IV SA/Wa 1696/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostepnienia danych ze zbioru PESEL postanawia: - odmówić zwolnienia do kosztów sądowych. I. N. złożyła w dniu 1 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wszczętej z jej skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]) o odmowie udostepnienia danych ze zbioru PESEL. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 250,96 zł. miesięcznie oraz dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 września 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia: wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie mieszkania) oraz inne potrzeby oraz ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków, oświadczenia wyjaśniającego, czy skarżąca posiada oszczędności pieniężne, lokaty oszczędnościowe, papiery wartościowe, oświadczenia, czy jest osobą bezrobotną, a jeżeli tak – nadesłania zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych dochodów (w tym decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego), zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie, przedłożyła kopie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego, z których wynika, że od dnia 1 lutego 2014 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. otrzymywała dodatek mieszkaniowy w wysokości 250,96 zł. miesięcznie (czynsz za mieszkanie o powierzchni 31,302, wynosi 369.56 zł.) oraz dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł. Oświadczyła, że na zakupy spożywcze wydaje 50 zł., ponosi wydatki związane z zakupem kolekcji numizmatycznych oraz kolekcji reprodukcji malarstwa. Ponieważ z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynikało, że otrzymała świadczenia z pomocy społecznej (w dniach 16 czerwca 2014 r. i 17 czerwca 2014 r. 1.000 zł i 400 zł.), o których nie wspomniała we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ponadto, że w dniu 4 lipca 2014 r. wpłaciła na inne konto własne kwotę 65 zł., referendarz sądowy, wezwał stronę do złożenia: wyjaśnienia czy korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a jeżeli tak – nadesłania kopii decyzji o przyznaniu świadczenia, wyciągu z rachunku bankowego o nr [...], zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. I. N. nie udzieliła informacji dotyczących korzystania z pomocy społecznej i oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego o jakim mowa w wezwaniu. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 p.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku PPF skarżąca podniosła, że jej jedynym dochodem jest kwota 250 zł (dodatek mieszkaniowy płatny na konto zarządcy budynku) oraz kwota 11,36 zł. stanowiąca dodatek energetyczny. Z wyciągu z rachunku bankowego przedstawionego na wezwanie do uzupełnienia wniosku wynika natomiast, że w czerwcu 2014 r. skarżąca z opieki społecznej otrzymała 1400 zł. (uznanie). I. N. mimo kolejnego wezwania, nie rozwiała jednak wątpliwości co do źródeł utrzymania. Reasumując, podstawą odmowy zwolnienia strony w niniejszej sprawie od kosztów sądowych były wątpliwości co do wiarygodności udzielonych przez nią informacji dotyczących sytuacji materialnej, których mimo wezwania nie wyjaśniła. Skarżąca w dalszym ciągu nie odniosła się do wskazywanych przez referendarza sądowego, danych przedstawionych we wniosku PPF, które mają istotny wpływ na ocenę jej sytuacji finansowej. Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi w zakresie pkt 1 lit b,c,d,f zarządzenia z dnia 2 września 2014 r. (tj. nie przedłożyła szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby oraz ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków, oświadczenia czy posiada oszczędności pieniężne, lokaty oszczędnościowe, papiery wartościowe, oświadczenia, czy jest osobą bezrobotną, a jeżeli tak –zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy). Podkreślenia wymaga, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 182/12). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca wykazała brak współpracy w wyjaśnianiu wszystkich istotnych okoliczności rzutujących na ocenę jej możliwości płatniczych. Ponieważ skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek do przyznania jej prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.