IV SA/Wa 170/17
WyrokWSA w Warszawie2017-04-26
Skład orzekający: Anna Szymańska, Anita Wielopolska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił nadania statusu uchodźcy cudzoziemcowi, który twierdził, że był prześladowany w kraju pochodzenia z powodu swoich poglądów politycznych i kontaktów, a organy uznały jego zeznania za niewiarygodne i niespójne z materiałem dowodowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły nadania statusu uchodźcy, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wiarygodny i spójny swoich twierdzeń o prześladowaniu w kraju pochodzenia. Zeznania skarżącego były wewnętrznie sprzeczne, niespójne z zeznaniami byłej żony oraz nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, co prowadzi do wniosku, że rzeczywistymi przyczynami wyjazdu były względy ekonomiczne, a nie obawa przed prześladowaniem.Stan faktyczny
Skarżący, R. A., złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, twierdząc, że był prześladowany w kraju pochodzenia przez organy spraw wewnętrznych z powodu agitacji politycznej przeciwko udziałowi wojskowych w wojnie. Organy obu instancji odmówiły nadania statusu, uznając jego zeznania za niewiarygodne, niespójne i niepotwierdzone dowodami. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę R. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją
z dnia [...] listopada 2016 roku nr [...] Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania R. A. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy.
Zaskarżona decyzja Rady zapadła w następującym stanie faktycznym:
R. A., obywatel [...], narodowości [...] urodzony w dniu [...] października 1966 r. w [...], w dniu [...] stycznia 2015 r, za pośrednictwem komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Cudzoziemiec, jak wskazał, od 1994 r. wraz z rodziną zamieszkiwał w kraju pochodzenia w miejscowości [...], w [...] - [...],, posiada wykształcenie wyższe i przed wyjazdem z kraju pochodzenia był bezrobotny. Ma żonę i czworo dzieci. Do Polski przyjechał z dwojgiem małoletnich dzieci (A. A., urodzony w dniu [...] kwietnia 2000 r. i A. A., urodzona w dniu [...] maja 2003 r.). Jako przyczynę wyjazdu i ubiegania się o status uchodźcy wskazał na prześladowania przez organy spraw wewnętrznych. Podejmowane przez ww organy działania miały być spowodowane kontaktowaniem się skarżącego ze swoimi znajomymi - osobami odbywającymi służbę wojskową w [...], a które wyjeżdżały walczyć na [...]. Skarżący podał bowiem, iż namawiał je do rezygnacji z udziału
w wojnie [...]-[...] i bardzo często jego sugestie były realizowane, wojskowi ci bowiem zrywali kontrakty. Skarżący we wniosku podniósł także, że grożono mu odpowiedzialnością karną i próbowano dowiedzieć się dla kogo pracuję, używając wobec niego siły fizycznej. Pokazywano mu ludzi, których nie znał, a którzy zeznawali przeciwko niemu. Wystąpił o przyznanie mu adwokata, ale uzyskał od funkcjonariuszy informację, że żadnego oskarżenia przeciwko niemu nie ma, stąd też nie ma potrzeby ustanawiać adwokata. Był kilka razy, w tym telefonicznie, wzywany na przesłuchania podczas których doznawał przemocy od przesłuchujących go osób. Od dnia [...] grudnia przesłuchania nasiliły się, przyjeżdżano do domu i grożono też rodzinie cudzoziemca, telefonowano. Był poddawany przemocy przez funkcjonariuszy policji oskarżających go o propagandę. Z tego powodu też skarżący był zmuszony wyjechać z [...] co uczynił w dniu [...] grudnia 2015 roku.
Celem rozpoznania przedmiotowego wniosku w dniu [...] lutego 2015 r. zostało przeprowadzone szczegółowe przesłuchanie R. A. na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może doświadczyć ze strony władz państwowych, bądź innych podmiotów. Przesłuchanie zostało przeprowadzone w języku rosyjskim dla niego zrozumiałym. Skarżący nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do przebiegu przesłuchania. Oświadczył, iż treść zadawanych pytań była dla niego zrozumiała, po odczytaniu protokołu przesłuchania własnoręcznym podpisem potwierdził swoje oświadczenia. Ponadto Cudzoziemiec otrzymał pisemną informację o roli przesłuchania w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy sporządzoną w języku [...] (tzw. broszurę informacyjną). Podczas przesłuchania podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku. Wskazał ponownie, że główną przyczyną ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy w RP był fakt, iż miał problemy ze strony przedstawicieli władzy, którzy niepokoili go w domu, zabierali na komisariat, konfiskowali telefon komórkowy, oskarżali go o agitację. Wedle oświadczeń cudzoziemca policja posiadała pisemne oświadczenia nieznanych mu osób a potwierdzających, iż namawiał ich do odmowy wzięcia czynnego udziału
w konflikcie na [...]. Po kilkukrotnych wezwaniach na komisariat w celu złożenia wyjaśnień, w tym po raz ostatni w dniu [...] grudnia, kiedy zamknięto go na 4 dni na komisariacie, gdzie na skutek ciężkich warunków (brak ogrzewania) rozchorował się, skarżący ostatecznie wynajął znajomego adwokata. Dzięki interwencji tego adwokata został zawieziony do szpitala, bez ochrony funkcjonariuszy. Po rozmowach z żoną
i adwokatem, który stwierdził, iż w sprawę zaangażowane jest [...] oraz służby wojskowe uznał, że powinien niezwłocznie opuścić kraj pochodzenia, co też uczynił
w dniu [...] grudnia 2015 roku. W nocy wyszedł ze szpitala i wyjechał razem ze starszymi dziećmi z [...]. Nie został na [...], z uwagi na panujące tam również, jak zeznał, wpływy [...].
W ocenie skarżącego, w kraju pochodzenia był poddawany przemocy psychicznej ze strony przedstawicieli władzy i w związku z tym czuł się prześladowany. Stąd też był całkowicie przekonany, że w przypadku powrotu do [...], powyższe problemy będą się powtarzać, chyba że zacznie współpracować z organami władzy. Cudzoziemiec nie myślał o wyprowadzeniu się do innej części kraju pochodzenia, nie zgłaszał też nikomu swoich problemów. Skarżący również podał, że już po jego wyjeździe z [...] na numer telefonu komórkowego syna przychodziły wiadomości nakłaniające go do powrotu i rozpoczęcia współpracy z przedstawicielami władzy. Także po jego wyjeździe prześladowana była jego była żona, kilkukrotnie pytana o to, gdzie uczą się jej dzieci (przebywające wówczas w [...]). Żądano także, aby złożyła oświadczenie, iż dzieci kontynuują naukę w innej placówce, niż dotychczas. Również rodzice cudzoziemca, po jego wyjeździe z kraju pochodzenia, spotykali się niekiedy z wrogością ze strony znajomych i sąsiadów, którzy nie mogąc zrozumieć motywów działania skarżącego, podejrzewali go o zdradę ojczyzny. R. A. zeznał, iż poza powyższymi sytuacjami, nie był nigdy zatrzymywany, aresztowany ani sądzony, nie był również zaangażowany w działania wojenne. W/w nie należał także do żadnej partii ani organizacji. Zainteresowany nie przedstawił innych okoliczności w swojej sprawie, jak i nie wskazał innych powodów opuszczenia kraju pochodzenia.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku o nadanie skarżącemu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, którym objęte zostały również jego małoletnie dzieci: A. A., A. A., i urodzona już w [...] dniu [...] maja 2015 M. A., wdał ww decyzję odmawiającą skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej.
W uzasadnieniu organ mi.n. podniósł, że cudzoziemiec nie uwiarygodnił by swoim zachowaniem mógł zwrócić na siebie uwagę przedstawicieli władzy. Sam niejednokrotnie podkreślał, iż wyrażał on swoją dezaprobatę (w formie sugestii) dla wysyłania [...] żołnierzy na terytorium [...] jedynie podczas prywatnych rozmów ze znajomymi, nie głosił swoich opinii na forum publicznym, nie był też osobą na tyle zaangażowaną politycznie (nie zadeklarował przynależności do jakiejkolwiek partii czy orientacji politycznej), by swoimi wypowiedziami w wąskim gronie znajomych, wywierać istotny wpływ na opinię osób trzecich. Stąd też powoływanie się skarżącego na działania funkcjonariuszy władzy w związku z rzekomymi podejrzeniem o prowadzoną przez skarżącego agitację, nie mają racjonalnego wytłumaczenia i są w opinii organu niewiarygodne. Organ powołał się również na przeprowadzoną analizę sytuacji w [...], w tym w [...] - [...], dokonaną na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., która wskazuje, że w zakresie bezpieczeństwa na terytorium samej [...], wchodzącej w skład [...]-[...] Okręgu [...], sytuacja jest według wskaźników z ostatnich dwóch lat (2013-2014) oraz z pierwszego kwartału 2015 roku, stabilna. Według danych Centrum Praw Człowieka Memoriał,
w pierwszym kwartale 2015 roku nie odnotowano ofiar konfliktu zbrojnego w [...] - [...], zaś w roku poprzednim ofiarą konfliktu zbrojnego padła jedna osoba, rok wcześniej - trzy. Ponadto zarówno w 2013 roku, jak też w roku 2014 oraz pierwszym kwartale 2015 roku nie odnotowano żadnego wybuchu lub zamachu terrorystycznego. Mimo, iż sytuacja na [...] nie jest stabilna, to z przywołanych powyżej opracowań nie wynika, by w chwili obecnej w [...] - [...] trwał konflikt zbrojny, który stanowiłby zagrożenie dla całej populacji, brak jest również informacji o masowym stosowaniu terroru czy prześladowań wobec ludności cywilnej. Wszelka przemoc, porwania, zatrzymania są elementem tamtejszej sytuacji, jednakże nie można uznać, aby miały charakter systemowy. Większość mieszkańców bez jakichkolwiek problemów mieszka i podejmuje pracę, prowadzi normalne życie.
Skarżący odwołał się od w/w decyzji w dniu [...] września 2015 r., wnosząc o uchylenie decyzji i nadanie mu statusu uchodźcy albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Rada ds. Uchodźców, ponownie rozpoznając wniosek, przesłuchała skarżącego w dniu [...] maja 2016 r., podczas którego podtrzymał wcześniejsze zeznania i jednocześnie min. wskazał, że w kraju pochodzenie prowadził własny biznes. Zapytany dlaczego we wniosku statusowym podał, że był bezrobotny nie wyjaśnił tej rozbieżności. Oświadczył także, że podczas dokonywanych zatrzymań nie postawiono mu żadnych zarzutów z drugiej jednak strony wskazał, że wymuszano na nim aby przyznał się do prowadzonej przez niego nielegalnej działalności, gdyż w przeciwnym razie sprawa skierowana zostanie do sądu. Skarżący podał także, że podczas ostatniego zatrzymania, które miało miejsce w grudniu 2014 roku, dzięki interwencji adwokata został przewieziony do szpitala, ale, wbrew temu co zeznał wcześniej oświadczył, że razem z nim pojechali także funkcjonariusze, gdyż miał status zatrzymanego. Z kolei w odpowiedzi na sugestie organu odnośnie przedstawienia dowodu współpracy z ww adwokatem oświadczył, iż jest to możliwe, przy czym w toku postępowania administracyjnego dowodu żądnego nie przedłożył.
Niezależnie od powyższego podał, czego wcześniej nie uczynił, że ślub wziął w 1998 r. ,natomiast w 2008 r. rozwiódł się, przy czym nadal wskazuje na "swoją żonę" i kolejne dziecko, które urodziło się już w [...]. Zaznaczył także, że w [...] miał sklep spożywczy, zakład rzemieślniczy, gdzie pracowało troje ludzi oraz dom przy ulicy [...]; w zeznaniach we wniosku oświadczył natomiast, iż jest bezrobotny.
Do akt sprawy administracyjnej dołączono jako dowody w sprawie także wyciąg z urzędu Państwowej Rejestracji Prawa do Nieruchomości z którego wynika, że właścicielem działki budowlanej oraz posadowionego na niej domu mieszkalnego w [...], ul. [...] jest syn skarżącego A. A. (umowa darowizny z [...] sierpnia 2013 r.) oraz zeznania jego byłej żony L. A., złożone w toku prowadzonego z jej wniosku postępowania o uzyskanie ochrony międzynarodowej. Cudzoziemka wskazała, że dojechała do męża i dzieci a powodem opuszczenia kraju pochodzenia były wyłącznie prześladowania męża, który był zatrzymywany i obwiniany za agitację. Ostatnie zatrzymanie miało miejsce w [...], gdzie został przewieziony do szpitala i tam był pilnowany przez nieznanego jej mężczyznę. Powyższa sytuacja negatywnie odbiła się na zdrowiu psychicznym dzieci, które były obecne podczas przeszukania domu i zatrzymania ojca. Podsumowując cudzoziemka oświadczyła, że rzeczywistym powodem jej problemów w kraju pochodzenia i wyjazdu z [...] były wyłącznie kłopoty jej męża.
Ostatecznie Rada ds. Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną do niej decyzję Szefa Urzędu wskazując na niską wiarygodność zeznań R. A., niespójność zeznań cudzoziemca i jego żony a w konsekwencji niewiarygodny scenariusz prześladowań skarżącego przez policję, Organ odwoławczy wskazał min, że z informacji ogólnie dostępnych wynika, że zasady rekrutacji żołnierzy [...] do walk na [...] wyglądały zupełnie inaczej niż wskazane przez skarżącego. Po pierwsze, nie zwierano żadnych kontraktów zobowiązujących żołnierzy do wyjazdu na [...] w celu udziału w walkach. Faktem jest, że większość tych żołnierzy to byli zawodowi wojskowi (stąd określenie kontraktowi). Wśród tych wojskowych szukano ochotników do walki na [...], nie zawierano w tym celu żadnych kontraktów. Po drugie, nabór żołnierzy [...] do walk na [...] był okryty przez władze ścisłą tajemnicą. Władze [...] zaprzeczały, że wojsko [...] jest w [...] i bierze udział w walkach. Adresatem tych zaprzeczeń była zarówno opinia międzynarodowa, jak i [...]. W ocenie organu również niezrozumiałym było nakłanianie cudzoziemca do współpracy ze służbami, tym bardziej, że nie był w stanie przedstawić na czym ta współpraca miałaby polegać i czemu służyć. Podobnie za niewiarygodne organ uznał jego zeznania dotyczące ostatniego zatrzymania w grudniu 2014 r., w tym wątpliwości dotyczące okoliczności ucieczki skarżącego ze szpitala. Wobec powyższego Rada ds Cudzoziemców stwierdziła, że zeznania skarżącego są wewnętrznie niespójne i nie pokrywają się z zeznaniami byłej żony, nie znajdują poparcia w materiale dowodowym, cudzoziemiec nie przedstawił również dokumentu poświadczającego jego współpracę z adwokatem mimo tego, że takie pismo miałoby kapitalne znaczenie dowodowe. A zatem w oparciu o powyższe brak było podstaw do przyznania R. A. ochrony międzynarodowej.
Mając na uwadze treść ww decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do tut. Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rady żądając jej uchylenia jak i decyzji nią utrzymanej w mocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniósł przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty naruszenia:
1) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 136 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) ze względu na to, że postępowanie odwoławcze nie doprowadziło do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w szczególności
z uwagi na pominięcie treści zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz z uwagi na brak uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie;
2) art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ze względu na dokonywanie ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów i bez wykazania dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez skarżącego pomimo tego, że jego zeznania są spójne wewnętrznie i zgodne z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z informacjami z kraju pochodzenia;
3) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8, 9, 10 § 1 i 81 k.p.a. ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami strony wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności - przy czym całokształt materiału dowodowego wskazuje na to, że obawy skarżącego znajdują uzasadnienie
w informacjach źródłowych z kraju pochodzenia;
4) art. 7 i art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego polegające na braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności związanych z sytuacją w kraju pochodzenia,
a ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
5) art. 13 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 3, art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 ustawy
o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przedwczesne przyjęcie, że wobec skarżącego nie istnieje uzasadniona przyczyna do indywidualnych lub związanych z przynależnością do określonych grup obaw przed prześladowaniem oraz przed doznaniem poniżającego traktowania po powrocie do kraju pochodzenia oraz że nie istnieje poważne zagrożenie naruszenia jego praw po powrocie do kraju pochodzenia,
6) art. 16 ust. 2 ustawy o ochronie z uwagi na jego pominięcie oraz art. 13 ust. 1 w zw. z art. art. 13 ust. 4 pkt 2 oraz art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie z uwagi na niezastosowanie tych przepisów polegające na ich błędnej, tj. zawężającej wykładni, a w konsekwencji także ich nieprawidłowym zastosowaniu, poprzez stwierdzenie, że sytuacja strony nie uzasadniania objęcia jej ochroną międzynarodową w postaci nadania statusu uchodźcy
7) art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu, że dyskryminacyjne traktowanie osób sprzeciwiających się obecnej władzy w [...] - [...], może oznaczać poniżające traktowanie w perspektywie przyznanej przez międzynarodowe konwencje ochrony godności ludzkiej.
W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w toku postępowania administracyjnego w istocie nie doszło do należytego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. W szczególności pominięto konieczność odniesienia się, czy zgłoszone w toku postępowania indywidualne okoliczności dotyczące skarżącego, mogą uzasadniać nadanie mu ochrony międzynarodowej. R. A. był zagrożony w [...] doznaniem poważnej krzywdy. Zagrożenie to jest nadal realne. Skarżący był prześladowany w kraju pochodzenia i był narażony na nieludzkie poniżające traktowanie, ponieważ doznał przemocy psychicznej - był również zastraszany przez organy ścigania w kraju pochodzenia ze względu na swoje poglądy polityczne. W toku niniejszego postępowania skarżący wskazał na bezpośrednie działania jakie zostały podjęte przez władze kraju pochodzenia a były bezpośrednio skierowane przeciwko niemu, jego żonie i dzieciom.
Na terminie rozprawy pełnomocnik skarżącego złożył do akt sądowych dokument stanowiący tłumaczenie z języka [...] na jeżyk [...] oświadczenia adwokata reprezentującego skarżącego w postępowaniu prowadzonym na terytorium [...], sporządzone przez tłumacza przysięgłego A. D..
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Cudzoziemców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie ustosunkowując się do złożonego na rozprawie dokumentu pełnomocnik organu oświadczył, że skarżący złożył nowy wniosek o udzielenie mu statusu uchodźcy, powołując się na nowe okoliczności a wskazane w powyższym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców jak i utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie naruszają prawa. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców prowadzi do wniosków, iż przedmiotowa skarga jako bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca
w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy; o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Jak wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie może polegać w szczególności na użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej w tym seksualnej, zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym, wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący, braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym, wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość (art. 13 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).
Przy ustalaniu statusu uchodźcy należy uwzględnić istnienie związku między przestrzeganiem praw cywilnych i politycznych a rozwojem ekonomicznym. Często uchodźcy wywodzą się z najbiedniejszych obszarów świata. Jednym z ważnych czynników zapobiegających migracji ekonomicznej powinna być zrównoważona polityka gospodarcza i pomoc dla mieszkańców najbiedniejszych państw świata. Podstawy współczesnej ochrony uchodźców tworzą dwa podstawowe prawa człowieka, określane jako swoboda (wolność) przemieszczania się i prawo do powrotu. Międzynarodowa ochrona uchodźców zastrzeżona jest dla tych, którzy opuścili kraje ojczyste tracąc przy tym ochronę udzielaną obywatelom i w związku z tym ich zasadniczą potrzebą jest uzyskanie ochrony ze strony innego podmiotu. W systemie ochrony prawnej uchodźców brak ochrony ze strony państwa ojczystego połączony jest ponadto z "uzasadnioną obawą prześladowania". Ochrona międzynarodowa nie przysługuje, mimo poważnego zakłócenia porządku publicznego w kraju pochodzenia, w przypadku braku dostatecznie zindywidualizowanej obawy prześladowania. W literaturze przyjmuje się, że uchodźców charakteryzuje wspólne doświadczenie zerwania normalnych więzi zaufania i wierności między obywatelem a rządem i zastąpienie ich przez stosunki oparte na obawie i alienacji (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 21).
Organy decydujące o przyznaniu statusu uchodźcy oceniają wypowiedzi wnioskodawcy zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne.
Podstawą ubiegania się R. A. o nadanie statusu uchodźcy było, według złożonego oświadczenia, ewentualne jego prześladowanie i stan zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia ze strony organów władzy. Jednocześnie jednak skarżący, składając wniosek jak i w trakcie przesłuchania statusowego oświadczył, że prześladowania jakich doświadczył polegały na zatrzymywaniu go i przesłuchiwaniu na okoliczność prowadzonej przez niego agitacji politycznej przeciwko udziałowi wojskowych w prowadzonej przez [...] wojnie z [...], agitacji cudzoziemca tylko wobec znajomych osób bez publicznych wystąpień. Nadto, polegających na przeszukiwaniu jego domu w obecności dzieci, tym samym powodując u nich traumę i późniejsze problemy psychologiczne. Jednocześnie jednak, jak zgodnie ustaliły organy, nie wskazał żadnego dowodu uprawdopodabniającego prowadzenia wobec skarżącego jakiegokolwiek postępowania. Skarżący nie wyjaśnił także w jakim trybie owe postępowanie miało się toczyć i przez kogo było prowadzone. Nie przedstawił żadnego wezwania na wyznaczone terminy przesłuchań, ograniczając się jedynie w zeznaniach do lakonicznych stwierdzeń, że podejmowane wobec niego działania nie miały formalnego charakteru a o konieczności stawienia się celem przesłuchania powiadamiany był telefonicznie. Wobec powyższego nielogicznym się wydaje ustanawianie "adwokata-obrońcy" i wydawanie na jego honorarium, zgodnie z zeznaniami zony, znacznej sumy pieniężnej, w celu reprezentowania skarżącego podczas prowadzenia sprawy, której w rzeczywistości nie było. Nadto, oświadczając przed organem o możliwości przedłożenia korespondencji od "ustanowionego adwokata", celem wykazania na jakim etapie postępowania sprawa cudzoziemca się znajduje jak również czego prowadzone postępowanie dotyczy, takiego dowodu w toku postępowania administracyjnego również nie przedstawił, pomimo że miał dość dużo czasu aby swobodnie skontaktować się z "owym" adwokatem. Jak wskazał w swoich zeznaniach, utrzymuje ciągły kontakt z niektórymi swoimi znajomymi, którzy przebywają w [...], natomiast takiego kontaktu nie mógł nawiązać ze swoim adwokatem, którego zna od wielu lat, pomimo ważkości sprawy, dla załatwienia której uzyskanie stosownych dokumentów było absolutnie niezbędne. Od nich mogły bowiem zależeć późniejsze losy skarżącego i jego rodziny i pozytywne załatwienie jego życiowej sprawy. Natomiast, nawiązując do dokumentu złożonego na terminie rozprawy, w ocenie Sądu nie mógł on zostać uwzględniony albowiem Rada d/s Uchodźców w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie była w jego posiadaniu ani nie znała jego treści. Sąd zaś bada legalność zaskarżonej decyzji na datę jej wydania. Jednakże, mając na uwadze złożone na rozprawie oświadczenie pełnomocnika organu, będzie on na pewno włączony do materiału dowodowego w nowo-prowadzonym postępowaniu uchodźczym i tam organ wypowie się co do jego mocy dowodowej.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że postępowanie dowodowe zostało przez oba organy administracyjne przeprowadzone prawidłowo w zakresie wynikającym z granic postępowania zakreślonych przepisem art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Organy orzekające w sprawie dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, jak również dokonały oceny dowodów nie przekraczając granicy swobodnej oceny dowodów.
Sąd całkowicie aprobuje ustalenia poczynione przez organy, zgadza się z przeprowadzoną przez nie analizą i oceną prawną. Sąd stoi an stanowisku, że zeznania złożone przez skarżącego we wniosku statusowym jak i podczas przesłuchania przed Szefem Urzędu są niespójne. Zeznania te również są niespójne z ww zeznaniami byłej żony cudzoziemca. Skarżący wyrażając swoją obawę przed powrotem do kraju pochodzenia, ogólnikowo przedstawił okoliczności, bez wskazania konkretnych osób
i wydarzeń, które mogłyby zostać zweryfikowane. Z powyższego zatem należy wyprowadzić uprawniony wniosek, że okoliczności sprawy zasadniczo wskazują na brak jakiegokolwiek zagrożenia ze strony organów kraju pochodzenia skarżącego wobec niego jak i jego dzieci. Sam fakt pochodzenia skarżącego z [...] nie może stanowić podstawy do objęcia go ochroną międzynarodową w sytuacji, kiedy na tym obszarze nie są aktualnie prowadzone żadne działania wojenne. W tej kwestii zarówno Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jak i Rada do Spraw Uchodźców zasadnie uznali, że skarżący okoliczności istniejącego, w stosunku do niego jak i jego dzieci, stanu zagrożenia w logiczny sposób nie uprawdopodobnił. Nieodzownym bowiem było aby skarżący, w świetle złożonych oświadczeń dostarczył odpowiednie dowody na ich poparcie, a tego jak wyżej wskazano, skarżący nie uczynił.
Cudzoziemiec nigdy nie był aktywny politycznie, nie należał do jakiejkolwiek partii czy organizacji politycznej, nie brał udziału w żadnych manifestacjach ani agitacjach publicznych. Z akt sprawy niniejszej nie wynika także aby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżący i jego rodzina mógł w zasadny sposób obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych.
Zasadnie organy wskazały również, że nie ma podstaw do twierdzenia, aby R. A. doznał w kraju pochodzenia w przeszłości poważnej krzywdy lub, że dozna jej po powrocie do [...]. Nie zachodzi niebezpieczeństwo wymierzenia mu także kary śmierci, lub wykonanie egzekucji, brak także podstaw do twierdzenia, że po powrocie zostanie poddany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu. Organy obu instancji zasadnie wskazały, że faktyczne powody opuszczenia przez R. A. i jego rodzinę [...] związane były ze złymi warunkami ekonomicznymi i ogólnie panująca ciężką sytuacją na rynku pracy w kraju pochodzenia. W tym miejscu wskazać należy na niespójność zeznań cudzoziemca, który we wniosku wskazał, iż jest bezrobotny podczas przesłuchania zaś oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą. Przytoczone przez skarżącego powody złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy prowadzą, bez żadnych wątpliwości do konkluzji, iż są to powody stricte osobiste.
Sąd zauważa, że bez względu na okoliczności, obowiązują zasady logiki i doświadczenia życiowego. Każdy bowiem dorosły człowiek winien wiedzieć, że twierdzenie należy udowodnić, a przynajmniej uprawdopodobnić. Stąd też skarżący jako dorosła osoba w średnim wieku powinien mieć świadomość konieczności udowodnienia okoliczności powoływanych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy.
Z tego też powodu Sąd nie dał wiary deklaracji skarżącego co do istnienia obawy zagrożenia dla niego okoliczności i subiektywne odczucia, którymi motywuje ubieganie się o nadanie statusu uchodźcy jest pozbawiona wiarygodności.
Należy również wskazać, iż skarżący opuścił kraj pochodzenia na podstawie ważnego paszportu a we wniosku uchodźczym nie zadeklarował żadnych problemów
z przekroczeniem granicy, był w posiadaniu paszportu zagranicznego i wewnętrznego [...]. Skoro nikt nie próbował przeszkodzić cudzoziemcowi w opuszczeniu [...] to przyczyna przyjazdu do [...] musiała być inna niż wspomniana wyżej obawa przed zagrożeniem i ewentualnymi represjami.
Zebrany materiał pozwala na sformułowanie tezy, iż faktyczną przyczyną wyjazdu skarżącego z kraju pochodzenia były względy ekonomiczne a przedmiotowy wniosek podyktowany był chęcią poprawy warunków życia i zalegalizowania pobytu na terytorium RP.
Sąd zwraca również uwagę na przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej określonej art. 15 ustawy, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji (w znaczeniu umyślnego pozbawienie życia, nie tylko w związku
z wykonaniem wyroku sądu), tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające
z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje także podstaw do uznania, że skarżący na terytorium [...] doznał lub był zagrożony doznaniem poważnej krzywdy. Twierdzenia skarżącego
o możliwości wystąpienia w stosunku do niego represji ze strony nieznanych mu ludzi (osób, które składały donosy), sąsiadów zdezorientowanych w przyczynach opuszczenia przez niego [...] czy organów władzy w kraju pochodzenia są niewiarygodne. Podobnie zdaniem Sądu, również powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia nie narazi ani jego ani jego rodziny na doznanie poważnej krzywdy. Nie zachodzi niebezpieczeństwo rzeczywistego ryzyka na skutek podjęcia wobec niego bezprawnych działań, takich jak pozbawienie życia czy zastosowanie względem niej tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania.
Reasumując należy z całą mocą stwierdzić, iż organy prawidłowo uznały, iż
w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione
w powyższych przepisach. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów prześladowania z powodów wskazanych w art. 13 ustawy ani nie wykazał, że może żywić uzasadnione obawy przed takimi prześladowaniami w razie powrotu do [...]. Poza mało wiarygodnymi zeznaniami brak jest innych dowodów pozwalających uzasadnić nadanie statusu uchodźcy. Stan faktyczny ustalony w sprawie wskazuje, że wnioskodawca nie spełnia warunków ustalonych w art. 13 ustawy. W oparciu o zebrany materiał dowodowy nie można także uznać, że skarżącemu zagraża ryzyko torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem. Ponadto, opinie Wydziału Informacji
o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców dołączone do akt wskazują, że na terenie [...] nie ma zagrożeń o których mowa w punkcie 3 tego artykułu.
W świetle zatem powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło