IV SA/Wa 170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenie z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2012 r. (Nr [...]) zaskarżoną przez O. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności, uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Stan sprawy przedstawia się następująco: O. B. w dniu 26 grudnia 2011 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2012 r. Nr [...] odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, nie udzielił zgody na pobyt tolerowany, orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta obejmowała również małżonkę wnioskodawcy I. M. ur. [...] stycznia 1984 r. oraz jego małoletnie dzieci: L. B. ur. [...] stycznia 2007 r. i T. B. ur. [...] września 2000 r. Rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] października 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 680, dalej cytowana jako ustawa o udzielaniu ochrony). Wskazano, że wymogi, określone ustawą, stanowią zamknięty katalog przyczyn, z powodu których wnioskujący o nadanie statusu uchodźcy może go otrzymać. Takie okoliczności jak bycie ofiarą wojny, napięta sytuacja w kraju pochodzenia, klęska żywiołowa, głód, złożona sytuacja rodzinna, brak pracy i możliwości nauki czy bieda nie mogą być rozpatrywane pod kątem udzielenia statusu uchodźcy. Zdaniem Rady, skarżący nie wykazał faktów ani okoliczności, które mogłyby uzasadniać obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Nie przedstawił wiarygodnych dowodów, że działania władz państwowych zmierzają do pokrzywdzenia go z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Organ stanął na stanowisku, że same twierdzenia skarżącego o prześladowaniach z uwagi na [...] pochodzenie, bez wskazania konkretnych faktów i okoliczności prześladowań, nie dają podstaw do udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Podczas przesłuchania cudzoziemiec oświadczył, że nie był zatrzymany ani aresztowany, nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, nie był skazany wyrokiem sądu, nie należał do żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej ani etnicznej. Żadne okoliczności przytoczone przez skarżącego nie wskazały na naruszenie przez kraj pochodzenia praw człowieka. Organ podkreślił, że- jak wynika z wywiadu statusowego- powodem wyjazdu skarżącego z kraju była trudna sytuacja materialna i ekonomiczna jego rodziny. Rada zauważyła, że nie stanowi to przesłanki udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej na terytorium RP, gdyż przyczyny ekonomiczne nie są podstawą do nadania statusu uchodźcy. Świadczą one o ekonomicznych przyczynach przyjazdu Wnioskodawcy do Polski, a nie przyczynach konwencyjnych. Organ odwoławczy, odnosząc się do faktów wygnania rodziny skarżącego w 1993 r. z miejsca zamieszkania, pobicia i uniemożliwienia powrotu do rodzinnego domu w 2008 r. zauważył, iż wydarzenia wskazane przez O. B. miały miejsce w 1993 r., w czasie trwającego konfliktu zbrojnego i w 2008 r., zaraz po wojnie [...]. Wynikały one z niestabilnej i napiętej sytuacji na tym terenie, nie były spowodowane prześladowaniem skarżącego przez władze kraju pochodzenia. Ponadto jak zaznaczył organ, cudzoziemiec jest obywatelem [...] i przed wyjazdem z kraju pochodzenia od dłuższego czasu zamieszkiwał w stolicy [...]; do opisywanych wydarzeń dochodziło na terenach, które nie znajdują się pod kontrolą państwa [...], a osobami podejmującymi działania przeciwko rodzinie wnioskodawcy nie były władze [...]. Z tych przyczyn organ uznał, że przytoczone sytuacje nie stanowią o prześladowaniu cudzoziemca przez władze kraju pochodzenia, a są wynikiem trudnej sytuacji w tamtym regionie. Dalej organ wywodził, że wskazane jako powód wyjazdu z kraju groźby i prześladowania ze strony armii trudno uznać za rzeczywiste zagrożenie. Mało realne - zdaniem organu- są twierdzenia, że cudzoziemiec był zmuszany do służby, czy też do podpisywania kontraktów na służbę w misjach zagranicznych. Zdaniem organu przesłanka uzasadnionej obawy skarżącego przed prześladowaniem nie została w rozpatrywanym przypadku spełniona: jego obawy nie są zasadne, gdyż nie był on nigdy przedmiotem zainteresowania władz kraju pochodzenia. W opinii Rady do Spraw Uchodźców O. B. nie spełnił przesłanek nadania mu statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ nie znalazł uzasadnienia dla udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej z powodu braku podstaw z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony. Podkreślono, że zainteresowany nie oświadczył wtoku procedury statusowej, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Nie powołał się również na realnie grożące mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie był ścigany ani poszukiwany przez podmioty, sprawujące władzę w kraju pochodzenia. [...] opuścił legalnie i bez problemu. W ocenie organu nie było żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania przez niego krzywdy. Organ nie znalazł przesłanek dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wydalenie skarżącego do kraju pochodzenia nie zagraża w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka. Sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego jest względnie spokojna i nie istnieją żadne realne przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń, opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu ochrony. W zakresie zarzucanych przez skarżącego naruszeń przepisów proceduralnych Rada podkreśliła, że nie widzi żadnych uchybień pod tym względem w działaniach organu I instancji. W dniu 28 grudnia 2012 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r. podnosząc, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Rady do Spraw Uchodźców w niniejszej sprawie. Skarżący nie uzasadnił motywów złożenia skargi, choć zobowiązał się do tego po dostarczeniu mu zaskarżonej decyzji organu II instancji. W aktach sprawy brak pisma, z którego treści wynikałoby, że zawiera uzupełnienie złożonej skargi. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę pismem z dnia [...] stycznia 2013 r, nr [...] podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Zgodnie z treścią art. 13 u. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (D.U. 2012, poz.680, dalej "ustawa o ochronie". Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przyczyn, uzasadniających nadanie statusu uchodźcy. Przesłanką nadania takiego statusu nie jest bycie ofiarą wojen, napiętej sytuacji w kraju pochodzenia, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, biedy, braku pracy i możliwości nauki. O. B. nie spełnia przesłanek uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej; nie zachodzą też okoliczności, uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Skarżący nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przez indywidualnym prześladowaniem. Brak jest wiarygodnych przesłanek, by twierdzić, że władze państwowe podejmowały lub mogłyby podejmować wobec niego krzywdzące działania z powodu jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Fakt, że życie w [...] jest ciężkie, nie jest przesłanką nadania statusu uchodźcy. Przeciw skarżącemu nie było prowadzone żadne postępowanie sądowe ani administracyjne, nie został nigdy skazany wyrokiem sądu ani nie należał do żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej ani etnicznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania skarżacego, w żaden sposób nie wskazują na zaistnienie jakichkolwiek przesłanek, pozwalających na nadanie mu statusu uchodźcy. Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Nr 2004/83/WE) w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony definiuje prześladowania w sposób następujący: "Akty prześladowania w rozumieniu Artykułu 1 A Konwencji Genewskiej muszą: a/być wystarczająco poważne ze względu na swoją istotę lub powtarzalność, żeby stwarzały poważne naruszenie praw człowieka (...); b/ być kumulacją różnych działań, w tym takich naruszeń praw człowieka, które są wystarczająco poważne ze względu na oddziaływanie na jednostkę (...)". Analogiczny przepis zawiera art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie. Sąd podziela stanowisko Rady, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący nie spełnia wskazanych przesłanek. Nie uprawdopodobnił on jakichkolwiek naruszeń praw człowieka w stosunku do niego ze strony władz kraju pochodzenia. Rację ma Rada zauważając, że przyczyny ekonomiczne nie są podstawą do nadania statusu uchodźcy i nie stanowią przesłanki udzielenia Stronie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Taką przyczyną nie może też być fakt wygnania rodziny skarżącego w 1993 r. z rodzinnej miejscowości, pobicia oraz uniemożliwienia powrotu w 2008 r., co również miało wiązać się ze stosowaniem przemocy fizycznej. Rada trafnie zauważyła, iż wydarzenia te miały miejsce w 1993 r., w czasie trwającego konfliktu zbrojnego i w 2008 r., zaraz po wojnie [...]. Dlatego też były one powodowane niestabilną i napiętą wówczas sytuacją, a nie prześladowaniem skarżącego przez władze kraju pochodzenia. Ponadto Cudzoziemiec jest obywatelem [...] i przed wyjazdem z kraju pochodzenia od dłuższego czasu zamieszkiwał w stolicy tego kraju [...], a do opisywanych wydarzeń dochodziło na terenach, które nie znajdują się pod kontrolą państwa [...], nadto osobami podejmującymi działania przeciwko rodzinie skarżącego nie były władze [...]. Dlatego też działania te, mimo iż mogły mieć miejsce, nie stanowią o prześladowaniu przez władze kraju pochodzenia, a są wynikiem trudnej sytuacji w tamtym regionie. Sąd podziela stanowisko Rady, iż nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie fakt, że wojskowi grozili skarżącemu i prześladowali go, gdyż nie chciał podpisać kolejnego kontraktu w armii. Skarżący do armii wstąpił dobrowolnie i wykonywał zadania żołnierza. Ponadto skarżący nie podaje żadnych racjonalnych przyczyn, dla których armia miałaby go prześladować w związku z tym, że nie chciał dalej w niej służyć. Trudno sobie wyobrazić jakiekolwiek racjonalne przyczyny, dla których armia miałaby w taki sposób dążyć do podpisania kontraktu przez skarżącego, dlaczego miałaby mu grozić i go nachodzić. Na takie działania przedstawicieli wojska nie wskazują żadne dostępne opracowania ani publikacje. Jeżeli nawet skarżący faktycznie był niepokojony przez przedstawicieli armii w opisywany przez niego sposób, to powinien on był szukać w pierwszej kolejności ochrony u władz swojego kraju pochodzenia a nie ochrony międzynarodowej. Takiego działania jednak nie podjął. Brak podstaw do twierdzenia, że miało miejsce prześladowanie skarżącego ze względu na narodowość [...]. Sytuacja, polegająca na braku pracy oraz braku możliwości jej znalezienia, nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący był prześladowany. Ponadto, jak trafnie stwierdziła Rada, osoby narodowości [...] nie są w [...] prześladowane. Osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mowa w art. 1 A Konwencji Genewskiej. Stanowisko takie wyraża Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w cytowanym przez organy wyroku z dnia 13 czerwca 2003 r. (V SA 2582/02). Ponadto jedną z przesłanek udzielenia statusu uchodźcy jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Obawa taka musi zatem zawierać element obiektywny, co również wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego choćby w cytowanym przez organ wyroku NSA z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt V S.A. 119/99, jak też w wyroku NSA z dnia 18 marca 2002 r., sygn. akt V S.A. 3685/00). Skarżący nie był nigdy przedmiotem zainteresowania władz kraju pochodzenia. Nie był nigdy zatrzymany ani aresztowany. Sąd podziela stanowisko organu, że brak jest zatem jakichkolwiek dowodów na prześladowanie czy możliwość prześladowania skarżacego przez władze państwowe. Dlatego nie spełnia on przesłanek nadania mu statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do braku udzielenia Wnioskodawcy ochrony uzupełniającej, Sąd podziela opinię organów, że nie występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie, wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Skarżący nie oświadczył w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Nie powołał się on również na realnie grożące mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie był on ścigany ani poszukiwany przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia, [...] opuścił legalnie i bez problemu. Nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy przez Wnioskodawcę. Brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Skarżący nie spełnia również przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, gdyż w jego sprawie nie możemy mówić o sytuacji, w której wydalenie: 1. mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, 2. naruszałoby prawo do życia rodzinnego. Ewentualna deportacja skarżącego do kraju pochodzenia - jak trafnie zauważyły organy- nie zagrażałaby w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja w [...] jest względnie spokojna i nie istnieją żadne realne przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. Sąd stwierdza, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący dla dokonania oceny sytuacji skarżącego i wydania orzeczenia w jego sprawie. Uzasadnienie orzeczenia w sprawie zostało sporządzone prawidłowo i jest bardzo wnikliwe. Skarżący miał możliwość i obowiązek pełnego uczestniczenia w postępowaniu dowodowym. Fakt zanegowania części jego wypowiedzi przez organ I instancji czy odmiennej (od pożądanej przez skarżącego) oceny okoliczności sprawy nie stanowi sam w sobie powodu do przeprowadzania kolejnego przesłuchania statusowego. Mając na uwadze powyżej dokonaną ocenę stanu prawnego i faktycznego sprawy, Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.