IV SA/Wa 1709/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. i I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r., [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia przyznać H. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez: 1) zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowienie adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Skarżąca H. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na opisaną powyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W złożonym we wniosku z dnia 3 grudnia 2008 r. oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i utrzymuje się z emerytury rolnej w wysokości 738,10 zł miesięcznie brutto. Mąż wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. 1140 zł miesięcznie brutto. Skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o powierzchni 95 m 2 oraz nieruchomości rolnej – 0,60 ha, a także, że nie posiada innego majątku, jak również oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że jest osobą bardzo schorowaną (cierpi m.in. na chorobę wieńcową serca, nadciśnienie, zwyrodnienie stawów i kręgosłupa, alergię i nerwicę) w związku z czym podlega stałemu leczeniu. Skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania, gdyż z otrzymywanej emerytury (638 zł netto) ponosi stałe wydatki na leczenie oraz utrzymanie domu, przy czym na zakup węgla zaciągnęła pożyczkę. Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie może liczyć na znaczące wsparcie finansowe ze strony męża, który samodzielnie dysponuje posiadanymi środkami finansowymi i ponosi jedynie część kosztów utrzymania się (opłaca rachunki za prąd, wodę, gaz). Mąż skarżącej również cierpi na liczne schorzenia, a ponadto leczy się z choroby alkoholowej. Z dyspozycji art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W rozpoznawanej sprawie strona wniosła zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie pełnomocnika, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy więc zauważyć, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zestawienie wysokości dochodu, którym strona dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby (w tym leków) i wielkością przeciętnych potrzeb życiowych jednej osoby prowadzi do wniosku, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić w całości. Łączny dochód małżonków K. kształtuje się bowiem na poziomie ok. 1878 zł miesięcznie brutto, jednakże zgodnie z oświadczeniem skarżącej, z otrzymywanego przez siebie świadczenia (emerytura w wysokości ok. 1140 zł brutto) mąż skarżącej – w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego – opłaca gaz, prąd oraz wodę i nie partycypuje w pozostałych kosztach związanych z utrzymaniem się. Skarżąca posiada zatem do dyspozycji miesięcznie kwotę ok. 638 zł, z której ponosi wydatki, których – bez ryzyka dla życia i zdrowia - nie może ograniczyć czy wyeliminować (żywność, leki, opał na zimę). Skarżąca nie posiada zarazem żadnych oszczędności ani majątku, który mógłby być źródłem dodatkowego dochodu. W tych okolicznościach należało uznać, że strona wykazała, iż opłacenie kosztów sądowych oraz pozyskanie pomocy profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie przekracza jej możliwości finansowe, a zatem, że zaszła przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.