IV SA/Wa 1707/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-04
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Renata Nawrot, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany osobie, która twierdzi, że obawia się prześladowania w kraju pochodzenia z powodu pomocy udzielonej bojownikom, udziału w konflikcie zbrojnym i posiadania archiwum, ale której zeznania budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i obiektywnego uzasadnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Skarżący nie wykazał uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w rozumieniu Konwencji Genewskiej, a jego twierdzenia dotyczące zagrożeń w kraju pochodzenia nie znalazły obiektywnego potwierdzenia i budziły wątpliwości co do wiarygodności. Kluczowe powody wyjazdu z kraju pochodzenia miały charakter osobisty i ekonomiczny, a nie konwencyjny.Stan faktyczny
Skarżący R. K. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, twierdząc, że obawia się prześladowania w kraju pochodzenia z powodu pomocy udzielonej bojownikom, udziału w konflikcie zbrojnym i posiadania archiwum. Organy administracji odmówiły nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany, uznając jego zeznania za niewiarygodne i brak obiektywnego uzasadnienia obaw. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezebranie materiału dowodowego i błędną ocenę jego sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] marca 2015r. [...] Rada do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 89p ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 484 w zw. z art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania Pana R. K. obywatela [...] utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r. orzekającej:
1. o odmowie nadania statusu uchodźcy,
2. o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej,
3. o odmowie udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Pan R. K., obywatel [...], deklarujący narodowość [...], urodzony w [...], złożył w dniu [...] lipca 2012 roku w Placówce Straży Granicznej w G. wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Wskazując na zasadnicze przesłanki emigracji z regionu pochodzenia Cudzoziemiec oświadczył, że obawiał się prześladowań. Wobec Cudzoziemca stosowano przemoc (vide k. 54).
Przed wydaniem decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umożliwił Panu R. K. wskazanie wszelkich istotnych dla nadania statusu uchodźcy okoliczności - podczas wywiadu oraz w trybie art. 10 KPA; w postępowaniu uwzględniono informacje dotyczące sytuacji w regionie pochodzenia Cudzoziemca.
W dniu [...] grudnia 2014r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, postanowił odmówić nadania Panu R. K. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28.7.1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31.1.1967 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 i 517), odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, a także nie udzielił mu zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu wskazano, że Pan R. K. nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska. Nie stwierdzono również, aby w przypadku Strony istniało ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art.15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680). Ponadto Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, stwierdził, że Pan R. K. nie wykazał, że może być narażony na naruszenie przesłanek zawartych wart. 97 ust.1 i 1 a praw wymienionych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 2-7), a zatem nie ma podstaw do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany.
W dniu [...] sierpnia 2014r. Wnioskodawca sporządził odwołanie, w którym wyraził sprzeciw wobec przedmiotowej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i wystąpił o udzielenie mu ochrony międzynarodowej na terytorium RP i uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Strona wskazała też na naruszenia prawa procesowego oraz materialnego. Następnie Strona przekazała uzupełnienie do odwołania, w którym podjęła polemikę z ustaleniami organu I instancji.
W dniu [...] stycznia 2015 roku Rada do Spraw Uchodźców poinformowała odwołującego o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. W dniu [...] marca br. odbyło się zaś dodatkowe przesłuchanie Pana R. K.
Rozpatrując odwołanie Strony, Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że z analizy dokumentów postępowania wynika, iż Pan R. K. i jego bliscy od 2007 r. przebywali w [...], z której zostali wydaleni do [...] w styczniu 2011 r. - mieli posiadać tam ochronę międzynarodową, której zostali pozbawieni z powodu przyjazdu Pana R. K.
Następnie dnia [...] kwietnia 2011 r. Pani E. K. wraz z dziećmi wystąpiła za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie przesłuchania Cudzoziemka oświadczyła, że od 1967 do 2007 roku mieszkała w miejscowości [...]. W 2007 r. wyjechała do [...], gdzie jak twierdzi, otrzymała ochronę, której jednak po przyjeździe do tego kraju męża w 2008 roku, została wraz z dziećmi pozbawiona. W związku z tym w styczniu 2011 r. cała rodzina powróciła do kraju pochodzenia. W [...] Strona mieszkała do momentu wyjazdu do Polski. Posiada pięcioro małoletnich dzieci, a mąż prawdopodobnie przebywa w [...]. Pan R. K., wedle oświadczeń żony, ma problemy z władzami [...] w związku z pomocą, jakiej udzielał członkom nielegalnych formacji zbrojnych polegającą na zaopatrywaniu ich w żywność. Z tego też powodu zmuszony jest do ciągłego ukrywania się. Wnioskodawczyni zdecydowała się na wyjazd z kraju pochodzenia w związku z podniesionymi problemami męża, przez które była trzykrotnie nachodzona w domu, zastraszana, jednokrotnie użyto wobec niej przemocy fizycznej. Czuje się w kraju pochodzenia prześladowana. Nie widzi możliwości powrotu do [...] ze względu na obawę o zdrowie i bezpieczeństwo dzieci oraz własne. Ponadto Cudzoziemka oświadczyła, że była osobą bezrobotną. Zeznała ponadto, że granicę przekroczyła na podstawie paszportu zagranicznego, który otrzymała bez jakichkolwiek problemów w kraju pochodzenia.
Cudzoziemka scharakteryzowała najścia przedstawicieli struktur siłowych - w tym stosowaną wobec niej przemoc fizyczną. Ponadto nie podała innych przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia. Strona nie brała udziału w działaniach wojennych, nie pomagała bojownikom, nie była członkiem jakiejkolwiek organizacji. Nie była też zatrzymywana, aresztowana lub sądzona w kraju pochodzenia. Strona podniosła natomiast, iż poddawano ją przemocy fizycznej i psychicznej podczas powyżej opisanych najść, w związku z którymi czuje się prześladowana w kraju pochodzenia. W razie powrotu do [...], obawia się o bezpieczeństwo dzieci.
W dniu [...] października 2011 r. organ wydał decyzję o odmowie nadania Pani E. K. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wówczas to, w grudniu 2011 r., nie czekając na decyzję Rady do Spraw Uchodźców wydaną dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, Cudzoziemka wraz z dziećmi w sposób nielegalny opuściła Polskę i ponownie udała się do [...], gdzie również po raz kolejny zawnioskowała o ochronę międzynarodową. Jeszcze w tym samym miesiącu, tj. w grudniu 2011.r. do Pani E. K. dojechał mąż, podróżując z [...]. Cudzoziemcy zostali następnie przekazani do Polski, gdzie w dniu [...] lipca 2012 r. wystąpili ze wspólną aplikacją uchodźczą. Wnioskowali wówczas o przeniesienie ich do [...], jednakże wraz z powrotem na terytorium [...] w/w państwo przestało być odpowiedzialne za rozpatrzenie ich wniosku, o czym zostali poinformowani. W dniu [...] lipca 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję nr [...], w której postanowił, uwzględniając prośbę Cudzoziemki, o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu z dnia [...] października 2011 r. w związku z faktem, iż należało rozpatrzeć również sytuację męża - dla niego była to pierwsza procedura uchodźcza w Polsce. Dnia [...] listopada 2012 r. organ orzekający postanowił umorzyć prowadzone względem rodziny K. postępowanie, gdyż okazało się, że ponownie opuścili oni Polskę i przebywają na terenie [...]. Wnioskujący wyjazd ten uzasadnił koniecznością ucieczki po próbie porwania przez ludzi ze służby bezpieczeństwa R. K., jego syna, spod sklepu w [...] oraz chęcią zaskarżenia decyzji o deportacji. Po kłótni z żoną wystąpił z samodzielnym wnioskiem uchodźczym. Został wówczas zatrzymany i umieszczono go w areszcie deportacyjnym, po czym został przekazany do Polski. W dniu [...] lutego 2013 r. na wniosek Strony Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję, w której postanowił o uchyleniu decyzji o umorzeniu i podjęciu postępowania na nowo. Dnia [...] marca 2013 r. organ orzekający ponownie zadecydował o umorzeniu postępowania prowadzonego wobec Pana R. K., ponieważ z informacji przekazanych przez władze [...] wynikało, iż Cudzoziemiec w sposób nielegalny wyjechał do [...]. Został dnia [...] września 2013 r. przekazany do Polski przez stronę [...] - na terytorium [...] zatrzymano go podczas podróży samochodem. Na jego kolejny wniosek w dniu [...] września 2013 r. ponownie uchylono decyzję o umorzeniu i podjęto postępowanie na nowo. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego S. [...] z dnia [...] września 2013 r. (sygn.akt. [...]) Zainteresowany został wówczas umieszczony w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. i wystąpił z wnioskiem o przekazanie go do [...] i umorzeniu toczącego się w Polsce postępowania uchodźczego. Stosowna decyzja została wydana dnia [...] września 2013 r. W dniu [...] listopada 2013 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynął kolejny wniosek Strony o podjęcie postępowania na nowo i uchyleniu wydanej decyzji. Decyzję o żądanej treści wydano dnia [...] listopada 2013 r.
Deklarowana, w rozpatrywanym wniosku uchodźczym złożonym przez Pana R. K., w dniu [...] lipca 2012 r., przyczyna wyjazdu z [...] i wystąpienia o ochronę międzynarodową, to prześladowanie go oraz jego rodziny za udział w działaniach wojennych i grożąca mu zemsta oraz przymuszanie go do współpracy. Zainteresowany wyjaśnił, iż uczestniczył czynnie w [...] przez okres sześciu miesięcy w 2000 r. i zajmował się minowaniem dróg. Wskazał także, iż w 2003 r. był aresztowany przez milicję i zastraszany. W ten sposób próbowano wymusić na nim informacje z kim walczył. Cudzoziemiec oświadczył ponadto, że od 1985 r. mieszkał w [...], ma wykształcenie , średnie i w latach 1992-2007 pracował jako piekarz. Pan R. K. odbył służbę wojskową, wielokrotnie opuszczał [...], jak choćby w 2006 r. kiedy przebywał w [...], czy w [...], w 2008 i 2011 r. Po raz ostatni z kraju pochodzenia wyjechał w kwietniu 2006 r.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wezwał Wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa na przesłuchanie statusowe w dniu [...] stycznia 2014 r. Rozmowa została przeprowadzona w zrozumiałym dla Strony języku [...]. Pan R. K. wskazał, że zarówno on jaki i cała jego rodzina zameldowani byli w [...] w [...], w domu swojego kuzyna, nigdy tam jednak nie mieszkali. [...] Zainteresowany opuścił ok. 2002 r. kiedy to wraz z innymi osobami narodowości [...] udał się na terytorium [...], gdzie w strefie przygranicznej mieszkał w sposób nielegalny przez ok. sześć lat - do 2008 r. Jego rodzina pozostawała w [...], do czasu kiedy w 2007 r. rodzony brat Strony pomógł jej wyjechać do [...]. Sam Zainteresowany udał się tam bezpośrednio z [...] i wystąpił z aplikacją o ochronę międzynarodową. Jego małżonka oraz dzieci już byli nią objęci. Jak twierdzi, pomimo iż o to wnioskował, nie mógł jednak do nich dołączyć i spotkali się dopiero po ok. 4-5 miesiącach. Po upływie ośmiu miesięcy otrzymał on decyzję negatywną, od której zamierzał się odwołać, jednakże jego adwokat nie zachował terminu do wniesienia odwołania, co oznaczało zgodę na wydane rozstrzygnięcie. Wówczas status uchodźcy odebrano także Pani E. K. i całą rodzinę deportowano do [...] w dniu [...] stycznia 2011 r. Cudzoziemka wraz z dziećmi udała się do brata Strony w [...], a Pan R. K. wrócił na [...] i zatrzymał się w [...]. Wnioskujący opisał następnie znajomość z pewnym [...] politykiem o imieniu K. (mąż dyrektorki przedszkola, do którego uczęszczała jego córka), jak również okoliczność kiedy podczas ich deportacji z [...] nagrywano reportaż. Materiał ten wyświetlono także w [...] telewizji, jednakże zmieniono jego wymowę. Podkreślono, że [...] masowo zjeżdżają się do [...] w poszukiwaniu lepszego życia, a ostatecznie wszyscy zostają deportowani. Zdaniem Strony, fakt, że w dokumencie widoczni byli wszyscy członkowie jego rodziny doprowadził do najść [...] na pozostającą w [...] siostrę Z., której radzono by Zainteresowany powrócił do domu. Po śmierci matki, którą się opiekowała, udała się więc do [...], gdzie uzyskała status uchodźcy, ok. 2-3 lata temu (licząc od przesłuchania). Ostrzeżenia siostry doprowadziły do wyjazdu Pani E. K. wraz z dziećmi z [...] wprost do Polski po około 2-3 miesiącach od deportacji. Prawdziwym celem jej podróży miała być jednak [...]. Chciała bowiem, żeby dzieci kontynuowały naukę. Cudzoziemka zmuszona była złożyć wniosek uchodźczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, aby zostać przepuszczoną przez granicę. Ponieważ brakowało jej środków finansowych, ok. 6-8 miesięcy spędziła w Polsce, aż do chwili kiedy od małżonka z [...] otrzymała potrzebne na drogę pieniądze. Mniej więcej w tym samym czasie cała rodzina dotarła do [...], gdzie Aplikujący dostał się z [...]. Małżonkowie utrzymywali kontakt telefoniczny, a ponieważ rozwiedli się według [...] po deportacji, Cudzoziemiec jedynie we własnym imieniu zawnioskował wówczas o ochronę międzynarodową. W tym samym czasie wszyscy zostali jednakże przekazani do Polski po ok. 7-8 miesiącach. Po spędzonych tu w Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] trzech miesiącach udali się do [...]. Kraj ten wybrali w obawie przed ponownym cofnięciem ich do Polski. Jednakże ostatecznie zdecydowali, że sami opuszczą [...]. Udali się więc do [...], gdzie Aplikant został zatrzymany przez funkcjonariuszy [...], żona wraz z dziećmi złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Małżonkowie nie mieli wówczas ze sobą kontaktu. Po okresie dwóch miesięcy aresztu Zainteresowany został przekazany do Polski i umieszczono go w ośrodku strzeżonym. Postanowił więc wystąpić z wnioskiem o umorzenie postępowania, uważał bowiem, że jego sprawa powinna być rozpatrywana w [...]. Następnie zawnioskował o uchylenie w/w decyzji i już nie wyjeżdżał z Polski. Aplikujący dodał, że współmałżonka wraz z czworgiem dziećmi przebywają w [...]. Jedna z córek wraz z mężem [...] posiadającym obywatelstwo [...] mieszka w [...]. Nie utrzymuje on z byłą żoną kontaktów, rozmawia jedynie z dziećmi. W dalszej części przesłuchania Pan R. K. wyjaśnił, że paszport zagraniczny wyrobił bez kłopotów posiadający upoważnienie jego brat. Podał, że z powodu wyznawanej religii muzułmańskiej spotykały go pewne trudności - osoby z brodami traktowane były bowiem jak terroryści. Obecnie z powodu znacznej odległości do meczetu, praktykuje tylko w domu. Cudzoziemiec podniósł, że brał udział w [...] i z tego powodu miał problemy i one właśnie zadecydowały o konieczności opuszczenia granic ojczyzny. Poproszony o podanie szczegółów udziału w wojnie, uściślił, że pomagał bojownikom, nie walczył zbrojnie. Pomoc przejawiała się w tym, że dowoził jedzenie i broń do lasu, pomagał minować drogi w rejonie [...]. Działalność prowadził przez pół roku od połowy 1999 r. Z tego też powodu został raz aresztowany, ok 2001 bądź 2002 r. Miało to miejsce podczas tzw. zaczystek [...] wiedzieli kto pomagał partyzantom i te osoby były zabierane. Cudzoziemca naszli podczas pracy w prowadzonej piekarni. Podejrzewa on, że miało to miejsce z powodu przetrzymywanego w studni archiwum bojowników, które zakopał tam, nikogo o tym nie informując. Przetrzymywano go kilka godzin wypuszczono po wpłaceniu wykupu przez brata. Po odzyskaniu wolności Wnioskodawca mieszkał u różnych znajomych przez 3-4 tygodnie, po czym wyjechał do [...]. Funkcjonariusze odwiedzili wówczas jego żonę, jednakże ona nie miała żadnych informacji o miejscu jego pobytu. Została pobita i straszono ją porwaniem córki. Zapytany o obawy żywione w związku z ewentualnym powrotem do [...], Pan R. K., stwierdził, że boi się osadzenia w więzieniu albo nawet śmierci, ponieważ [...] wiedzą o jego zaangażowaniu w pomoc separatystom i posiadanych dokumentach, które byłyby znakomitym źródłem informacji o zbrojnym podziemiu. Czuje się prześladowany w [...] przez [...], którzy nawet podczas jego nieobecności nachodzili żonę i siostrę. Zainteresowany dodał, że powrót do kraju pochodzenia nie jest dla niego bezpieczny, ponieważ w związku z tym, że był deportowany z [...], jego dane znajdują się w bazach danych służb bezpieczeństwa. Stwierdzeniem, że w [...] miał świetną pracę i znajomych, wyjaśnił dlaczego nie wnioskował o udzieleniu mu ochrony na terytorium Polski.
W dniu [...] marca 2014 r. Cudzoziemiec zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z badania przeprowadzonego przez biegłego psychologa. W związku z powyższym Zainteresowany został wezwany na kolejne przesłuchanie, które zostało przeprowadzone w obecności w/w specjalisty w zrozumiałym dla niego języku [...]. Zapytany o to jakie istotne i nowe okoliczności chce przedstawić, wskazał, że przebywał już w wielu krajach i chce aby ktoś zajął się wreszcie jego sprawą. Pragnie również porozmawiać z kimś o swoim stanie zdrowia - ma wysokie ciśnienie, problemy ze snem, boli go głowa, a zażywane leki nie przynoszą ulgi. Wskazał, że obecnie dzieci przebywające w [...], nie uczęszczają do szkoły. Sprostował też, że w [...] ukrywał się od 2006 do 2008 r. Zapytany o to czemu nie podejmował prób zamieszkania w miejscu zameldowania, oświadczył, że uzyskanie meldunku, to jedno, a realna możliwość przebywania tam, to drugie i w jego przypadku zamieszkanie w tym miejscu nie było możliwe. Co więcej, jest on osobą poszukiwaną na terytorium [...]. Po wyżej opisywanym przesłuchaniu rozmowę ze Stroną przeprowadził psycholog. Z jego opinii wynika, że Aplikant wyjaśnienia składał niechętnie i był zniecierpliwiony, ale zaobserwowane objawy nie wskazywały na występowanie PTSD.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. Cudzoziemiec wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie dowodów w postaci listów jego braci, M. K. i A. K. (obaj uzyskali status uchodźcy w [...]), które miały uprawdopodobnić jakim prześladowaniom był poddawany w kraju pochodzenia i co rzeczywiście zagraża mu po powrocie do [...]. Następnie w dniu [...] kwietnia 2014 r. w formie pisemnej Wyżej wymieniony uzupełnił swoje zeznania. Podał, że wśród osób, które tak jak i on pomagały bojownikom był człowiek, który donosił na pozostałych do służb specjalnych. Z powodu tego wycieku informacji, Stronie i członkom jego klanu zagraża rodowa zemsta. Z tego powodu Aplikanta wyrzekli się jego krewni, w ten sposób unikając konsekwencji zemsty.
W dniu [...] lipca 2014 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęła dotycząca Zainteresowanego opinia psychologiczna wystawiona na prośbę Aplikanta przez [...], z której wynika, że cierpi on na zespół stresu pourazowego i w związku z powyższym, wydarzenia o których mówi są prawdopodobne. Wskazane jest także objęcie go regularną pomocą psychologiczną i psychiatryczną, którą jak wynika z przedłożonego przez Wnioskującego zaświadczenia z Poradni Zdrowia Psychicznego [...] w W., jest objęty od dnia [...] sierpnia 2014 r. Następnie w dniu [...] września 2014 r. Pan R. K. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców materiał sporządzony w języku [...] zawierający dodatkowe wyjaśnienia w jego sprawie uchodźczej. Z treści tego pisma wynika, że Cudzoziemiec analizuje w nim swoją historię, w kontekście tzw. procedur dublińskich oraz podejście różnych krajów europejskich do uchodźców oraz opisuje własne losy w kontekście wydarzeń w [...].
W dniu [...] grudnia 2014 r. Aplikant poprosił o włączenie do jego sprawy kolejnych dokumentów wśród których znalazły się: zaświadczenie lekarskie potwierdzające nadciśnienie tętnicze oraz otyłość wynikającą ze zdiagnozowanej właśnie cukrzycy typu II, wyniki badań cukru oraz list jego szwagra, Pana R. S., a także kopie paszportów w/w oraz prawdopodobnie jego żony.
Podczas przeprowadzonego przed Radą kolejnego wywiadu z Cudzoziemcem ustalono, że archiwum oddziału Cudzoziemiec pozostało w tym samym miejscu, gdzie było początkowo złożone (studnia). Jednocześnie Pan R. K. nie potrafił wyjaśnić, czy ktoś wie o istnieniu i miejscu ukrycia tych materiałów. Także w innych kwestiach - m.in. dotyczących najścia, udzielał niejasnych wypowiedzi co w ocenie Rady świadczy o tym, że takie zdarzenia w ogóle nie miały miejsca. Dotyczy to także wezwania na przesłuchanie, które rzekomo było do niego wysłane - Cudzoziemiec go jednak nie posiada i nie dostarczył mu go nikt z rodziny.
Rada prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie oparła się na treści przepisu art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2012r., poz. 680) wskazującym, że warunkiem nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy w RP jest wykazanie przez niego uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, cudzoziemiec zaś nie może lub też nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Kluczowym elementem oceny, czy cudzoziemiec spełnia przesłanki materialno-prawne warunkujące z mocy prawa de lege lata nadanie statusu uchodźcy jest ocena jego oświadczeń nie tylko z punktu widzenia subiektywnego (stan jego umysłu). ale wskazanie, czy stan ten jest uzasadniony przez sytuację obiektywną.
Ponadto w przypadku, jeśli w wyniku postępowania zostanie ustalone, że obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia nie istnieje - w myśl przepisu art. 19 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy odmawia się nadania status uchodźcy w RP. Rada zwraca uwagę, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i powszechnie akceptowanym poglądem, ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń Wnioskodawcy, a nie oceny sytuacji panującej w kraju pochodzenia.
Rada w procesie analizy okoliczności sprawy wzięła pod uwagę pełny materiał dowodowy, w tym przede wszystkim oświadczenia Strony, dochodząc do wniosku, że powody, dla których Strona obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za "uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania jej statusu uchodźcy.
Pan R. K. nie udowodnił, jak też nie uprawdopodobnił, że władze [...] bądź inne podmioty wymienione w art. 15 ust 1 pkt 2-3 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec niego jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Rada kwestionuje wiarygodność oświadczenia Strony, związanego z uwarunkowaniami migracji do Polski. W ocenie Rady zasadniczą przesłanką wyjazdu z [...] były uwarunkowania osobiste, materialne i zdrowotne, co Strona bezpośrednio i pośrednio wykazała. Okoliczności (konwencyjne) nie znajdują potwierdzenia. Nie ograniczono też swobody przemieszczania się Cudzoziemca lub innych form jego aktywności (np. swoboda pielęgnowania odrębności wyznaniowej). Decyzję o emigracji z kraju pochodzenia Cudzoziemiec powziął przede wszystkim z uwagi na przesłanki materialne i wolę zapewnienia lepszych warunków do życia swemu gospodarstwu domowemu. Jednocześnie Rada pragnie podkreślić, że powyższa okoliczność nie jest przesłanką do udzielenia ochrony międzynarodowej.
Rada oceniła, że zawarte w odwołaniu argumenty nie mogą zaważyć na zmianie rozstrzygnięcia. Wątpliwości - zresztą wynikające z osobistych deklaracji Pana R. K. i jego żony, budzi przede wszystkim kontekst sytuacji w kraju pochodzenia. Rada nie uznała za udowodnione, aby Strona była prześladowana. Rada kwestionuje sposób interpretowania zdarzeń z kraju pochodzenia, zgodnie z którym Strona w oczywisty sposób nie wypełniająca przesłanek zawartych w Konwencji Genewskiej z 1951r. miałaby zostać objęta ochroną międzynarodową na terytorium RP. Rada oceniła, że Cudzoziemiec mógłby osiedlić się w innej części [...], której jest obywatelem.
Zdaniem Rady nie można uznał, aby sam fakt aktywności bojowej dekadę temu skutkował zagrożeniem bezpieczeństwa Cudzoziemca współcześnie. Dotyczy to także kwestii posiadanego archiwum - w przypadku o ile nie stanowi ono udokumentowania działań o charakterze zbrodniczym, trudno przyjąć, że wyciągnięte byłby wobec osób z oddziału konsekwencje prawne.
W ocenie Rady zgromadzony w postępowaniu materiał nie pozwala na stwierdzenie, aby Cudzoziemiec żywił uzasadnioną obawę przed reemigracją do kraju pochodzenia. Władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty, określone wart. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom, nie podejmowały wobec Cudzoziemca działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Cudzoziemiec oświadczył, że nie należał do żadnej partii politycznej, bądź innej organizacji, w której jego działalność mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju. Ponadto Pan R. K. nie był aresztowany ani skazany wyrokiem sądowym. Cudzoziemiec nie był nigdy o nic oskarżony, nie postawiono mu żadnych zarzutów.
Ponadto cytowana Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców wart. 1 A zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie winny być spełnione przez osobę ubiegającą się o nadanie jej statusu uchodźcy. Zgodnie z art.13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2012r., poz. 680) status uchodźcy w RP może być nadany cudzoziemcowi, który spełnia przesłanki zawarte w Konwencji Genewskiej. W wyroku z 7 marca 2000 r. VSA 1765/99 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę: "Konwencja Genewska umożliwia ochronę uchodźców ujmowanych w przepisach tej konwencji rygorystycznie i wąsko. Nie mieszczą się tu ani wypadki poszukiwania możliwości osiedlenia z przyczyn ekonomicznych, ani legalizacja pobytu z przyczyn osobistych (np. założenie rodziny, integracja w społeczności polskiej). Osiągnięciu tych celów służą inne procedury legalizacyjne, nie zaś postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. Przesłanką nadania statusu mogą być wyłącznie konkretne dowody prześladowania lub uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących stworzyć uzasadnioną obawę przed prześladowaniem".
Rada oparła się na Dyrektywie Rady 2004/83/WE z dnia 29.04.2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i status obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców.
Analiza deklaracji Strony wskazuje, że kluczową okolicznością warunkującą decyzję o emigracji z kraju pochodzenia były kwestie osobiste, a także sytuacja materialna gospodarstwa domowego Pana R. K. w [...]. Cudzoziemiec ocenił, że lepsze warunki życia znajdzie poza granicami kraju pochodzenia. Analizując deklaracje Pana R. K. Rada doszła do wniosku, że Cudzoziemiec nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z [...] i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co jest niezbędną przesłanką dla nadania statusu uchodźcy. Strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dokumentów mogących stanowić potwierdzenie jej wypowiedzi, a dotyczących doznawanych zagrożeń i zdarzeń je powodujących. W związku z tym Rada nie uznała, aby Strona była prześladowana przez struktury federalne lub siłowe [...] z powodów konwencyjnych i wyczerpała przesłanki art 1 A Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego oraz art. 13 ust 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W ocenie Rady do Spraw Uchodźców Pan R. K. nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego, zatem decyzja organu I instancji o odmowie nadania Wnioskodawcy statusu uchodźcy była trafna. Cudzoziemiec nie wykazał bowiem, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej, to jest z powodu jej rasy, narodowości, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub poglądów politycznych.
Przytoczono wskazówkę dotyczącą odróżnienia uchodźców od migrantów ekonomicznych zawartą w "Zasady i tryb ustalania status uchodźcy UNHCR", która stwierdza: "Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany lub przeżycia przygody, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym, a nie uchodźcą" (vide str. 24).
Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia, czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, bądź ochrony uzupełniającej.
Rada wskazała, że podstawą do objęcia cudzoziemca jedną z form ochrony międzynarodowej nie jest sytuacja panująca w kraju jego pochodzenia, stan poszanowania praw człowieka i obywatela, poziom oświaty czy opieki zdrowotnej, lecz czy konkretny Aplikant wyczerpuje przesłanki ujęte w zamknięty katalog przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. Konwencja Genewska dotyczącą statusu uchodźców określa przesłanki, jakie winny być spełnione, aby państwo mogło cudzoziemcowi przyznać status uchodźcy. Procedurę i tryb przyznawania ochrony międzynarodowej Konwencja pozostawiła do uregulowania prawu wewnętrznemu państwa przyjmującego aplikanta. Właściwe władze, powołane do określenia statusu uchodźcy lub innej formy udzielenia ochrony międzynarodowej nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia aplikanta. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia jest dla nich - zgodnie z wytycznymi zwartymi w podręczniku UNHCR - jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności Strony. Zasada ta została w pełni i w sposób konsekwentny zastosowana przez organa obu instancji.
Oceniając ogólne uwarunkowania w regionie pochodzenia Cudzoziemca stwierdzono, że w ostatnich latach zaszły w [...] istotne zmiany w zakresie bezpieczeństwa i sytuacji ludności cywilnej, które organ I instancji wnikliwie przeanalizował i ustalenia zawarł w uzasadnieniu swej decyzji. Ewolucja sytuacji w [...], spowodowała zmianę stanowiska UNHCR, który wyraził je w nieopublikowanym opracowaniu z dnia 17.4.2009r. Podkreśla redukcję intensywności i zasięgu działań militarnych, a kontynuowane walki dotyczą głównie słabo zaludnionych, położonych na południu górzystych regionów [...]. Dokonana przez UNHCR w przywołanym wyżej piśmie ocena potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym z wchodzącej w skład [...] - nie obliguje państwa przyjmującego cudzoziemca z terytorium [...] do udzielenia mu ochrony, a jedynie zbadania jego indywidualnej sytuacji, co uczyniły organy obu instancji.
Obecnie w [...] bynajmniej nie występuje zjawisko zmasowanego konfliktu wewnętrznego, ani tym bardziej en mass i bezkarnie prowadzonego terroru, którego celem byłaby ludność cywilna. Nadal dochodzi do przypadków przemocy stosowanej przez struktury [...], ale również bojówki islamskie czy grupy bojowników nie cofają się przed zamachami na przedstawicieli miejscowej administracji [...] i wojsk [...]. Nie należy tracić z pola widzenia, że zasadniczą część [...]struktur siłowych stanowią dawni bojownicy i członkowie wspierających ich grup cywilnych. Część porwań, w tym dla okupu, aktów przemocy i wymuszeń nie ma nic wspólnego z przesłankami politycznymi, gdyż jest motywowana względami kryminalnymi, a ich sprawcami okazują się również członkowie zorganizowanych grup przestępczych lub struktur klanowych. Jest faktem bezspornym, że obie strony używają przemocy i łamią zasady prawa człowieka i obywatela, lecz zjawisko to ma tendencję spadkową.
W [...] istnieją struktury odpowiedzialne za zwalczanie łamania praworządności przez przedstawicieli obecnej administracji [...]. Istnieje i działa wymiar sprawiedliwości oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Ponadto organom obu instancji znane są przypadki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej [...] funkcjonariuszy organów porządku publicznego i struktur siłowych przez wymiar sprawiedliwości. Władze [...] podejmują skuteczne działania mające na celu ukrócenie praktyk przekraczania kompetencji przez funkcjonariuszy struktur siłowych, łamania prawa, stosowania przemocy oraz podejmowania działań kryminalnych w celu osiągania korzyści majątkowych. Ponadto Rada stwierdziła, że niektórzy obywatele [...] nie otrzymawszy satysfakcji na swoje skargi w kraju zwracają się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zatem nie można się zgodzić z twierdzeniem Strony, że w [...], w tym w [...] nie istnieje mechanizm dochodzenia swoich praw w przypadku naruszania ich przez pozaprawne działania funkcjonariuszy publicznych. "Nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej osoba obawiająca się pozaprawnych działań ze strony osób działających poza porządkiem prawnym kraju pochodzenia i nie wykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony w kraju swego pochodzenia nawet, jeśli uzyskanie takiej pomocy było iluzoryczne i mało realne (wyrok NSA z dnia 9 lipca 1999 r., sygn. akt V SA 239/99 z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt. V SA 1437/00).
Analiza materiałów wytworzonych w 2014 roku (i wcześniejszych) pozwala stwierdzić, iż w [...] w dalszym ciągu ogólna sytuacja jest niestabilna. Związane jest to działalnością na całym [...] podziemia zbrojnego, walczącego o oderwanie tego regionu od [...] i utworzenie [...]. Walka prowadzona w była w imieniu [...]- nieistniejącego państwa obejmującego wszystkie [...], z (nieżyjącym od stycznia 2014r.) [...]. Nie sprawował on jednak rzeczywistej kontroli nad działalnością poszczególnych grup partyzantów, działających samodzielnie, choć formalnie uznających jego przywództwo. Luźna struktura emiratu, liczącego łącznie w całym regionie kilkuset stałych partyzantów, jak również brak koordynacji między poszczególnymi grupami oraz ich niewielkie rozmiary sprawiają, że nie są one w stanie prowadzić operacji na szerszą skalę, choć ich działania niewątpliwie destabilizują sytuację w autonomicznych [...]. Powszechnym sposobem walki partyzantów są zamachy na obiekty administracji publicznej, federalnych czy republikańskich organów ścigania oraz ich pracowników. Działania mają charakter punktowy i nie są one wymierzone w ludność cywilną, choć zdarzają się przypadkowe ofiary wśród ludności cywilnej. Efekt tych działań jest ograniczony do skutków propagandowych, przy jednoczesnych skromnych efektach militarnych. Ruchu partyzanckiego w regionie [...] nie można uznać za stronę konfliktu zbrojnego, ze względu na niespełnianie żadnego z koniecznych ku temu warunków, przyjmowanych powszechnie przez doktrynę polskiego -i europejskiego prawa azylowego, określonych w Protokole Dodatkowym II do Konwencji Genewskich (kontrola nad terytorium pozwalająca prowadzić ciągłe i spójne operacje wojskowe, odpowiedzialne dowództwo, stosowanie zasad prawa humanitarnego). Jednocześnie poziom bezpieczeństwa ludności cywilnej poprawił się, w porównaniu z okresem drugiej fali walk w republice. Działania struktur siłowych zwalczających partyzantów mają charakter policyjny, jedynie w sporadycznych przypadkach siły zbrojne [...] angażują sprzęt i ludzi do prowadzenia antypartyzanckich operacji. Nie dochodzi już również do szeroko zakrojonych akcji pacyfikacji określonych terenów (zaczystki) Na podstawie ogólnodostępnych źródeł informacji Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że poważne naruszenia praw człowieka, takie jak uprowadzenia, tortury czy zabójstwa, nadal mają miejsce w [...]. Jednocześnie incydenty te dotyczą ograniczonej liczby poszkodowanych i nie dotyczą ogółu miejscowej ludności, lecz jedynie określone grupy osób, podejrzewanych o prowadzenie działalności skierowanej przeciwko władzom lub jej wspieranie. W [...] występują też liczne kwestie społeczne, oddziaływujące na jakość życia oraz poczucie bezpieczeństwa większości mieszkańców republiki. Warto wspomnieć o złej sytuacji materialnej gospodarstw domowych i braku stałych dochodów wynikającym z ograniczonej chłonności lokalnego rynku pracy. Wysokie wskaźniki bezrobocia (przy jednoczesnych niskich wskaźnikach zatrudnienia) nakładają się na szereg patologii życia społecznego (korupcja). W efekcie wiele osób podejmuje decyzje o emigracji - do innych regionów [...] lub innych państw.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zdaniem Rady wskazuje na to, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia Strona nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Nie można zatem uznać za wiarygodne, że w przypadku powrotu Pana R. K. do [...]- w tym do [...], mogłoby grozić mu orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie czy karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenia dla życia i zdrowia. Jeśli Cudzoziemiec uzna, że warunki życia w [...] mu nie odpowiadają może podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...], która jest krajem jego pochodzenia. Cudzoziemiec nie jest poszukiwany przez władze swego kraju, bez żadnych utrudnień poruszał się po jego terytorium i posiadał paszport zagraniczny, co potwierdził swymi zeznaniami.
Jak wykazuje raport Ośrodka Studiów Wschodnich nr [...] z [...] r. osoby pochodzące z [...] nie są systemowo i powszechnie prześladowane na terenie innych części [...]. Mogą swobodnie podróżować, osiedlać się, o czym najlepiej świadczy fakt istnienia dużych skupisk diaspory [...] w prawie wszystkich dużych aglomeracjach miejskich [...]. Korzystają z pełnej swobody wyznania. Oczywiście proces adaptacji do odmiennych warunków życia dla niektórych jest trudny, a ponadto osiedlając się należy pokonać wiele barier biurokratycznych. Jednak te utrudnienia biurokratyczne dotyczą w równym stopniu [...], jak i przybyszów z innych republik czy krajów [...]. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na' stwierdzenie raportu OSW: ,,( ... ) Wiele przypadków represji nie wynika z zaplanowanych wcześniej przez władze prześladowań, ale ze zwykłego bałaganu lub źle funkcjonującej administracji. Co więcej, wielu [...] również doświadcza niesprawiedliwości, korupcji i przemocy ze strony organów państwowych, co z kolei związane jest z ogólną kondycją państwa [...] i często odmiennym od europejskiego rozumieniem w [...] praw człowieka i obywatela, wolności osobistych i innych wartości demokratycznych".
Badacze z OSW podkreślają, że emigracja z [...] do innych części [...] mimo pewnego ryzyka jest atrakcyjnym rozwiązaniem, jednak decydują się na taki krok z reguły osoby mające w innych [...] regionach rodzinę lub wpływowych krewnych lub członków swojego tejpu (klanu). Uznanie Cudzoziemca za uchodźcę byłoby jedynie możliwe, gdyby uwiarygodnił, że niezależnie od miejsca zamieszkania na terytorium [...] byłby narażony na prześladowania z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.
W konkluzji przeprowadzonego postępowania Rada stwierdziła, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez Wnioskodawcę poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Co potwierdza, że R. K. nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą na terytorium RP i zgodnie z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i należy odmówić jej udzielenia. Jak zostało wykazane wyżej podstawą do objęcia cudzoziemca jedną z form ochrony międzynarodowej - nie jest sytuacja panująca w kraju jego pochodzenia, stan poszanowania praw człowieka i obywatela, poziom oświaty czy opieki zdrowotnej, lecz czy konkretny Aplikant wyczerpuje przesłanki ujęte w zamknięty katalog przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim oraz ustawie o udzielaniu ochrony. Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców określa przesłanki, jakie winny być spełnione, aby państwo mogło cudzoziemcowi przyznać status uchodźcy. Procedurę i tryb przyznawania ochrony międzynarodowej Konwencja pozostawiła do uregulowania prawu wewnętrznemu państwa przyjmującego aplikanta. Właściwe władze, powołane do określenia statusu uchodźcy lub innej formy udzielenia ochrony międzynarodowej nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia aplikanta. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia jest dla nich - zgodnie z wytycznymi zwartymi w podręczniku UNHCR - jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności Strony.
Rada do Spraw Uchodźców po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdziła więc, że w przypadku powrotu Pana R. K. do kraju pochodzenia nie można uznać za wiarygodne, aby znalazł się w sytuacji rzeczywistego ryzyka zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też aby został poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, zmuszany do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego czy ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela sporządzonej Rzymie dnia 4.11.1950r., zaś Strona ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
W konkluzji Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że odmowa udzielenia ochrony międzynarodowej Panu R. K. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 97 pkt 1 i la cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP). W ocenie Rady nie ma bowiem żadnych rzeczywistych powodów, oprócz chęci osiedlenia się na obszarze Unii Europejskiej i poprawienia swojej sytuacji materialnej, powstrzymujących Stronę przed reemigracją do kraju pochodzenia. Wnioskodawca posiada prawo pobytu na terytorium [...] i jak zostało wykazane w wyniku postępowania - nie był - i w przypadku powrotu do kraju pochodzenia - nie będzie z powodów konwencyjnych przedmiotem żadnych działań represyjnych, czy też dyskryminacyjnych ze strony władz czy innych podmiotów. W ocenie Rady sytuacja w kraju pochodzenia Strony nie uległa pogorszeniu od jej wyjazdu. Jak wskazuje UNHCR w swym piśmie z 17.4.2009 r. w [...] sytuacja jest ustabilizowana i proces ten umacnia się mimo incydentalnych przypadków przemocy czy korupcji panującej w lokalnej administracji. Obecnie duże nadzieje są wiązane z wydzieleniem w 2010 r. nowego [...] i mianowaniem na stanowisko gubernatora cenionego administratora i menedżera [...], byłego gubernatora [...], który będzie działał jako osobisty przedstawiciel prezydenta [...] z szeroko zakrojonymi kompetencjami. Oczekuje się też, że nastąpi poprawa stanu infrastruktury będącej w bardzo złym stanie. Intensywnie jest odbudowana i rozbudowana stolica [...], co stwarza znaczną liczbę miejsc pracy.
W ocenie Rady nie ma zatem podstaw aby uznać, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie Panu R. K. zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Stosownie do postanowień art. 48 ust. 2. cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jeśli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany, w decyzji, w której odmawia się statusu uchodźcy lub osobie w imieniu, której wnioskodawca występuje, orzeka się o ich wydaleniu z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w art.48 ust. 2 pkt. 1-4.
Rada do Spraw Uchodźców uznała, że decyzja organu I instancji w sprawie Pana R. K. została wydana zgodnie z prawem oraz zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a jest wyczerpująco uzasadniona, przedstawiając motywy i powody przyjętego rozwiązania.
Podkreślono, że przesłanki o charakterze humanitarnym, w tym zamiar zapewnienia sobie lepszych warunków bytowych niż posiadane w kraju pochodzenia nie stanowią podstawy do objęcia Strony ochroną uzupełniającą, ani udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.
Rada wskazała też, że wobec braku przesłanek do nadania statusu uchodźcy Pan R. K. mógł podjąć próbę zalegalizowania swego pobytu na terytorium RP na podstawie innych przepisów. Obywatele [...] mogą w Polsce podejmować legalnie pracę.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan R. K., zarzucając jej:
1. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art.8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78, art. 80, oraz art. 136 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu w przedmiocie postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie oraz dołączonych do odwołania wniosków dowodowych, co skutkowało niezebraniem całego materiału dowodowego w sprawie i niedostatecznym uzasadnieniem decyzji w wyniku m.in:
• nie wystąpienia do władz [...] o informacje dot. konkretnej daty wyjazdu jego siostry Z. K. z [...] oraz o przekazanie władzom polskim akt sprawy uchodźczej w celu udowodnienia, że wyjazd siostry i udzielenie jej ochrony międzynarodowej w [...] spowodowane było materiałami, które ukazały się w mediach i dotyczyły deportacji mojej rodziny z [...];
• nie przesłuchania jego siostry Z. K. w polskim konsulacie w [...] na okoliczność opuszczenia przez nią kraju pochodzenia lub wystąpić do władz [...] o przekazanie jej akta, w celu powzięcia wiadomości, czy wyjechała z kraju pochodzenia w związku z nachodzeniem jej przez poszukujące mnie władze;
• nie poproszenie psychologa, który uczestniczył w przesłuchaniu statusowym w dniu [...] kwietnia 2014 r. o uściślenie, czy jej zdaniem cierpi na PTSD
• bezzasadne nieuwzględnienie dowodu w postaci opinii psychiatrycznej opracowanej przez psychiatrę M. W. i psycholog M. K.,
• nie powołanie niezależnego biegłego w celu wyjaśnia rozbieżności w kwestii wystąpienia u skarżącego zespołu stresu pourazowego (PTSD)
• niewystąpienie do Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia o materiały odnośnie aktualnej sytuacji w [...],
• niesprawdzenie jaką, jako osoba o narodowości [...], ma faktyczną możliwość zamieszkania w innych częściach [...].
• niezbadanie stopnia ryzyka, że będzie prześladowany w kraju pochodzenia w związku z posiadaniem przez władze kraju pochodzenia informacji odnośnie faktu ubiegania się w [...] o status uchodźcy.
2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 k.p.a, oraz art. 107 §1 i § 3 k.p.a, poprzez niewskazanie, dlaczego organ:
• uważa, że nie należy nadać mu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany;
• odmówił uwzględnienia dołączonych do odwołania wniosków dowodowych oraz nie odniesienie się w żaden sposób do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.
3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust. 1 oraz art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez błędne stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania mi statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej w wyniku niedokonania w żaden sposób zbadania przesłanki istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w związku:
• z istnieniem uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu zemsty krwi;
• z posiadanym przez stronę archiwum oddziału pod dowództwem [...].
4. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a, w związku z art. 10 § 1 k.p.a, poprzez niezapewnienie mu możliwości z zapoznaniem się z pełnym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.
5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 97 ust.1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji.
W uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że w jego ocenie organ w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu w przedmiocie postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie oraz dołączonych do odwołania wniosków dowodowych, co skutkowało niezebraniem Podkreślił, że jego siostra Z. K. była nachodzona w związku z publikacją w styczniu 2011 r. w mediach materiałów dotyczących pobytu w [...] i deportacji do [...] mojej rodziny. To po jej ostrzeżeniu jego żona i dzieci wyjechały ponownie z [...]. Siostra udała się natomiast do [...], gdzie otrzymała status uchodźcy. W celu udowodnienia przedmiotowego faktu wnioskował o przesłuchania siostry Z. K. w polskim konsulacie w [...] na okoliczność opuszczenia przez nią kraju pochodzenia lub wystąpienia do władz [...] o przekazanie jej akta, w celu powzięcia wiadomości, czy wyjechała z kraju pochodzenia w związku z nachodzeniem jej przez poszukujące mnie władze.
Zdaniem skarżącego na skutek niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, organ nie dokonał analizy stopnia ryzyka w zakresie prześladowania go w kraju pochodzenia w związku z posiadaniem przez władze kraju pochodzenia informacji odnośnie faktu ubiegania się w [...] o status uchodźcy. Ponadto skarżący zarzucił organowi, że nie odniósł się do złożonego przeze niego wniosku o poproszenie psychologa, który uczestniczył w przesłuchaniu statusowym w dniu [...] kwietnia 2014 r. o uściślenie, czy jej zdaniem cierpię na zespół stresu pourazowego (PTSD). Zarzut ten jest szczególnie istotny w sytuacji, gdy organ zarzuca mu zmianę zeznań i składanie ich w sposób lakoniczny. Jak bowiem starał się wyjaśnić w trakcie postępowania, pomyłki, które za każdym razem następnie prostował, nie wynikały z jego złej woli, lecz z choroby (PTSD), na którą choruje w wyniku zdarzeń, jakie miały miejsce w kraju pochodzenia.
Wskazano także, że organ nie wystąpił do Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia o materiały odnośnie aktualnej sytuacji w [...], co skutkowało wydaniem orzeczenia w oparciu o nieaktualny stan faktyczny. Tymczasem obecna sytuacja w [...] w sposób dynamiczny ulega pogorszeniu.
Organ nie dokonał także analizy jaką, jako osoba o narodowości [...], ma faktyczną możliwość zamieszkania w innych częściach [...]. Organ nie sprawdził, czy ma on możliwość zamieszkania, podjęcia pracy oraz dostępu do podstawowych usług na innym niż [...] terenie [...]. Tym samym, Rada bezpodstawnie podjęła decyzję, że zmiana miejsca zamieszkania jest możliwa i nie stanowi zagrożenia dla jego życia. Jest to o tyle istotne, że istnieje uzasadniona obawa, że zarówno w [...], jak i na pozostałym terytorium [...] mogę być dyskryminowany i pozbawiony dostępu do podstawowych usług.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił także naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez niewskazanie przesłanek jakimi kierował się organ uznając, że w jego wypadku nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia w związku z faktem posiadania archiwum bojowników, udziałem w II wojnie [...] oraz zemstą krwi.
Skarżący wskazał, że jego zeznania w przedmiocie obawy przed prześladowaniami, ryzykiem doznania poważnej krzywdy są spójne i potwierdzone poprzez listy braci M. i A. K., list szwagra R. S. oraz poprzez zeznania jego żony E. K. W przypadku, gdy organ powziął w wątpliwość co do ich autentyczność, winien był wezwać autorów listów na przesłuchanie, które byłoby odebrane pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań.
Organ nie rozpatrzył także w żaden sposób istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu zemsty krwi.
Jest to zaś naruszenie znamienne w skutkach. Zemsta krwi stanowi bowiem jedną z dwóch (obok ryzyka związanego z posiadaniem archiwum bojowników) przyczyn uzasadniających moją obawę przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Tym samym niezbadanie tej przesłanki w jednoznaczny sposób spowodowało błędne wyciągnięcie przez organ wniosków, że w mojej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte wart. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Istotne zdaniem strony jest również to, że organ nie dokonał w żaden sposób zbadania przesłanki istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w związku z posiadaniem archiwum oddziału pod dowództwem [...]. Nie można zatem zgodzić się z Radą, że złożone przeze niego zeznania w przedmiotowej sprawie były "niejasne".
W trakcie pierwszego przesłuchania statusowego, które odbyło się w dniu [...] stycznia 2014 r. wskazał bowiem nazwisko przywódcy grupy ([...]) oraz przedmiot informacji zarchiwizowanych (dane osobowe bojowników, którzy przeprowadzali zamachy, kto udzielał pomocy finansowej, w jakiej wysokości i gdzie byli rozmieszczeni bojownicy). Powiedział również, gdzie dokładnie zakopał archiwum oraz kto o nim wiedział.
W trakcie drugiego przesłuchania statusowego tj., w dniu [...] marca 2015 r. opowiedział również w jakich okolicznościach wszedłem w posiadanie przedmiotowego archiwum, a także jakie zagrożenia dla jego osoby niesie fakt posiadania owego archiwum.
Mając powyższe na względzie zdaniem skarżącego należało uznać, że jego zeznania w przedmiotowej kwestii za wyczerpujące i spójne.
W ocenie skarżącego, w toku postępowania nie zapewniono mu także możliwości zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.
Naruszenie to związane jest z faktem wydania przedmiotowej decyzji na dwa dni po przeprowadzeniu przesłuchania uzupełniającego. Po dodaniu do akt sprawy protokołu z przesłuchania nie otrzymałem czasu na ustosunkowanie się do treści protokołu, ponowne zapoznanie się z nim i ewentualne sprostowanie nieścisłości lub dodanie informacji, których nie wskazałem, a które uważam za istotne.
Naruszenie to jest zaś w ocenie skarżącego o tyle istotne, że jak wskazał choruje na zespół stresu pourazowego (PTSD). W związku z powyższym w sytuacjach stresowych zapomina o pewnych rzeczach. Potrzebuję tym samym czasu, aby ustosunkować się do materiału zebranego w sprawie w wyniku przesłuchania.
Skarżący zakwestionował także stanowisko organu, iż nie spełnia on przesłanek określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy tj. udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Tymczasem w przypadku powrotu do kraju pochodzenia istnieje uzasadniona obawa naruszenia jego podstawowych praw człowieka. Co więcej organ w żaden sposób nie dokonał zbadania, czy istnieje na terenie [...] lub [...] możliwość otrzymania pomocy psychologicznej w odpowiednim do stopnia zaawansowania mojej choroby poziomie oraz jak fakt powrotu do kraju, w którym byłem prześladowany wpłynie na jego zdrowie. Co więcej, organ nie dokonał analizy, czy otrzyma on w kraju pochodzenia odpowiednią pomoc medyczną w zakresie leczenia choroby przewlekłej jaką jest cukrzyca.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680), w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 i 484 w zw. z art. 514 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, jak również Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany.
Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma on charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.
Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.
Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.
Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).
Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.
Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego zeznań złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemca. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodem opuszczenia przez skarżącego kraju jego pochodzenia jest obawa przed prześladowaniem ze względu na pomoc udzieloną przez niego bojownikom, udział w [...], posiadanie archiwa oddziału pod dowództwem [...], oraz kwestia udzielenia wywiadu po wydaleniu przez jego rodzinę po wydaleniu z [...]. Stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie, prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze kraju pochodzenia, prowadziły wobec niego jakiekolwiek działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 powołanej ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powód, który wskazał skarżący w świetle dokonanego przez organ odwoławczy porównania oświadczeń skarżącego złożonych we wniosku i później w trakcie przesłuchania uznać należy za niewiarygodny, a tym samym nie stanowi on wystarczającej przesłanki nadania mu statusu uchodźcy, gdyż nie można uznać, aby w odniesieniu do skarżącego spełniona została przesłanka prześladowań ze strony władz, czy prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony. Podkreślić przy tym należy, że Skarżący nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów i nie prowadzono wobec niego żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego. Skarżący nie oświadczył w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla Strony, a z pewnością jak słusznie wskazała Rada obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni podzielił argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy.
W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego
- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
W związku z powyższym, organy administracji orzekające w sprawie słusznie przyjęły, że cudzoziemiec nie potrzebuje międzynarodowej ochrony bowiem nie spełnia on przesłanek uzasadniających uznanie go za uprawnionego do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 48 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a.
Przechodząc do oceny istnienia w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:
1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;
1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;
2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.
Mając zatem na uwadze ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że narażony jest na wymienione naruszenia praw człowieka, podczas gdy to na ubiegającym się o status uchodźcy spoczywa ciężar wykazania istnienia tych obaw. Żywione przez niego obawy, w tym w zakresie braku właściwej pomocy medycznej, " zemsty krwi" są niewystarczające do uznania, że znajdzie się on w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń życia i zdrowia oraz, że w kraju pochodzenia po pierwsze nie uzyska pomocy lekarskiej (w tym miejscu podkreślić należy, że cukrzyca nie jest chorobą rzadką a jej leczenie nie wymaga jakiejś szczególnej wiedzy specjalistycznej, co nie wymaga przeprowadzenia w tym względzie postępowania dowodowego, czy jakichkolwiek wyjaśnień przez organ. Powyższe dotyczy także pomocy psychologicznej czy też psychiatrycznej. Skarżący nie uprawdopodobnił także, aby jakiekolwiek podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia.
Zatem, w ocenie Sądu, organy trafnie orzekły, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.
Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych w postaci zeznań skarżącego, ale też i na dokonanej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, która wbrew zarzutom strony skarżącej należy uznać za aktualną. W tym miejscu należy podnieść, że wbrew zarzutom Skarżącego zawartym w przedmiotowej sprawie Rada bardzo wnikliwie przeanalizowała zgromadzony materiał dowodowy, dokonała własnych ustaleń, przeanalizowała też sytuację w kraju pochodzenia Skarżącego na podstawie informacji przygotowanych w oparciu o bogaty materiał źródłowy, którego Rada nie miała podstaw podważać. Dokonując oceny materiału dowodowego Rada wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Odniosła się też do zarzutów odwołania. Na tej podstawie, Rada w uzasadnieniu swojej decyzji wskazała, dlaczego nie uznała za zasadne udzielenie Skarżącemu międzynarodowej ochrony. Uzasadniła też, dlaczego nie mogła uznać zeznań Cudzoziemca za wiarygodne. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniła też motywy takiego rozstrzygnięcia.
Natomiast odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego nieuwzględnienia wniosków o dodatkowe przesłuchanie psychologa M. K. na okoliczność , iż skarżący cierpi na zespół stresu pourazowego (PTSD), przesłuchanie jego braci i szwagra, dokonanie analizy dokumentacji uchodźczej jego siostry, należy wskazać, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Jednocześnie § 2 wyżej powołanego przepisu stanowi, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. W takim przypadku winien wskazać konkretnie motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 1998 r., III SA 193/97, LEX nr 35474).
W niniejszym postępowaniu organ administracji publicznej wyjaśnił, dlaczego nie przeprowadził wnioskowanych dowodów. W świetle wyjaśnień Rady zarzuty odwołania nie mogły być uwzględnione z uwagi na to, że analiza całokształtu sprawy opartego m.in. na zeznaniach skarżącego pozwalała na przyjęcie, że powody dla których strona obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za
"uzasadnioną obawę". Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczą jego aktywności bojowej, która miała miejsce ponad dekadę temu, co dotyczy także posiadanego przez niego archiwum (chyba że odnosi się ono do działalności zbrodniczej, co nie było przez skarżącego podnoszone ). Analiza deklaracji strony skarżącej wbrew temu co podnoszono w skardze i na rozprawie, pozwalała organowi na przyjęci, iż kluczową okolicznością warunkującą decyzję o opuszczeniu kraju były kwestie osobiste i sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący przez długi okres czasu nie był zainteresowany rozpoznaniem przedmiotowej sprawy. Wielokrotnie postępowanie wobec niego było umarzane z uwagi na to, że opuszczał on terytorium RP i udawał się do innego kraju np. [...], gdzie jak sam wskazywał cyt. "miał świetną pracę". Postępowanie skarżącego w tym zakresie w ocenie Sądu, podważa jego wiarygodność jako osoby, która oczekuje pomocy międzynarodowej z uwagi na przesłanki wymienione w Konwencji Genewskiej.
W świetle powyższego w ocenie Sądu stanowisko Rady zasługuje na akceptację.
Odnosząc się z kolei do zarzutu uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się ostatnimi złożonymi przez niego zeznaniami, należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że zeznania skarżący składał przy udziale biegłego tłumacza j. [...], zostały mu one odczytane i nie wniósł on do nich zastrzeżeń, ponadto oświadczył, że zrozumiał wszystkie pytania, nie chciał kopii protokołu, nie miał zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia przesłuchania. Także w skardze i na rozprawie nie wskazał na okoliczności, które w ocenie Sądu w jakikolwiek sposób dyskwalifikują złożone w nim oświadczenia, w zakresie uzasadniającym konieczność ponownego rozpoznania sprawy. Tym samym zarzuty co do niewłaściwego trybu przesłuchania skarżącego oraz braku możliwości zapoznania się ze spisanymi zeznaniami Sąd uznał również za niezasadne.
W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło