IV SA/Wa 1695/14
PostanowienieWSA w Warszawie2018-07-16
Skład orzekający: Michał Sułkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej może zostać uchylone i zmienione na skutek późniejszego złożenia przez pełnomocnika oświadczenia o nieopłaceniu pomocy prawnej, mimo braku sprzeciwu od pierwotnego postanowienia?Ratio decidendi
Postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, mimo braku sprzeciwu, może zostać uchylone i zmienione na podstawie art. 165 P.p.s.a., jeżeli okoliczność będąca podstawą odmowy (brak oświadczenia o nieopłaceniu pomocy) uległa zmianie wskutek późniejszego złożenia wymaganego oświadczenia. W takiej sytuacji sąd może merytorycznie rozpoznać wniosek o przyznanie kosztów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku adwokata o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne z urzędu. Referendarz sądowy odmówił przyznania kosztów, ponieważ pełnomocnik nie złożył oświadczenia o nieopłaceniu pomocy prawnej. Po wydaniu postanowienia referendarza, ale przed jego uprawomocnieniem się (w kontekście możliwości uchylenia), pełnomocnik złożył wymagane oświadczenie. Sąd pierwszej instancji uchylił postanowienie referendarza i przyznał wynagrodzenie.Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1695/14 i przyznano adwokat M. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 180 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 41,40 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat M. K. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w sprawie ze skargi R.A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: 1. uchylić postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1695/14: 2. przyznać adwokat M. K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 180 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 41,40 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1695/14 ustanowił dla R. A. adwokata w sprawie ze skargi wymienionego na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy.
Okręgowa Rada Adwokacka w W. w piśmie z dnia 16 października 2014 r. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika w osobie adwokat M. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1695/14 oddalił skargę R. A. na powołaną decyzję Rady do Spraw Uchodźców. Jednocześnie Sąd przyznał adwokat M. K. kwotę 240 zł (powiększoną o kwotę 55,20 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług ) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.
Wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 listopada 2014 r., a po doręczeniu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zawarła w niej m.in. wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Adwokat nie oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1142/15 oddalił skargę kasacyjną.
Jak wynika z protokołu rozprawy poprzedzającej wydanie powołanego orzeczenia, skarżący był reprezentowany przez wyznaczoną pełnomocnik. Adwokat M. K. ponownie wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nie oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r. odmówił adwokat M.K. przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy. Powodem nieuwzględniania wniosku było niezłożenie przez wyznaczoną pełnomocnik oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, wymaganego przez § 20 mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Adwokat M. K. nie wniosła sprzeciwu od powołanego postanowienia referendarza sądowego.
W dniu 22 czerwca 2018 r. do akt sprawy sygn. IV SA/Wa 1695/14 dołączono pismo adwokat M. K. z dnia 5 kwietnia 2017 r., w którym zawarła ona wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nieopłaconej ani w całości, ani w części.
Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.
Jak wskazano, adwokat M. K. nie wniosła sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. Mocą art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., postanowienie to ma zatem skutki prawomocnego orzeczenia sądu.
Stosownie natomiast do treści art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Powodem nieuwzględniania, w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r., wniosku wyznaczonej pełnomocnik o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielnej w ramach prawa pomocy było niezłożenie przez nią oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Po wydaniu rzeczonego postanowienia, a także po upływie terminu do wniesienia od niego sprzeciwu, okoliczność, która była powodem nieuwzględnienia wniosku, tj. brak w aktach sprawy oświadczenia wymaganego przez § 20 mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), uległa zmianie. Jak bowiem wskazano, w dniu 22 czerwca 2018 r., do akt sprawy dołączono wniosek adwokat M. K. z dnia 5 kwietnia 2017 r., zawierający oświadczenie pełnomocnik o nieopłaceniu kosztów udzielonej pomocy ani w całości, ani w części. Zgodnie z prezentatą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rzeczony wniosek wpłynął do Sądu w dniu 11 kwietnia 2017 r., zatem przed wdaniem postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. Skoro zatem okoliczność, która legła u podstaw nieuwzględnienia wniosku wyznaczonej pełnomocnik o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci braku w aktach sprawy wymaganego oświadczenia uległa zmianie, to należało uchylić to postanowienie – jak w punkcie 1 - na podstawie art. 165 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stawki wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2017 r., określa powołane wyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego - 240 zł. Stosownie zaś do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) tego samego rozporządzenia, w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawka minimalna wynosi 75 % wskazanej wyżej kwoty, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
W przedmiotowej sprawie, w ramach pomocy prawnej przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, wykonane zostały czynności, o których mowa w powołanym § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Mając na względzie, że adwokat M. K. prowadziła sprawę przed wydaniem orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, ustalono, że należna opłata wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia.
Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia opłata ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 2 ust. 3 powoływanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło