IV SA/Wa 1705/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-17
Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Anna Falkiewicz-Kluj, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urządzenie ścieżki rowerowej na gruncie leśnym, który nie został formalnie wyłączony z produkcji leśnej na mocy decyzji administracyjnej, stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a tym samym rodzi obowiązek naliczenia opłaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że urządzenie ścieżki rowerowej na gruncie leśnym, nawet jeśli teren ten nie został formalnie wyłączony z produkcji leśnej decyzją administracyjną, stanowi faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, ponieważ rozpoczęto inne niż leśne użytkowanie gruntu. Jednocześnie sąd stwierdził, że przy ustalaniu opłaty za takie wyłączenie należy uwzględnić pomniejszenie o wartość gruntu zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a organy obu instancji naruszyły ten przepis. Ponadto, sąd wskazał na konieczność precyzyjnego ustalenia daty faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty wymierzonej spółce W. G. M. Spółka Jawna za niezgodne z prawem wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Organ I instancji nałożył opłatę za wykonanie na części działki pryzm ziemi i rampy na nasypie ziemnym w celu wykorzystania terenu jako ścieżki rowerowej. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę, kwestionując zasadność naliczenia opłaty, ustalenie sprawcy wyłączenia, datę wyłączenia oraz wysokość opłaty.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w G. i zasądził od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. G. M. Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia gruntu z produkcji leśnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w G. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącego W. G. M. Spółka Jawna kwotę 8600 (osiem tysięcy sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia z dnia [...] marca 2015 r., znak [...],
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, dalej "DGLP", na podstawie art. 138 § 1
pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako: "K.p.a.", art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r o ochronie gruntów rolnych i leśnych (D.U. 2013, poz. 1205 ze zm.), dalej "ugril" ,, po rozpatrzeniu odwołania "M. Spółki Jawnej W.G., dalej "skarżąca" od decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] maja 2014 r., dalej "R.D.L.P", znak: [...] w sprawie niezgodnego z prawem wyłączenia gruntu leśnego o pow. 0,1567 ha stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny [...] z produkcji leśnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor RDLP na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy oogril, w związku z niezgodnym z prawem wyłączeniem z produkcji leśnej gruntu o pow. 0,1567 ha stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny [...] z produkcji leśnej, nałożył na sprawcę naruszenia - skarżącego - opłatę w wysokości 120 615,90 zł i zobowiązał do jej zapłaty niezwłocznie po uostatecznieniu się decyzji. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że wyłączenie polegało na wykonaniu na części działki ewidencyjnej nr [...] pryzm ziemi i rampy na nasypie ziemnym w celu wykorzystania tego terenu jako ścieżki rowerowej.
Odwołanie wniosła skarżąca wskazując, że działając w interesie Miasta G. na podstawie umowy notarialnej z [...] maja 2010 r. dokonała
przekształcenia powierzchni pozbawionej drzewostanu na powierzchnię leśną
służącą turystyce rowerowej. Takie działanie nie spowodowało wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, co potwierdziło również Miasto G. Grunt ten stanowił od 2005
r. tzw. haliznę. Poza tym, zdaniem strony skarżącej, wobec braku na tym terenie uproszczonego planu urządzania lasu możliwe było wykorzystanie luk na potrzeby udostępnienia lasów do celów rekreacyjnych. Strona skarżąca nie jest sprawcą wyłączenia ponieważ wszystkie działania na przedmiotowym gruncie wykonywane były na rzecz i zlecenie Gminy Miasta G.
Organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy o lasach i stwierdził, że sposób prowadzenia gospodarki leśnej w tym też wykorzystanie terenu do celów związanych z gospodarką leśną wykazane musi być
w uproszczonym planie urządzania lasu lub w decyzji starosty. Nie można zatem uznać za prawidłowego twierdzenia skarżącego że w związku z brakiem zatwierdzonego uproszczonego planu urządzania lasu dopuszczalne było zagospodarowanie powierzchni leśnej i wykorzystanie luk na potrzeby udostępniania lasu dla celów rekreacyjnych.
Definiując pojęcie wyłączenia gruntu leśnego z produkcji organ wskazał, że
jest to nie tylko wycięcie drzew z działki ale i rozpoczęcie innego sposobu
użytkowania gruntu leśnego. Urządzenie parkingów leśnych na terenie zarządzanych przez Lasy Państwowe może odbywać się tylko na gruntach które zgodnie z planem urządzania lasu związane jest z prowadzeniem gospodarki leśnej. Nie ma więc uzasadnienia do porównywania sytuacji samowolnej zmiany użytkowania gruntu leśnego dla którego nie ma urządzonego planu lasu. Fakt upoważnienia przez Gminę Miasto G. strony do działania na jej rzecz nie zwalniał jej od dopełnienia procedur związanych z prowadzeniem inwestycji. Organ I instancji prawidłowo ustalił sprawcą wyłączenia, termin wyłączenia (2011 r.), na czym to wyłączenie polegało
(na wykonaniu na części działki nr [...] pryzm ziemi i rampy na nasypie) oraz fakt,
że rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntu odbyło się bez decyzji zezwalającej na wyłącznie gruntu. Fakt, że działka w chwili wyłączenia stanowiła las określono na podstawie Opisu Taksacyjnego Lasu sporządzonego w czerwcu przez Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. W związku z tym prawidłowo ustalono, że
w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 28 ust. 1 uogril.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca zaskarżając w całości w/w decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] marca 2015 r.. z powodu jej niezgodności z prawem, a w szczególności naruszenie:
- art 7 ust 1 oraz art 19 ust 3 ustawy o lasach, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że brak planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, czy też decyzji starosty wydanej na podstawie inwentaryzacji stanu lasów wyklucza przyjęcie, że dany grunt jest związany z gospodarką leśną:
-art 3 ust 2 ustawy o lasach poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji uznanie, że grunt leśny wykorzystany na urządzenia turystyczne wyłączony został z produkcji leśnej;
-art 28 ust 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych poprzez błędną wykładnię, a przez to błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie doszło do wyłączenia gruntu
leśnego z produkcji oraz poprzez uznanie ze sprawcą wyłączenia jest skarżąca spółka;
-art 12 ust 1 i 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię, a przez to błędne zastosowanie i błędne wyliczenie wysokości opłaty oraz błędne określenie daty wyłączenia gruntu z produkcji i jego powierzchni;
-art 12 ust 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię i nie zastosowanie przy ustalaniu wysokości wymierzonej opłaty, a w konsekwencji niezasadne podwyższenie wymierzonej opłaty.
- art 7 oraz art 77 ust 1 w związku z art 80 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i jego błędną ocenę w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału, którego skutkiem było błędne ustalenie,
że w sprawie zachodzą przesłanki wydania decyzji o naliczeniu opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia gruntu leśnego z produkcji.
Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...]
maja 2014 r. i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że na podstawie przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości stanowiącej część działki [...] oraz działki [...] objętych księgą wieczystą [...] (po podziale działki gruntu [...]) wraz z urządzeniami i Infrastrukturą parku leśnego w G. przy ul. [...] i [...], rejon G., z dnia [...] maja 2010 r. zawartej z Gminą Miasta G. (Repertorium A nr [...]) zobowiązała się do urządzenia na w/w nieruchomościach parku leśnego. Celem wykonania w/w umowy spółka wystąpiła i uzyskała decyzję nr [...] z dnia [...] września 2011 r. zezwalającą na wyłącznie z produkcji leśnej 0,3719 ha gruntu stanowiącego cześć działki nr [...] na cel budowy obiektów sportowo-rekreacyjnych (np. plac zabaw) oraz ciągu pieszego z oświetleniem. W trakcie oględzin terenowych organ pierwszej instancji błędnie ustalił, że poza obszarem objętym w/w decyzją, na obszarze który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest na cele leśne nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji leśnej polegające na utworzeniu pryzm ziemnych i rampy na nasypie ziemnym. Powierzchnia wyłączenia określona została na 0,1567 ha. W związku z powyższym organ błędnie stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art 28 ust 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i na jego podstawie ustalił wysokość należności za wyłącznie gruntów leśnych z produkcji leśnej w wysokości 120.615,90 zł.
Skarżąca Spółka nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Generalne Lasów Państwowych, że udostępnienie na urządzenia turystyczne gruntu leśnego, dla którego nie został sporządzony uproszczony plan urządzania lasu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi wyłączenie gruntu leśnego z produkcji leśnej. Nie wynika to w żadnym razie z treść przepisów art 7 ust 1 oraz art 19 ust 3 ustawy o lasach, na które powołał się Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, a dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. Przepis powyższy nie przesądza, że brak planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, czy też decyzji starosty wydanej na podstawie inwentaryzacji stanu lasów dla lasów rozdrobnionych wyklucza przyjęcie, że dany grunt jest związany z gospodarką leśną. Przepisy powyższe określają jedynie dokumenty, w których
określa się zasady prowadzenia gospodarki leśnej, a nie uzależniają związania
gruntu z gospodarką leśną od sporządzenia tych dokumentów w szczególności, że
ani plan urządzenia lasu czy też uproszczony plan urządzenia lasu nie wymaga zatwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie grunt o którym mowa w zaskarżonej decyzji zgodnie z danymi z rejestru gruntów oznaczony jest symbolem Ls -lasy, a w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego L., rejon [...] w G. (Uchwała nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] października 2010 r.) jest przeznaczony na cele leśne. Dla tego gruntu w 2008 roku na zlecenie Biura Rozwoju G. sporządzona została Ocena drzewostanu leśnego, w której między innymi uwzględnione zostały cele zrównoważonej gospodarki leśnej, o których mowa w art 7 ust 1 ustawy o lasach.
Część działki [...] pozbawiona drzewostanu i już przynajmniej od 2008 r.
runa leśnego została dostosowana do leśnej turystyki rowerowej. Były to działania, których nie można zakwalifikować jako niezgodne z leśnym przeznaczeniem terenu,
a zatem nie prowadziły one do zmiany jego przeznaczenia, a jedynie służyły kontynuacji celu na jaki teren jest przeznaczony i pogłębieniu posiadanej przez niego funkcji. W tym miejscu wskazać także należy, że zgodnie z definicją zawartą w art 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych pod wyłączeniem gruntów
leśnych z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntów. Skarżący zgodnie z planem zagospodarowania terenu i istniejącą dla
przedmiotowego terenu oceną drzewostanu leśnego założył, że udostępnianie korzystania z lasu okolicznym mieszkańcom w sposób ukierunkowany tj poprzez stworzenie możliwości uprawiania w lesie aktywnej turystyki rowerowej, zgodny był z celem gospodarki leśnej określonym przepisem art 7 ustawy o lasach, polegającym między innymi także na zachowaniu lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą w szczególności, że zgodnie z art 3 ustawy o lasach, lasem jest także grunt związany z gospodarką leśną zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia, melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Ponadto w zaskarżonej decyzji nie rozstrzygnięto prawidłowo o powierzchni przypisywanego skarżącemu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Jak to wynika
z Oceny drzewostanu leśnego z roku 2008, przedmiotowy teren został
zdewastowany i pozbawiony drzewostanu przed rokiem 2008, a grunt w miejscu określonym w decyzji pozbawiony był drzewostanu i był "pofałdowany". Oznacza to, że już wówczas były tam "muldy", które następnie posłużyły jako urządzenia turystyczne dla rowerzystów. Poprzez dosypanie gruntu zostały one jedynie uformowane w sposób bardziej odpowiedni do turystycznej jazdy rowerowej. Poczynione w postępowaniu ustalenia, a następnie użyte w decyzji określenia sposobu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji (rampa, pryzmy) nie przystają do stanu faktycznego. Działania skarżącego sprowadziły się bowiem do ustawienia poręczy na pofałdowanym, miejscami stromym terenie. Efekty tych działań ograniczają się do obszaru kilku metrów kwadratowych.
Ani decyzja Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] maja 2014 r wymierzająca skarżącej spółce opłatę w wysokości 120.615,90 zł, ani też utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych
z dnia [...] marca 2015 r. nie określiły precyzyjnie i prawidłowo daty stwierdzonego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, a jedynie ogólnikowo przywołały datę prowadzenia przez skarżącą spółkę prac na terenie działki [...], które trwały w okresie lat 2011- 2012 . Brak precyzyjnego ustalenia w decyzji daty wyłączenia gruntów z produkcji stanowi naruszenie art 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którą obowiązek uiszczenia opłaty powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych brak jest podstaw prawnych by twierdzić, że przy działaniu z urzędu organ ustala należność pieniężną za wyłączenie gruntów z produkcji w innym trybie niż określony w art 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Konsekwencją nieprawidłowego ustalenia daty niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów leśnych z produkcji było ustalenie i zastosowanie do wyliczenia wysokości opłaty niewłaściwej ceny 1m3 drewna ogłaszanego przez Prezesa GUS, w wyniku czego wysokość opłaty ustalona została z naruszeniem przepisu art 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W zaskarżonej decyzji nieprawidłowo ustalony został także ewentualny sprawca niezgodnego z prawem wyłączenia gruntu leśnego z produkcji.
Zarówno bowiem w "Ocenie drzewostanu leśnego z 2008 r. jak również w przytoczonym w uzasadnieniu decyzji Opisie Taksacyjnym Lasu sporządzonym
przez BULiGL w czerwcu 2011 r. a nawet pochodzącym z 2005 r. Protokole z
oględzin i oceny stanu lasu wskazywano, że na powierzchni wskazywanej obecnie w zaskarżonej decyzji jako obszar wyłączenia z produkcji, istniały liczne wysypiska śmieci i gruzu, składowiska płyt betonowych oraz zdewastowane poszycie co oznacza, że stan ten powstawał sukcesywnie zarówno przed rokiem 2008 jak i w latach 2008-2012. Zgodnie z treścią art 28 ust 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, opłatę z tego tytułu wymierza się sprawcy wyłączenia czyli osobie, która rozpoczęła inne niż leśne użytkowanie gruntów. Obie instancje zdaniem skarżącego nie wzięły pod uwagę, że już w roku 2005 tj. w chwili nabycia przedmiotowego gruntu przez skarżącego, jak to wynika z Protokołu oględzin lasu z dnia 8 września 2005 r. stanowiącego załącznik do umowy sprzedaży, grunt ten znajdował się w stanie wskazującym, iż jest on wykorzystywany na inne cele niż leśne, czyli że już w tym czasie doszło do faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Charakterystycznym jest natomiast, że dopiero obecnie tj po uporządkowaniu w/w gruntu i przywróceniu go gospodarce leśnej oraz lokalnej społeczności, organy obu instancji dopatrzyły się faktycznego wyłączenia tego gruntu leśnego z produkcji.
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych dokonując w zaskarżonej decyzji błędnego ustalenia, że zaistniały przesłanki wynikające z art 28 ust 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych tj. że skarżący dokonał wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z w/w ustawą, uznał także za prawidłowe
wymierzenie skarżącemu opłaty w wysokości 120.615,90 zł stanowiącej dwukrotną należność, czym naruszył art 12 ust 6 w/w ustawy, gdyż nie uwzględnił wynikającego z tego przepisu obowiązku pomniejszenia opłaty o wartość gruntu. Przepis art. 28 ustawy nie wyłącza stosowania do sytuacji w nim opisanych postanowienia art. 12
ust. 6. Nie można zatem przyjmować, iż dodatkową sankcją za wyłączenie gruntów z produkcji jest również wyłączenie stosowania przepisu, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji (podobnie wyrok WSA w Krakowie z dnia 25.01.2008 II SA/KR1029/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.03.2009 VIII SA/Wa475/08).
W odpowiedzi na skargę DGLP wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami
art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli
zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu stanowił przepis art. 28 ust. 1
ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z nim, jeżeli dojdzie do stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niegodnie z przepisami tej ustawy, w stosunku do sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Zasady naliczania opłat zawarte są w art. 12 tej ustawy.
W niniejszej sprawie skarżący uzyskał na tereny przyległe do terenu co do którego stwierdzono dokonanie wyłączenia decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. zezwalającą na wyłączenie z produkcji leśnej 0,3719 ha gruntu stanowiącego część działki [...] na budowę obiektów sportowo-rekreacyjnych. W świetle zebranego materiału dowodowego i ustaleń kontroli nie ulega wątpliwości, że de
facto na tereny rekreacji został wykorzystany większy areał ziemi niż wynikający z decyzji zezwalającej na zmianę przeznaczenia gruntu. Urządzono na nim, poprzez wyrównanie i nawiezienie ziemi ścieżkę rowerową. Skarżący tym okolicznościom nie zaprzeczał - co znajduje potwierdzenie w czynnościach oględzin z 21 lutego 2014 r., do których strony nie zgłaszały zastrzeżeń. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego L., rejon G. (Uchwała nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] października 2010 r) teren ten jest przeznaczony na cele leśne.
W związku z tym podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące braku uproszczonego planu urządzania lasu pozostają bez istotnego znaczenia, w tym zarzut naruszenia art. 19 ustawy o lasach, a co za tym idzie wywody organu dotyczące znaczenia dokumentu w postaci uproszczonego planu urządzania lasu. Plan urządzania lasu jest przede wszystkim dokumentem na podstawie którego
mogą być aktualizowane dane dotyczące granic i powierzchni lasów objętych
planem. Nie ma on priorytetowego znaczenia przy ustalaniu czy doszło do zmiany przeznaczenia lasu na cele nieleśne.
Skarżący kwestionuje natomiast ustalenia organu co do okoliczności, daty i sprawcy wyłączenia.
Odnosząc się do podniesionych w tym aspekcie zarzutów skargi wskazać należy w pierwszej kolejności, że nie ma w niniejszej sprawie zastosowania art. 3
ust. 2 ustawy o lasach. Przepis ten, zdaniem skarżącej, kwalifikuje urządzoną w lesie ścieżkę rowerową jako grunt z urządzeniami turystycznymi. Przepis ten stanowi, że lasem w rozumieniu ustawy jest grunt "związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystanie dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia
melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod
liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne".
Dokonując wykładni tego przepisu należy podkreślić, że warunkiem uznania
że urządzenia turystyczne urządzone na danym gruncie nie pozbawiają lasu jego funkcji podstawowej konieczne jest wykazanie, że urządzenia te mają bezpośredni związek z gospodarką leśną, co wynika ze wstępnego sformułowania zawartego w
art. 3 ust. 2 ustawy o lasach. Definicję pojęcia "gospodarka leśna" zawiera art. 6 ust.
1 pkt 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym należy pod nim rozumieć "działalność
leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowanie zwierzyną, pozyskiwania -
z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu". Nie mieści się zatem w tym pojęciu urządzanie
przez podmiot trzeci, nie będący zarządcą lasu, terenu rekreacji jako że nie służy to celom związanym z szeroko pojętą ochroną i utrzymaniem lasu i jego zasobów, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 8 tej ustawy tj. zasadą powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów; powiększania zasobów leśnych.
Sąd nie podziela także argumentów strony skarżącej o błędnym ustaleniu sprawcy wyłączenia. Istotnie, jak to wynika choćby z wydruków zdjęć z 2014 r. znajdujących się w aktach na terenie tym pozostawały hałdy ziemi z muldami - co zdaniem skarżącej spółki miało stanowić podstawę, że do wyłączenia z produkcji leśnej doszło wcześniejszym działaniem innych podmiotów.
Dokonując wykładni pojęcia "wyłączenia z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych" należy odnieść się do definicji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z którego wynika, że należy pod tym pojęciem rozumie się "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów". Decyduje więc chwila w której faktycznie doszło do zmiany charakteru gruntu w zakresie jego dotychczasowego
wykorzystania, kiedy grunt nie może być już wykorzystywany zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem ponieważ nastąpiły takie zmiany w jego
strukturze, które nie pozwalają na traktowanie tego gruntu zgodnie z
dotychczasowym przeznaczeniem. Inaczej mówiąc, urządzenie w lesie (nawet gdy
na terenie tym nie ma drzew lub gdy znajdują się na nim śmieci) ścieżki rowerowej stanowi o zmianie przeznaczenia terenu z leśnego - służącego gospodarce leśnej,
na teren rekreacyjny, nie kształtujący struktury lasu i nie służący celom gospodarki leśnej wymienionym m.in. w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach.
W związku z tym, nie ulega wątpliwości, że to działaniem skarżącego, który urządził ścieżkę rowerową, doszło do faktycznej zmiany przeznaczenia gruntu
leśnego na części działki [...]. Urządzenie na niej miejsca do rekreacji rowerowej uniemożliwia dotychczasowe wykorzystanie tego gruntu dla celów produkcji leśnej. Zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 12 ust. 6 u.o.g.r.i.l. zgodnie
z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji.
Zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 12 ust. 6 uogril w zw.
z art. 28 ust. 1 tej ustawy.
Artykuł 28 ust. 1 nie wyłącza w żadnym zakresie stosowania postanowień art. 12 (w tym ust. 6), bez zastosowania których (ust. 7 i nast.) nie byłoby możliwe obliczenie wysokości należności, a następnie obliczenie opłaty, o której mowa w ust.
1 art. 28 ustawy, czy też podwyższenie wysokości należności o 10%, gdyby zaszły okoliczności wskazane w art. 28 ust. 2 uogril. Skoro przepis art. 28 ustawy nie
wyłącza wyraźnie stosowania do sytuacji w nim opisanych, postanowienia art. 12 ust. 6 nie można przyjmować, iż dodatkową sankcją za wyłączenie gruntów z produkcji bez wymaganej decyzji, jest również wyłączenie stosowania przepisu, zgodnie z którym należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji.
Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy należy wskazać, że bezspornie w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art.28 ust.1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, albowiem skarżąca bez zezwolenia dokonała wyłączenia z produkcji leśnej części działki [...]. W sytuacji
gdy grunty te w planie zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele leśne.
W tej sytuacji w oczywisty sposób należało obciążyć stronę skarżącą obowiązkiem uiszczenia należności w wysokości dwukrotnej należności. Do należności tej jednakże ma zastosowanie reżim wskazany w szczególności w art. 12 ustawy, a zatem również ust. 6, tego artykułu, przewidujący pomniejszenie przedmiotowej należności w sposób tam wskazany.
Stanowisko organów obu instancji, nie uwzględniające przy ustalaniu należności w niniejszej sprawie przepisu art. 12 ust.6, zapadło zatem z wymienionym na wstępie naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji obie wydane w sprawie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Znajduje także uzasadnienie zarzut błędnego ustalenia a raczej braku
ustalenia przez organ daty wyłączenia.
Jak wynika z decyzji wyłącznie organu II instancji miało to miejsce w 2011 r.
Przepis art. 12 ust. 1 u.o.g.r.i.l , który stanowi podstawę do ustalenia daty wyłączenia gruntów z produkcji i powstania obowiązku uiszczenia należności z tego tytułu jasno wskazuje, że dniem powstania obowiązku uiszczenia należności jest
dzień faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W związku z tym obowiązkiem organu było ustalenie nie roku w którym doszło do wyłączenia ale konkretnej daty (dzień, miesiąc, rok).
Zaniechanie w tym zakresie stanowi o naruszeniu, obok wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.
Budzi także pewne zastrzeżenia dokonane przez organ I instancji i podzielone przez organ II instancji ustalenia w zakresie wysokości należności. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że stan nieruchomości ustalono na podstawie Opisu Taksacyjnego Lasu sporządzonego w czerwcu 2011 r. przez Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w G. (las mieszany, świeży, wilgotny, bagienny, wyżyny górskie i ols - art. 12 ust. 11 Ip 2 u.o.g.r.l.). Nie negując, co do zasady prawidłowości przyjętego przez organ rozwiązania, przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie szczegółowe wskazanie w tym dokumencie konkretnych zapisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, aby była możliwa weryfikacja i ocena podstaw do ustalenia wysokości należności.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali datę wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, wysokość należności, z pomniejszeniem o wartość gruntu, zgodnie z art. 12 ust. 6 uogil.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 a i c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło