IV SA/Wa 1698/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. U. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę. Postanowieniem z [...] maja 2017r. Nr [...] Główny Geodeta Kraju utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania, na wniosek Pani M.U., w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] (dalej: WINGiK) z dnia [...] marca 2016 r., znak:[...], utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016r., znak: [...] orzekające o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...], objętej księgą wieczystą [...]. Główny Geodeta Kraju stwierdził na podstawie materiału dowodowego, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, wypełniająca przesłankę z art. 61a § 1 k.p.a. Mianowicie, prawomocnym wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 573/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Pani M.U. na przedmiotowe postanowienie WINGiK z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...]. Jednocześnie organ ustalił, iż argumentacja przemawiająca, w ocenie wnioskodawczyni, za koniecznością wzruszenia tego postanowienia, nie zawierała nowych okoliczności, czy faktów, które nie byłyby objęte ww. wyrokiem Sądu, i które mogłyby wpłynąć na dokonaną przez Sąd ocenę jego zgodności z prawem w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani M. U.. Zarzuty skargi dotyczą kwestii o charakterze merytorycznym związanym z aktualizacją danych ewidencyjnych w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], rozstrzygniętej decyzją ostateczną WINGiK z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], oraz odnoszą się do stanu prawnego działki ewidencyjnej nr [...], położonej w [...]. Skarżąca opisała w niej bowiem stan faktyczny sprawy, wywodząc, że w jej ocenie w sprawie zachodzi niedozwolone egzemplifikowanie dokumentacji tj. podejrzenie fałszerstwa dokumentacji urzędowej ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w [...], niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym działki ewidencyjnej nr [...]położonej w [...], na skutek podrobienia podpisów. Skarżąca podkreśliła, że nigdy żadną decyzją administracyjną nie dokonano wydzielenia pgr. [...] z działki budowlanej nr [...], która to parcela gruntowa miałaby utworzyć działkę drogową [...]. Niekwestionowany stan prawny spornej nieruchomości stanowi bowiem w planie zagospodarowania przestrzennego - kompleks infrastruktury terenu usług społecznych podmiotu działalności leczniczej Ośrodka Rehabilitacyjnego [...], oddany do użytkowania prawomocną decyzją organu nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że w niniejszym postępowania nie dokonywał oceny prawidłowości danych ewidencyjnych w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], lecz jedynie badał dopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia, zgodnie z art. 119 ust. 2 p.p.s.a w trybie uproszczonym, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] (dalej: WINGiK) z dnia [...] marca 2016 r., znak: [....], utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] orzekające o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], objętej księgą wieczystą [...]. Wbrew zarzutom skargi, jak słusznie wskazał orzekający w sprawie organ, analiza zgromadzonych w sprawie akt wskazuje, że postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca było przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Kwestia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...], została zatem już oceniona przez Sąd. Wskazać zatem należy, że zagadnienie dopuszczalności weryfikacji ostatecznych decyzji/ postanowień w drodze stwierdzenia ich nieważności przez organy administracji publicznej - po uprzedniej ich kontroli legalności przez Sąd - było niejednolicie interpretowane w doktrynie i w orzecznictwie sądowym. Wyrazem tego było wystąpienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 p.p.s.a., uchwały mającej na celu wyjaśnienie tej kwestii. W wyniku rozpoznania wniosku Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 7 grudnia 2009 r. następującą uchwałę: "Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a." (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 - ONSAiWSA 2010/2/18; LEX nr 530338). W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego" (T. Woś (w:) T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 515). A zatem w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest więc stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd - zgodność z prawem zakwestionowanej decyzji). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. W tym stanie rzeczy wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje konieczność wstępnego zbadania przez organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego żądania. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie z reguły wymagało zapoznania się z uzasadnieniem wyroku oddalającego skargę na zakwestionowaną decyzję ostateczną. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, orzekający w niniejszej sprawie organ dokonał stosownej analizy w powyższym zakresie i uznał, że "przedstawiana obecnie przez Skarżącą argumentacja, która jej zdaniem ma uzasadniać wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. postanowienie WINGiK z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], stanowi powtórzenie Jej twierdzeń przedstawianych już przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, odnoszących się w istocie do kwestii aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], która to sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną WINGiK z dnia [...] września 2014 r., znak: [...]. Sąd, wydając zatem wyrok z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 573/16, wyraźnie wskazał, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, gdyż nie dotyczą kwestii tożsamości obu spraw, która miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, lecz kwestii merytorycznych, które w niniejszym postępowaniu nie były i nie mogły być (. . .) przedmiotem postępowania wyjaśniającego ani rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, iż wydanie postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. oznacza, że organ administracji nie będzie prowadził postępowania zmierzającego do wyjaśnienia istoty sprawy. " Z powyższego wynika zatem, że w postępowaniu ze skargi, Pani M. U. na postanowienie WINGiK z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie znalazł przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności tego postanowienia". W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie Główny Geodeta Kraju uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w postanowienia WINGiK z dnia [...] marca 2016 r., oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., jest niedopuszczalne, gdyż o zgodności z prawem tych postanowień oraz o braku przesłanek do stwierdzenia ich nieważności wcześniej orzekł sąd administracyjny. Sąd podzielił tym samym stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, przywołanym przez organ z 10 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1087111, w którym NSA orzekł, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu- przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że w sprawie właściwie organ uznał, że zostały wyczerpane przesłanki zastosowania art. 61a k.p.a. W myśl bowiem art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oddalenie zatem skargi na kwestionowane w postępowaniu nieważniościowym postanowieniu przez sąd administracyjny, w okolicznościach niniejszej sprawy, zamknęło Głównemu Geodecie Kraju, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tegoż postanowienia. Na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie mogły mieć zatem wpływu podnoszone przez skarżącą w skardze zarzuty natury merytorycznej, bowiem w niniejszym postępowaniu organ nie dokonywał oceny prawidłowości danych ewidencyjnych w zakresie działki ewidencyjnej nr 874, lecz jedynie badał dopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym działając na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.