Toyota, a rubrykę nr 7.1 formularza wniosku (Nieruchomości), przekreślił. Wskazał, że zamieszkuje bez prawa do lokalu w domu byłej konkubiny i pokrywa wszystkie opłaty związane z utrzymaniem tej nieruchomości. Podał, że córka jest na jego utrzymaniu i jest zobowiązany do renty alimentacyjnej w wysokości 500 zł. Oświadczył, że chociaż synowie z pierwszego związku się nie uczą, to nie nabrali samodzielności i stara się pomagać im w miarę możliwości. Pismem z dnia 8 maja 2012 r. wezwano M. W. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających jego stan majątkowy, dochody i stan rodzinny, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2012 r., 2. odpisu zeznania podatkowego za 2011 rok, 3. zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, 4. dodatkowego oświadczenia jednoznacznie wyjaśniającego, czy małoletnia córka (M. W.) pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności, czy córka zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, czy skarżący wykonuje pełnię władzy rodzicielskiej nad córką, czy też córka jest pod opieką matki, a on zobowiązany jest do płacenia alimentów na córkę, 5. dodatkowego oświadczenia, jednoznacznie wyjaśniającego, czy synowie (A. i D. W.) pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności, czy zamieszkują wspólnie ze skarżącym, czy też prowadzą odrębne gospodarstwa domowe lub pozostają w gospodarstwie domowym wspólnie z matką, 6. dodatkowego oświadczenia jednoznacznie wyjaśniającego, czy synowie skarżącego (A. i D. W.) osiągają dochód, a jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej miesięcznie wysokości, 7. dodatkowego oświadczenia, jednoznacznie wyjaśniającego, na czym polega pomoc udzielana synom, 8. kopii dokumentów wskazujących wysokość stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym za miesiące: styczeń, luty marzec i kwiecień 2012 r., ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich stałych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, stałych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy w okresie ostatnich czterech miesięcy, ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. W odpowiedzi na opisane wezwanie M. W. złożył do akt sprawy: 1. kopie wyciągów z rachunku bankowego z okresy od 1 lutego 2012 r. do 29 lutego 2012 r., od 1 marca 2012 r. do 31 marca 2012 r. i od 1 kwietnia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., 2. kserokopię dwóch dowodów wpłat na rzecz zakładu energetycznego w kwotach 268,36 zł i 60,31 zł, w których jako zleceniodawcę wskazano H. N., 3. kopię pocztowego przekazu pieniężnego na kwotę 450 zł na rzecz H. N.. Ponadto, w piśmie z dnia 28 maja 2012 r. skarżący wskazał, że starszy syn pracuje na umowę o dzieło i bez pomocy rodziców nie byłby w stanie samodzielnie się utrzymać. Kwoty, jakimi skarżący mu pomaga oscylują w granicach 200 zł. Młodszemu synowi, który pozostaje bez pracy skarżący pomaga w takim samym zakresie. Pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 25 listopada 2011 r. M. W. nie złożył do akt sprawy: odpisu zeznania podatkowego za 2011 rok, wyciągu z rachunku bankowego za styczeń bieżącego roku, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, a także oświadczeń wyjaśniających jednoznacznie, czy wymienione w rubryce nr 6 formularza wniosku dzieci, rzeczywiście pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca nie udokumentował również, ani nie wykazał wielkości i źródeł wszelkich stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym. M. W. nie w pełni wykonał więc wezwanie z dnia 8 maja 2012 r., w konsekwencji uniemożliwiając usunięcie wątpliwości, jakie budzi złożone przez niego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, co obliguje go do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wszakże wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Wedle złożonego przez stronę oświadczenia, dochód osiągany ze sprzedaży części pozostałych po "zamkniętej" przez niego działalności gospodarczej wynosić ma około 1.200 zł. Jednocześnie, z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że 27 marca bieżącego roku na rachunek bankowy M. W. wpłynęła kwota 25.000,00 zł, a 16 kwietnia kwota 2.900,00 zł. Nienadesłanie przez skarżącego odpisu zeznania podatkowego za ostatni rok podatkowy, a także wciągu z rachunku bankowego za styczeń bieżącego roku, uniemożliwia weryfikację wiarygodności oświadczenia o wielkości osiąganych dochodów. Przy wpływach na rachunek bankowy w podanych wyżej kwotach nie sposób natomiast stwierdzić, że skarżący jest osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Z treści art. 246 § 1 pkt 1 ppsa wynika zaś, że tylko w takiej sytuacji można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący w dalszym ciągu nie wyjaśnił również wątpliwości dotyczących stanu rodzinnego, których usunięciu służyć miało wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń w sprawie osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym oraz zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W związku z tym nie można ustalić, czy jedyne źródło utrzymania gospodarstwa domowego stanowią zyski skarżącego, czy także np. wynagrodzenie otrzymywane przez starszego z synów. W tej sytuacji nie można również ocenić, czy potrzeby wszystkich osób wymienionych przez stronę w rubryce nr 6 formularza wniosku, są źródłem niezbędnych wydatków w budżecie domowym. Ponadto, zauważając, że wskazane wyżej wpłaty na rachunek bankowy dały łączny wpływ w ciągu dwóch miesięcy na poziomie prawie 28.000,00 zł (14.000 zł na miesiąc), należy stwierdzić, że chociaż zostały one praktycznie w całości zbilansowane wypłatami gotówkowymi, to nieudokumentowanie przez skarżącego źródeł i wielkości wszelkich, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ani niezłożenie dodatkowego oświadczenia w tym zakresie, wyklucza ustalenie, że wpływy na rachunek bankowy skarżącego pochłaniane są przez wydatki o koniecznym charakterze. Z pewnością wniosku takiego nie można wyprowadzić na podstawie nadesłanych przez stronę kopii dowodów wpłat oraz pocztowego przekazu pieniężnego. Nie sposób zatem ustalić, jaka część dokonanych z rachunku bankowego wypłat gotówkowych przeznaczana jest na zaspokojenie koniecznych kosztów utrzymania. W konsekwencji nie ma podstaw do ustalenia, że M. W. znajduje się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.