IV SA/Wa 1709/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi J. P. i M. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków przeprowadzenia działań naprawczych oddala skargę J. P. i M. W. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "organ") z [...] maja 2019 r., znak [...] , utrzymującą w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] o odmowie uzgodnienia warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zaistniałej na terenie działki o nr ewid. [...] w miejscowości [...] [...], gmina [...] . Stan faktyczny sprawy jest następujący: Pismem z dnia 9 lipca 2018 r. [...] J. P., W. M. złożyła wniosek o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych na terenie działki o nr ewid. [...] w miejscowości [...] [...], gmina [...] , stanowiący jednocześnie projekt planu remediacji. Analogiczny wniosek o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych złożono w dniu 16 lipca 2018 r. wraz z władającym powierzchnią ziemi, R. W. . W związku z brakami formalno-prawnymi wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] przy piśmie z dnia 24 lipca 2018 r., znak: WSI.511.5.2018.PS wezwał wnioskodawców w trybie art. 63 § 2 oraz 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia dokumentów. Dnia [...] sierpnia 2018 r. uzupełniono przedmiotowy wniosek, załączając umowę spółki cywilnej [...] J. P., W. M. wraz z dowodem wpłaty za wydanie decyzji. W toku postępowania skarżący: - poinformowali Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] , że wybrana wcześniej zanieczyszczona ziemia zostanie przewieziona do Zakładu Odpadów Przemysłowych w [...] . - przekazali kopie faktury VAT oraz kartę przekazania odpadu, celem potwierdzenia utylizacji ziemi o kodzie 17 05 03*. - wskazali, iż wybrano mieszaninę ziemi z żużlem do głębokości 25 cm, a następnie dokonano utylizacji odpadu o kodzie 17 05 03* nadmieniając, iż teren działki został przygotowany i odebrany przez Urząd Gminy [...] pod prowadzenie działalności dotyczącej skupu złomu i zbierania aut wycofanych z eksploatacji. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...] odmówił uzgodnienia warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zaistniałej na terenie działki o nr ewid. [...] w miejscowości [...] [...], gmina [...] . W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji stwierdził, iż dalsze postępowanie we wnioskowanym trybie spowoduje jedynie wydłużenie terminu podjęcia prawidłowych czynności w związku z przeprowadzeniem działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zaistniałej na terenie działki o nr. ewid. [...] w miejscowości [...] 288, gmina [...] . Skarżący w odwołaniu z dnia 20 grudnia 2018 r. zarzucili ww. decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również art. 13 ust. 2a ustawy szkodowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie przez organ I instancji, że złożone wnioski przy pismach z dnia 9 lipca i 16 lipca 2018 r. oraz z dnia 13 sierpnia 2018 r. nie zawierały specjalistycznego opracowania merytorycznego, nie mogąc tym samym stanowić podstaw do pozytywnego rozpatrzenia. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że spółka skarżących, zgodnie z ogólnodostępnymi danymi widnieje w rejestrze GUS i KRS pod nr REGON [...] , w związku z powyższym wypełnia definicję podmiotu korzystającego ze środowiska spełniając warunki określone w powyższej definicji, a więc szkoda spowodowana została przez podmiot korzystający ze środowiska. W opinii organu odwoławczego działalność polegająca na złomowaniu pojazdów bez wymaganych prawem zezwoleń oraz będąca w katalogu działalności stwarzających ryzyko określonych w art. 3 ustawy szkodowej, z dużym prawdopodobieństwem mogła przyczynić się do zaistnienia szkody w środowisku w powierzchni ziemi. Organ wyjaśnił, iż czynności magazynowania prowadzonych - jak wynika z akt sprawy - bez odpowiednich zezwoleń i z wyłączeniem środków ostrożności, mogło spowodować przenikanie odcieków do gruntu. W rezultacie działania te doprowadziły do zanieczyszczenia środowiska gruntowego, a tym samym do szkody w środowisku. Podkreślono, iż wiedzę o niepokojącym stanie środowiska strony powzięły w momencie przeprowadzonej kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] , Delegatura w [...] mającej miejsce jak wspomniano wyżej w dniu 22 marca 2017 r. Wówczas to pobrane zostały próbki gruntu zanieczyszczonego płynami poeksploatacyjnymi. Masy ziemne zostały usunięte z pominięciem prawidłowego sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi określonego przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września z 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r, poz. 1395). Organ zauważył, że podjęte działania budzą wątpliwość co do ich pełnej skuteczności. Z przedmiotowego terenu działki została wybrana ziemia z powierzchni 82,16 m2, nie wiadomo jednak do jakiej głębokości zostały wybrane masy ziemne, ponieważ naprzemiennie we wniosku występują wartości 25 cm i 30 cm pod powierzchnią terenu. Dodatkowo, jako obszar wymagający remediacji wskazano powierzchnię 82,16 m2, co uargumentowano faktem użyczania przez firmę terenu o powierzchni 515 m2 z czego 432,84 m2 stanowi teren wybetonowany. Natomiast we wniosku o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych z dnia 16 lipca 2018 r. złożonym przez R. W. solidarnie z [...] J. P. , W. M. wskazano, że teren wybetonowany stanowi 379,84 m2. W toku prowadzonego postępowania skarżący składając uzupełnienia do wniosku o uzgodnienie przeprowadzenia działań naprawczych nie odnieśli się do wyżej wymienionych rozbieżności. W ocenie organu wątpliwości dotyczyły także prowadzenia działań zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r" poz. 992 ze zm.). W dokumentacji także nie przedstawiono dowodów na zasypanie powstałych wykopów ziemią o udokumentowanym pochodzeniu i spełniającą standardy dla gruntów grupy I. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P. i M. W. zaskarżając w całości opisaną wyżej decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez braku rzeczywistego odniesienia się do pism skarżących oraz uzgodnień omawianych w siedzibie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] mieszczącej się przy ul. [...] [...], [...]. Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, w uzasadnieniu wskazując, iż w ich ocenie ziemia została wybrana z zanieczyszczonego terenu zgodnie z faktycznym miejscem użytkowania przez ich firmę. Użyczając ten teren od władającego R. W. nie badali terenu pod kątem występowania w powierzchni ziemi substancji ropopochodnych ani nie byli poinformowani, że takie substancje mogą się tam znajdować. Skarżący podkreślili, że użyczony przez nich teren to 515 m2 wraz z budynkiem gospodarczym, który jest w całości wybetonowany. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 tj.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2019 r. Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska utrzymującej w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. o odmowie uzgodnienia warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zaistniałej na terenie działki o nr ewid. [...] w miejscowości [...] [...], gmina [...] , stanowił przepis art. 13 ust. 2a ustawy z kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej ustawą szkodową. Zgodnie z powołanym przepisem wniosek o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zawiera projekt planu remediacji obejmujący informacje o: 1. terenie wymagającym przeprowadzenia remediacji, poprzez wskazanie adresu i numerów działek ewidencyjnych oraz jego powierzchni; aktualnym; 2. o ile jest to możliwe - planowanym sposobie użytkowania zanieczyszczonego terenu; 3. właściwościach gleby oraz rodzaju pokrycia terenu, w tym roślinności i zabudowy; 4. o nazwach substancji powodujących ryzyko wraz z wynikami badań zanieczyszczenia gleby i ziemi tymi substancjami, wykonanych przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska; 5. nazwach substancji powodujących ryzyko oraz ich zawartości w glebie i w ziemi, do jakich doprowadzi remediacja; 6. ocenie występowania znaczącego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska; 7. budowie geologicznej i warunkach hydrogeologicznych niezbędnych do dokonania oceny, o której mowa w pkt 6 - jeżeli zachodzi taka potrzeba; planowanym sposobie przeprowadzenia remediacji; 8. planowanym terminie rozpoczęcia i zakończenia remediacji; 9. sposobie potwierdzenia przeprowadzenia remediacji, oraz terminie przedłożenia dokumentacji z jej przeprowadzenia, w tym wyników badań zanieczyszczenia gleby i ziemi wykonanych przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest spełnienie przez skarżących ww. warunków złożenia wniosku o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi. Sąd podzielił w tej kwestii stanowisko organu, jednocześnie uznając za niezasadne zarzuty skargi. W ocenie Sądu – co słusznie podkreślił organ administracji - działalność polegająca na złomowaniu pojazdów bez wymaganych prawem zezwoleń oraz będąca w katalogu działalności stwarzających ryzyko określonych w art. 3 ustawy szkodowej mogła przyczynić się do zaistnienia szkody w środowisku w powierzchni ziemi. W tym zakresie należało podzielić stanowisko organu, że czynności magazynowania bez odpowiednich zezwoleń z wyłączeniem środków ostrożności, mogło spowodować przenikanie odcieków do gruntu. W rezultacie organ miał podstawy uznać, że działania te doprowadziły do zanieczyszczenia środowiska gruntowego, a tym samym do szkody w środowisku. Z dokumentacji zebranej w sprawie, wynika, że szkoda w powierzchni ziemi polega na przekroczeniu dopuszczalnych wartości substancji powodujących ryzyko. Są to następujące substancje: naftalen, antracen, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(a)piren, dibenzo(a,h)antracen, benzo(g,h,i)perylen. Grunty należą do gruntów grupy I, natomiast zanieczyszczenie powstało w wyniku nielegalnie prowadzonego demontażu pojazdów samochodowych wycofanych z eksploatacji. Sąd podziela ocenę organu, iż wnioski przy pismach z dnia 9 lipca, 16 lipca 2018 r. oraz z dnia 13 sierpnia 2018 r. nie zawierają specjalistycznego opracowania merytorycznego. Należało również zgodzić się z oceną organu, że zagadnienia wymagane obligatoryjnie przez zapisy ustawy szkodowej zostały opisane we wniosku bardzo ogólnie. Dokumentacja złożona przez skarżących – wbrew w/w art. 13 ust. 2a ustawy szkodowej, nie zawiera podstawowych informacji dotyczących planowanego sposobu użytkowania zanieczyszczonego terenu, właściwości gleby, nazw substancji powodujących ryzyko oraz ich zawartości w glebie i w ziemi do jakich doprowadzi remediacja, oceny występowania znaczącego zagrożenia dla zdrowia ludzi i stanu środowiska, budowy geologicznej i warunków hydrogeologicznych niezbędnych do dokonania oceny, planowanym sposobie i terminie zakończenia przeprowadzenia remediacji oraz potwierdzenia w postaci wyników badań gleby i ziemi wykonanymi przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a ustawy Poś. Podobnie należało ocenić działania faktyczne podjęte przez skarżących. Masy ziemne zostały usunięte z pominięciem prawidłowego sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi określonego przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września z 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r, poz. 1395). Jak wskazują skarżący we wniosku o uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych, z przedmiotowego terenu działki została wybrana ziemia z powierzchni 82,16 m2, nie wiadomo jednak do jakiej głębokości. Odnosząc się zaś do argumentu skarżących, że część powierzchni działki jest wybetonowana, należało ocenić za organem, że zabieg ten nie jest barierą w migracji zanieczyszczenia. W ocenie Sądu, organu słusznie wskazał także, że niezbędne jest wykonanie badań próbek gleby w kwestii zawartości substancji powodujących ryzyko, celem potwierdzenia czy wybranie mas ziemnych było wystarczające do wyeliminowania zanieczyszczenia i osiągnięcia dopuszczalnych zawartości substancji powodujących ryzyko dla gruntów grupy I w zakresie substancji wykrytych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] , Delegatura w [...] . Skarżący nie przedstawili także dowodów na zasypanie powstałych wykopów ziemią o udokumentowanym pochodzeniu i spełniającą standardy dla gruntów grupy I Reasumując, brak doprecyzowania w przedmiocie podjętych działań ograniczająco-zaradczych nie pozwolił na uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku w powierzchni ziemi zaistniałej na terenie przedmiotowej działki. Odnosząc się do zaś do pozostałych zarzutów skargi, wskazać należy, że w ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. i ustawy szkodowej. GDOŚ zajął stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnił jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnił, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe, a jakie za nieudowodnione. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji organu spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. i - stosownie do zawartej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów - odzwierciedla stanowisko organu w sposób dający stronie możliwość oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania. Wbrew zarzutom skargi organ podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Powyższe uzasadnia zakwalifikowanie wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. jako niezasadnych. Sąd nie dostrzegł także w ramach kontroli sądowej przeprowadzonej z urzędu, innych naruszeń, czy wadliwości kontrolowanej decyzji. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.