IV SA/Wa 1712/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-08
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzeciw organu administracji publicznej wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, wydany po upływie 14-dniowego terminu od oględzin, jest skuteczny, a także czy drzewa rosnące na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu, które nie spełniają kryteriów określonych w uchwale Sejmiku Województwa, mogą być uznane za zadrzewienia śródpolne podlegające ochronie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że 14-dniowy termin na wniesienie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew jest terminem zawitym (materialnym), a jego uchybienie skutkuje brakiem możliwości wszczęcia postępowania lub jego umorzeniem. Jednakże, jeśli decyzja sprzeciwu została wydana i nadana w placówce pocztowej w tym terminie, nawet jeśli doręczono ją tylko jednemu ze współwłaścicieli, nie oznacza to rażącego naruszenia prawa, a jedynie naruszenie przepisów KPA dotyczących doręczeń, które może skutkować uchyleniem decyzji, ale nie jej nieważnością. Sąd stwierdził również, że drzewa rosnące na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu, które nie spełniają kryteriów określonych w uchwale Sejmiku Województwa, mogą być uznane za zadrzewienia śródpolne, jeśli ich położenie i charakter wskazują na taką kwalifikację, a ich usunięcie nie jest konieczne do przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego w ramach przewidzianych uchwałą wyjątków.Stan faktyczny
Skarżący zgłosili zamiar usunięcia 316 drzew z działki stanowiącej ich współwłasność, położonej na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu. Organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw wobec usunięcia 223 drzew, uznając je za zadrzewienia śródpolne podlegające ochronie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie drzew za zadrzewienia śródpolne oraz niezastosowanie wyjątków od zakazu ich usuwania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi U. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew oddala skargę.
Decyzją z 17 września 2021r. Nr [...] Samorządowe i Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 83f ust. 8 i 14 pkt. 1 c) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.) oraz Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie [...] [...], [...] i [...] i miasta [...] ([...]), po rozpatrzeniu odwołania Pana Z. B. i Pani U.B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 15 lipca 2021 roku Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ pierwszej instancji po rozpatrzeniu zgłoszenia odwołujących się o zamiarze usunięcia drzew rosnących na działce o nr ewidencyjnym gruntu [...] obręb [...] [...] wniósł sprzeciw od zamiaru usunięcia 223 szt. drzew oznaczonych w załączniku nr 1 następującymi numerami: [...] zaznaczonych kolorem zielonym w załączniku nr 2 do decyzji z uwagi na to, że drzewa rosną na terenie objętym formą ochrony przyrody jaką jest [...] Obszar Chronionego Krajobrazu.
Odwołanie od powyższej decyzji, złożyli Pan Z. B. i Pani U. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1. art. 156§ 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, poprzez wydanie decyzji, podczas gdy termin na wydanie decyzji wobec jednego ze współwłaścicieli (współwłasność łączna małżonków) już upłynął i wydanie decyzji nie jest możliwe, co skutkuj wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa i jej trwałą niewykonalnością,
2. art. 156§ 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o uzasadnienie uchwały Sejmiku Województwa [...], a nie w oparciu o normatywną treść tejże uchwały,
3. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienie wszelkich okoliczności i niepełne zgromadzenie materiału dowodowego, a tym samym poczynienie błędnych ustaleń stanu faktycznego, który stał się podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, poprzez nieprawidłowe uznanie drzew, co do których wniesiono sprzeciw, za zadrzewienia śródpolne, podczas gdy w rzeczywistości drzewa te nie mają tego charakteru,
4. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do drzewostanu na działce nr [...] na korzyść wnioskodawców,
5. art. 83f ust. 14 pkt 1c ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wniesienia sprzeciwu, o której mowa w tym przepisie, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten nie powinien mieć zastosowania z uwagi na nieobjęcie przedmiotowych drzew zakazami usuwania drzew określonymi w uchwale nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20.11.2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie powiatów [...], [...] i [...] i miasta [...], albowiem nie mają one charakteru zadrzewień śródpolnych,
6. § 3 ust. 1 pkt 2 ww. Uchwały poprzez błędne uznanie, że w sprawie niniejszej znajduje zastosowanie zakaz likwidowania zadrzewień śródpolnych, podczas gdy w tej sprawie przedmiotowe drzewa nie mają charakteru zadrzewień śródpolnych lub co najmniej zastosowanie znajdzie wyjątek od zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt. 1 lit. b.
Mając powyższe na uwadze Odwołujący się wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w pierwszej kolejności wskazało, że uprawnienia organu rozpatrującego sprawę w trybie odwoławczym konsumują uprawnienia organu wyższego stopnia przysługujące mu w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Zatem tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed postępowaniem o stwierdzenie nieważności.
Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm., zwanej dalej "u.o.p.").
Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 u.o.p. - usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 i 1104), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń".
Przepis art. 83f w ust. 1 u.o.p stanowi, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:
1) krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2;
2) krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni;
3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:
a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klon listnego,
c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Z kolei art. 83f ust. 4 i 5 u.o.p. stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości".
W myśl art. 83f ust. 14 pkt 2 u.o.p. organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku:
1) lokalizacji drzewa:
a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,
b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5;
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.p. jedną z formą ochrony przyrody są obszary chronionego krajobrazu. Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych (art. 23 ust. 1 u.o.p.).
Z akt sprawy wynika, że pismem z 16 lutego 2021 roku Pan Z.B. i Pani U. B. dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia 316 drzew (11 szt. sosny, 6 szt. czeremchy, 7 szt. dębów, 27 szt. topoli osiki, 109 szt. brzozy i 156 szt. olchy) rosnących na działce o nr ewidencyjnym gruntu [...] obręb [...], której są właścicielami. W związku z tym organ I instancji w dniu [...] marca 2021 r. przeprowadził oględziny drzew, z których został sporządzony protokół. Z treści protokołu wynika, że w oględzinach nieruchomości uczestniczyli pracownicy Urzędu Miasta [...] i Pan Z.B. - współwłaściciel nieruchomości, który o terminie oględzin został zawiadomiony telefonicznie w dniu 03 marca 2021 r. Podczas oględzin ustalono, że teren z którego wnioskowane są do usunięcia drzewa ma oznaczenie w ewidencji gruntów jako rola (R) oraz jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (Lzr) w proporcji około 50 na 50. W terenie nie ma wyraźnej granicy rozdzielającej od wielu lat nieużytkowany grunt rolniczy od gruntu zakwalifikowanego jako zadrzewienie. Wskazane zaś do usunięcia drzewa stanowią zwarty kompleks. Podano, że zadrzewienie znajduje się pomiędzy polem utrzymywanym w kulturze rolnej oraz pomiędzy gruntem rolnym od wielu lat odłogowanym - również porośniętym grupami drzew, głównie z gatunku sosny. W odległości ok. 100 m znajduje się zaś duży kompleks leśny. Dalej ustalono, że w zgłoszeniu wpisane zostały drzewa, które wymagają uzyskania zezwolenia na usunięcie bądź zgłoszenia - w przypadku topoli o obwodzie powyżej 80 cm mierzonym na wysokości 5 cm i w przypadku pozostałych drzew o obwodzie powyżej 50 cm. Poza zgłoszonymi drzewami przedmiotowy teren porasta bardzo duża ilość drzew, o obwodach nie przekraczających 80cm w przypadku topoli i 50 cm w przypadku pozostałych drzew. Są to głównie młode topole osiki, brzozy brodawkowate i sosny zwyczajne. Podano, że granicą gruntu zadrzewionego Lzr od strony północno-wschodniej jest rów melioracyjny, który od wielu lat nie był konserwowany. Rosną na nim olchy o obwodzie od 90 do 130 cm, które mogą utrudniać ewentualny przepływ. Z uwagi zaś na brak przepływu wody w rowie, w jego okolicy utworzyło się o dużych rozmiarach rozlewisko. W terenie zadrzewienie obejmuje jeszcze fragment gruntu rolnego, który znajduje się za rowem. Z treści protokołu wynika, że większość drzew wskazanych do usunięcia jest w dobrym stanie fizjologicznym, kilkanaście drzew jest obumarłych w 100% (głównie olchy i brzozy), kilkadziesiąt obumierających i w złym stanie fizjologicznym. Zauważono kilka wykrotów. W terenie stwierdzono ślady bytowania dzikich zwierząt: samy, jelenie i licznych ptaków. Jednocześnie ustalono, że intencją wnioskodawcy jest całkowite usunięcie drzew w celu przywrócenia funkcji użytkowych dla właściciela. Protokół zawiera sporządzoną w terenie dokumentację fotograficzną oraz pomiary drzew w ilości 38 sztuk, tj. z gatunku olcha czarna 16 szt., olcha szara 9 szt., topola osika 5 szt., brzoza - 3 szt. i sosna zwyczajna 4 szt.
Postępowanie pierwszoinstancyjne zostało zakończone mocą decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2021 r. Nr [...] gdzie wniesiono sprzeciw co do planowanego usunięcia 316 szt. drzew z uwagi na to, że drzewa rosną na terenie objętym formą ochrony przyrody jaką jest [...] Obszar Chronionego Krajobrazu.
Organ wskazał, że w sprawie, poza sporem pozostaje okoliczność, że decyzję doręczono jedynie Panu Z. B. uznając, że wnioskodawca Pani U. B. nie jest stroną w przedmiotowej sprawie, bowiem działka o nr ewid. [...] obręb [...] stanowi odrębną własność Pana Z. B.. Następnie, z związku z błędnym zapisem w ewidencji gruntów i budynków Urzędu Miasta [...], że działka o nr ewid. [...] obręb [...] stanowi własność tylko Pana Z. B., w dniu 01.04.2021 r. wysłano decyzję także Pani U. B., uznając ją za stronę postępowania.
Na skutek złożonego jednak przez Pana Z. B. i Pani U. B. odwołania od ww. decyzji, mocą decyzji z dnia 07 maja 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2021 r. Nr [...] i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia sprawy. Jednocześnie, na skutek odwołania Pani U.B. od decyzji doręczonej jej w dniu 02.04.2021 r., mocą decyzji z dnia 07 maja 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2021 r. Nr [...] i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia sprawy uznając, że nie ma prawnych możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydanie dwóch decyzji w tej samej sprawie.
W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia 316 szt. drzew rosnących na działce nr ewid. [...] obręb [...] [...] organ I instancji postanowieniem z dnia 26 maja 2021 r. dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu geodezji i leśnictwa. Następnie przy piśmie z dnia 26 maja 2021 roku zawiadomił strony postępowania - Pana Z.B. i Panią U. B., że w dniu [...].06.2021 r. o godz. 10:00 zostaną rozpoczęte oględziny w terenie, w których docelowo będą brali udział biegli. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oględziny zakończą się zaś po wykonaniu przez nich stosownych opinii. Następnie zawiadomieniem z dnia 30.06.2021 r. organ I instancji zawiadomił o przeprowadzeniu w dniu [...].07.2021 r. oględzin końcowych terenu i poinformował o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, w tym opiniami biegłych. Zarówno z oględzin terenu dokonanych [...] jak i [...] lipca sporządzono protokół.
Mocą zaskarżonej decyzji, po rozpatrzeniu zgłoszenia Pana Z. B. i Pani U. B.wniesiono sprzeciw co do usunięcia 223 szt. drzew, z uwagi na to że rosną one na terenie objętym formą ochrony przyrody jaką jest [...] Obszar Chronionego Krajobrazu.
Rozpatrując odwołanie od ww. decyzji, w pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że błędne jest stanowisko Pani U.B., że w przypadku jej zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew rosnących na działce o nr ewid. [...] obręb [...] organ I instancji wydał milczącą zgodę. Akta sprawy nie zawierają adnotacji o milczącym załatwieniu wniosku Pani U. B., organ nie wydał również zaświadczenia potwierdzającego milczącą zgodę (art. 83f ust. 1 pkt. 3a w zw. z art. 83f ust. 8 i ust. 12 u.o.p). Z treści decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2021 r. Nr [...] bezspornie wynika zaś, że organ I instancji po rozpatrzeniu zgłoszenia Pana Z. B. i Pani U.B. zamiaru usunięcia 11 szt. sosny, 6 szt. czeremchy, 7 szt. dębów, 27 szt. topoli osiki, 109 szt. brzozy i 156 szt. olchy rosnących na działce o nr ewid. gruntu [...] obręb [...] i po dokonaniu oględzin terenu wniósł sprzeciw co do planowanego usunięcia 316 szt. drzew. Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji było zgłoszenie Pana Z. B. i U. B.. Omyłkowo, z uwagi na niewłaściwe zapisy w ewidencji gruntów i budynków Urzędu Miasta [...], za stronę postępowania uznano jedynie Pana Z. B., jako jedynego właściciela nieruchomości. Jednak doręczenie przedmiotowej decyzji z dnia 18 marca 2021 r. w ustawowym terminie jedynie Panu Z. B. i pominięcie w tym zakresie Pani U. B. nie oznacza, że nie wywoływała ona skutków prawnych dla obojga właścicieli nieruchomości. Nie dowodzi to również, że wobec Pani U.B. organ I instancji sprzeciwu nie wniósł i ma ona możliwość usunięcia przedmiotowych drzew w ramach milczącego załatwienia sprawy. Kolegium zauważa, że odwołanie od ww. decyzji wnieśli zarówno Pani U. B. jak i Pan Z. B., co świadczy że Pani U.B. posiadała pełną wiedzę o prowadzonym postępowaniu i o treści decyzji administracyjnej. Skład orzekający zauważa, że sprawa zainicjonowana wnioskiem Pani U. B. i Pana Z.B. z dnia 16.02.2021 r. dotyczy tej samej nieruchomości i tych samych drzew, a zatem przedmiot postępowania jest tożsamy. Zatem sytuacja prawna małżonków wobec tej samej nieruchomości -objętej wspólnością majątkową małżeńską - nie może być odmienna i nie może być różnicowana. Skoro więc organ I instancji, po rozpatrzeniu ich wniosku, wyraził w terminie 14 dni od dokonania oględzin sprzeciw na usunięcie drzew wskazanych w zgłoszeniu to nie może dojść do ich usunięcia. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p). Nie ulega wątpliwości Kolegium, że intencją organu I instancji było wyrażenie sprzeciwu na usunięcie przez właściciela nieruchomości przedmiotowych drzew z uwagi na fakt, iż rosną one na terenie objętym formą ochrony przyrody jaką jest [...] Obszar Chronionego Krajobrazu. Omyłkowo, organ I instancji doręczył przedmiotowy sprzeciw jedynie Panu Z. B.. Z uwagi zaś na to uchybienie i inne błędy proceduralne, mocą decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia 07 maja 2021 r. przedmiotowa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta [...], po dokonaniu istotnych wyjaśnień w sprawie i zapewniając czynny udział w postępowaniu współwłaścicielom nieruchomości ponownie wyraził sprzeciw wobec usunięcia 223 szt. drzew z terenu nieruchomości o nr ewid. [...] obręb [...].
Kolegium po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy uznało, że zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy, tj. z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Kolegium zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy jest kompletny i pozwalał na przeprowadzenie prawidłowego postępowania administracyjnego, nie stwierdzono uchybień proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawo materialne także zostało w sprawie zastosowane prawidłowo.
Bezspornym zdaniem organu jest, że nieruchomość z terenu której wnioskowane są do usunięcia drzewa leży na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu utworzonego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r. (weszła w życie 15.12.2020 r.). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 2 tejże Uchwały w Obszarze zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Niemniej w świetle § 3 ust. 3 ww. Uchwały zakaz ten nie dotyczy:
1) tworzących zadrzewienia śródpolne:
a) krzewów rosnących w skupisku o powierzchni do 25 m2,
b) drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 30 cm, których usunięcie jest konieczne w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;
2) drzew i krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie (w tym złomów i wywrotów), które zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia;
3) zadrzewień śródpolnych i przydrożnych na obszarach przeznaczonych pod zabudowę w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
W związku z tym, z uwagi na konieczność przeprowadzenia rzetelnego postępowania w sprawie, organ I instancji postanowieniem z dnia 26 maja 2021 r. Nr [...], na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. dopuścił dowód z opinii biegłych z zakresu geodezji i leśnictwa na okoliczność ustalenia granic użytków na działce [...] obręb [...] oraz określenia stanu fitosanitarnego drzew i ich wieku w odniesieniu do zapisów [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Z operatu geodezyjnego w sprawie pomiaru oraz wyznaczenie użytków na fragmencie działki nr [...] obręb [...]([...]) sporządzonego przez geodetę mgr inż. P. O. wynika, że celem pracy było wyznaczenie w terenie granic użytków gruntowych RVI, Lzr-ŁV, rowu oraz inwentaryzację oznaczonych i ponumerowanych drzew w terenie znajdujących się na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...][...]. Wytyczenie oraz pomiar sytuacyjny wykonano 4 czerwca 2021 r., z powyższych czynności sporządzono szkic tyczenia użytków gruntowych oraz mapę inwentaryzacyjną drzew. Z treści tego operatu bezspornie wynika, że 18 drzew wyznaczonych do wycinki znajduje się poza działką nr [...] obręb [...]. Odwołujący powyższej okoliczności nie kwestionują.
Z kolei z treści opinii z 26 czerwca 2021 r. sporządzonej przez mgr inż. S.L. - biegłego z zakresu leśnictwa, łowiectwa przy Sądzie Okręgowym w [...] - wynika, że celem opinii było:
– opisanie stanu fitosanitarnego poszczególnych drzew, o których wnioskują osoby fizyczne naniesionych na mapy i zaznaczonych w terenie przez geodetę,
– określenie wieku drzew w odniesieniu do zapisów obowiązujących w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu rosnących na części użytku oznaczonym jako R metodami nieinwazyjnymi,
– sporządzenie opinii, a charakterze zinwentaryzowanego drzewostanu w stosunku do zapisów [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Uchwała nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r.), tj. czy należy go uznać za zadrzewienie śródpolne podlegające ochronie,
– wskazanie, na które drzewa w świetle zapisów ww. Uchwały powinien być złożony sprzeciw odnośnie wycinki,
– określenie, które drzewa powinny zostać wycięte w świetle uwarunkowań ww. Uchwały.
W przedmiotowej opinii biegły jednoznacznie określił, że działka nr [...] w obrębie [...] nie jest lasem, drzewa i krzewy na niej się znajdujące należy uznać za zadrzewienie śródpolne. Odnosząc się zaś do § 3 ust. 3 ww. Uchwały biegły podniósł, że na podstawie wykonanych oględzin terenu do wycięcia poniżej 30cm obwodu wyznaczono 12 drzew, w tym zakwalifikowano do wycięcia 6 drzew (martwe, pochylone, z naderwanym systemem korzeniowym i zagrażające bezpieczeństwu lub konieczne do usunięcia w celu poprawy warunków rozwoju drzew otaczających). Do usunięcia wytypowano 91 drzew. O zakwalifikowaniu do wycięcia świadczą m.in. zły stan fitosanitarny, w tym drzewa martwe, pochylone i zagrażające bezpieczeństwu, z naderwanym systemem korzeniowym, drzewa rosnące w granicach wskazanych przez geodetę w rowie oraz do usunięcia w celu poprawy warunków rozwoju korony u drzew otaczających. Biegły podał, że jeżeli właściciel nieruchomości ma zamiar naprawę rowu melioracyjnego również wycięcie drzew rosnących w skarpach rowu jest zasadne. O zasadności udrożnienia rowu świadczą również sąsiednie grunty rolne, które były okresowo zalane przez wodę. Pozostałe drzewa biegły zakwalifikował do zadrzewienia w celu ochrony różnorodności biologicznej, poprawiającego retencyjne właściwości terenu, zmniejszające erozję wodną i wietrzną oraz sprzyjające bytowaniu owadów i ptaków. W dalszej części opinii biegły określił wiek drzew w odniesieniu do zapisów obowiązujących w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu, rosnących na części użytku oznaczonym jako R metodami nieinwazyjnymi. Podał, że analiza danych pomiarowych (wysokości i obwodów drzew) w oparciu o tablice zasobności i przyrostu drzewostanów pozwalają ustalić, że wiek zadrzewienia na tej części użytku gruntu rolnego oznaczonego jako RVI wynosi około 30 lat i należy uznać to za zadrzewienie śródpolne, jako podlegające ochronie przewidzianej w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu. Natomiast olsza, jako gatunek dominujący na części użytku gruntu rolnego (za tzw. rowem w kierunku północnym - oznaczonym jako PsV) osiąga przeciętne wysokości 13-15m, co oznacza że drzewa te są w przeciętnym wieku ok. 18 lat. Jeżeli zatem właściciel ma zamiar przywrócenia do użytkowania rolnego tego fragmentu gruntu to usunięcie przedmiotowych drzew nie naruszy zakazów podanych w ww. Uchwale. Na koniec opinii biegły podaje, że ewentualną wycinkę drzew należy wykonać w miarę możliwości po okresie lęgowym ptaków, tj. w okresie jesienno - zimowym.
Kolegium, w ślad za organem I instancji, uznało ww. opinie biegłych za istotne dowody w sprawie. Opinie zostały sporządzone przez specjalistów w dziedzinie geodezji i leśnictwa, w aktach sprawy znajduje się również postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego określające szczegółowo i precyzyjnie zakres i przedmiot opinii. Opinie sporządzone przez wiarygodnych biegłych są logicznie, a sporządzający w racjonalny sposób tłumaczą powzięte wnioski. Treść opinii nie kłóci się z pozostałym materiałem zebranym w sprawie. Biorąc zatem pod uwagę wszelkie okoliczności ujawnione w sprawie oraz przedłożone opinie biegłych uznać należy, że w sprawie położenie działki w obszarze chronionego krajobrazu uzasadnia wyrażenie sprzeciwu co do usunięcia 223 szt drzew oznaczonych w załączniki nr 1 i 2 stosownymi numerami.
W ocenie Kolegium organ I instancji bezspornie ustalił, że usunięcie zadrzewienia w ilości 223 szt. drzew z terenu działki skarżących uniemożliwiają zakazy ustalone w treści § 3 ust. 1 pkt. 2 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r. Wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie było poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.).
W ocenie Kolegium skoro zgłoszone do usunięcia drzewa znajdują się w otoczeniu jeszcze innych drzew i rosną wśród pól utrzymywanych pod produkcję rolną należało je zakwalifikować jako zadrzewienia śródpolne. Sami odwołujący się również nie podważyli skutecznie, że drzewa zgłoszone do wycinki, a objęte przedmiotową decyzją nie stanowią zadrzewienia śródpolnego.
Reasumując organ wskazał, że skoro zgłoszone do wycinki drzewa rosną na nieruchomości usytuowanej na terenie objętym prawną ochroną, tj. w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu utworzonego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r., stanowią zadrzewienia śródpolne i ich wycinka nie jest podyktowana, nie wpisuje się w żadną z przesłanek uzasadniających odstąpienie od wyrażonego w ww. Uchwale zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, to zasadnym jest niedopuszczenie do wycinki przedmiotowych drzew w ilości 223 szt. oznaczonych w załącznikach nr 1 i 2 decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do sądu U. B. i Z. B., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, poprzez wydanie przedmiotowej decyzji i utrzymanie tym samym w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy termin na wydanie tej decyzji, oraz decyzji organu I instancji, wobec jednego ze współwłaścicieli (współwłasność łączna małżonków) już upłynął i wydanie decyzji nie jest już możliwe, co skutkuje wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawda i jej trwałą niewykonalnością:
2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o uzasadnienie uchwały Sejmiku Województwa [...], a nie w oparciu o normatywną treść tejże uchwały,
3. art. 11. art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów' zawartych w odwołaniu od decyzji organu 1 instancji;
4. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i 107 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienie wszelkich okoliczności i niepełne zgromadzenie materiału dowodowego, a tym samym, poczynienie i zaakceptowanie poczynionych przez organ I instancji błędnych ustaleń stanu faktycznego, który stał się podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy poprzez nieprawidłowe uznanie drzew, co do których wniesiono sprzeciw, za zadrzewienia śródpolne, podczas gdy w' rzeczywistości drzewa te nie mają tego charakteru;
5. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości prawnych, dotyczących milczącej zgody organu, na korzyść wnioskodawców.
6. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do drzewostanu na działce nr [...] na korzyść wnioskodawców.
7. art. 83f ust. 14 pkt 1c ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne uznanie, w ślad za organem I instancji, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wniesienia sprzeciw. o której mowa w tym przepisie, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten nie powinien mieć zastosowania z uwagi na nieobjęcie przedmiotowych drzew zakazami usuwania drzew określonymi w uchwale nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20.11.2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie [...] [...], [...] i [...] i miasta [...] albowiem nie mają one charakteru zadrzewień śródpolnych;
8. § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20.11.2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie [...] [...], [...] i [...] i miasta [...] poprzez błędne uznanie, w ślad za organem I instancji, że w sprawie niniejszej znajduje zastosowanie zakaz likwidowania zadrzewień śródpolnych, podczas gdy w tej sprawie przedmiotowe drzewa nie mają charakteru zadrzewień śródpolnych lub co najmniej zastosowanie znajdzie wyjątek od zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 1 lit. b.
Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15.07.2021 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja SKO w [...], a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] obarczone są licznymi wadami i naruszeniami przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, które skutkować winny uchyleniem obu wskazanych decyzji, z przyczyn na które wskazano już w odwołaniu.
W ocenie skarżących oba organy ewidentnie dopuściły się rażącego naruszenia art. 84f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, co skutkuje też naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. Podkreślono ponownie, że błędy organu co do ustalenia stron postępowania nie mogą działać na niekorzyść strony, tym bardziej, że Z.i U.B. wspólnie złożyli przedmiotowy wniosek i od początku twierdzili, że oboje mają prawa strony w tej sprawie.
W tym kontekście odniesiono się do zarzutu naruszenia art. 7a k.p.a. Zdaniem skarżących sytuacja powyższa niewątpliwie budzi wątpliwości prawne co do zastosowania normy prawnej, z której wynika milcząca zgoda organu. Jednocześnie sprawa niniejsza dotyczy obowiązków nakładanych na stronę - ograniczenia jej prawa własności. W ocenie skarżących wątpliwości te powinny być więc interpretowane na korzyść strony, tymczasem, w niniejszej sprawie, organ zinterpretował je na niekorzyść strony. Jakkolwiek więc rację ma organ, że sytuacja prawna małżonków pozostających w ustroju wspólności majątkowej nie może być różnicowana, to już błędne jest uznanie, że sytuację tę należy kształtować w oparciu o stan prawny małżonka, który otrzymał decyzję o sprzeciwie organu. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie, aby wszelkie wątpliwości prawne rozstrzygać na korzyść skarżących.
Niezależnie od powyższego, działając z ostrożności procesowej, w ocenie skarżących, organy obu instancji dopuściły się także innych naruszeń prawda, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Po pierwsze, w sprawie niniejszej został nienależycie wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Oba organy bezrefleksyjnie przyjęły za biegłym, że przedmiotowe drzewa stanowią zadrzewienia śródpolne, jednak każdy organ powinien dokonać własnych ustaleń faktycznych, w tej kwestii żadna wiedza specjalna nie jest potrzebna. Ustawa o ochronie przyrody definiuje jedynie pojęcie "zadrzewienia", nie każde jednak zadrzewienie jest zadrzewieniem śródpolnym. Zadrzewienia śródpolne definiuje się jako zbiorowiska roślinne, składające się z rosnących w niewielkich grupach drzew i krzewów, między innymi brzóz, osik, grabu, tarniny, mirabelki i innych. Wyróżnia się następujące zadrzewienia ze względu na układ drzew:
1) alejowe - w postaci dwóch rzędów' drzew usytuowanych równolegle do siebie posadzonych po dwóch stronach drogi,
2) liniowe - jednorzędowe ciągi drzew i krzewów;,
3) pasowa - co najmniej dwurzędowe pasy drzew lub krzewów o proporcji długości do szerokości 5:2.
4) powierzchniowe - szersze niż pasowe, ale nie stanowiące jeszcze lasu (kępy),
5) punktowe - pojedyncze, wyizolowane drzewa lub krzewy" (Maria Szyszkiewicz-Golis, Artur Golis. Zadrzewienia śródpolne, wyd. broszura informacyjna, Poznań 2007, cyt. za Wikipedia).
Nie sposób też nie wspomnieć o funkcji zadrzewień śródpolnych, które m.in. mają wspomagać uprawy rolnicze. Tymczasem, w mniejszej sprawie, zdaniem skarżących, mamy do czynienia nie z zadrzewieniami śródpolnymi, a de facto z nieformalnym lasem.
Skoro więc intencją przedmiotowej uchwały Sejmiku Województwa [...] była ochrona zadrzewień śródpolnych, to wykładnia tego zapisu nie może być rozszerzająca i nie może obejmować ochrony skupiska drzew, które nie jest takim zadrzewieniem w sytuacji, gdy ograniczenie takie de facto ogranicza prawo własności.
Po drugie, naturalną konsekwencją powyższych rozważań jest także zarzut naruszenia art. 83f ust. 14 pkt 1c u.o.p. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20.11.2020 r. Art. 83f ust. 14 pkt 1c u.o.p. nie może być samodzielną przesłanką do wniesienia sprzeciwu co do wycinki drzew. Organ w zaskarżonej decyzji odwołuje się co wskazanej uchwały i wyrażonego tam zakazu wycinki zadrzewień śródpolnych, jeśli jednak wnikliwa analiza stanu faktycznego wykazałaby, że nie ma tu zadrzewień śródpolnych, to nie byłoby podstaw do wyrażenia sprzeciwu. Tym bardziej, że art. 83f ust. 14 u.o.p. zawiera jedynie uprawnienie do wniesienia sprzeciwu, co czyni decyzję wydaną na tej podstawie, decyzją uznaniową. Co ważne, organ nie poddał też analizie wyjątków od zakazu usuwania zadrzewień śródpolnych, określonych w uchwale Sejmiku Województwa [...]. Nawet bowiem jeśli przyjąć, że w niniejszej sprawie rzeczywiście mamy do czynienia z zadrzewieniami śródpolnymi, to nadal zakaz ich usuwania nie absolutny i bezwzględny. W tym kontekście wskazać należy, że zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 1 przedmiotowy zakaz nie dotyczy drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 30 cm, których usunięcie jest konieczne w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Skarżący chcą przywrócić temu terenowi jego funkcję rolniczą, deklarują to od początku. Działania te są całkowicie zgodne z zapisami przedmiotowej uchwały Sejmiku, a więc organ I instancji nie miał podstaw do generalnego wniesienia sprzeciwu w tej sprawie. Symptomatyczne przy tym jest, że organ w ogóle nie dokonał analizy wyjątków od zakazu usuwania zadrzewień śródpolnych nie wiadomo więc, czy organ uznał, że przesłanki do ich zastosowania nie zachodzą, czy w ogóle nie zauważył możliwości ich zastosowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 190) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r. poz. 329, dalej: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie kontroli poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydaną m.in. na podstawie art. 83f ust. 8 i 14 pkt. 1 c) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.) oraz Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie [...] [...], [...] i [...] i miasta [...] ([...]), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 lipca 2021 roku Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew.
Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa polegającego na nie wydaniu decyzji w odniesieniu do skarżącej z naruszeniem terminu określonego w art. 83f ust. 8 ustawy. Zgodnie z tym przepisem po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Zdaniem składu orzekającego czternastodniowy termin wskazany w art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody jest terminem zawitym (materialnym). Termin materialny to okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku prawnego. Uchybienie terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem tych praw lub obowiązków, a stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. W konsekwencji brak przedmiotu postępowania administracyjnego, stąd postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (zob. Adamiak (w:) Adamiak/Borkowski, k.p.a. Komentarz, 6 wyd., Warszawa 2004, str. 320). Co istotne, rozstrzygnięcie organu w przedmiocie wniesienia sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew powinno być nie tylko wydane w trakcie trwania terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, ale również nadane w placówce pocztowej (lub wprowadzone do systemu teleinformatycznego) w tym terminie celem doręczenia stronom postępowania, stosownie do treści art. 83f ust. 11 ustawy o ochronie przyrody. Innymi słowy brak stanowiska organu administracji w ramach czasowych określonych powyższymi regulacjami jest równoznaczne z brakiem sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia drzew.
Jak wynika z akt pierwotne postępowanie pierwszoinstancyjne zostało zakończone decyzją Prezydenta Miasta [...] z 18 marca 2021 r. Nr [...] na mocy której, w ustawowym terminie wniesiono sprzeciw co do planowanego usunięcia 316 szt. drzew z uwagi na to, że drzewa rosną na terenie objętym formą ochrony przyrody jaką jest [...] Obszar Chronionego Krajobrazu. Sprzeciw dotyczył wniosku z 16 lutego 2021 roku Pana Z. B. i Pani U. B., w którym dokonali zgłoszenia zamiaru usunięcia [...] drzew rosnących na należącej do nich działce o nr ewidencyjnym gruntu [...] obręb [...]. W związku z tym organ I instancji w dniu [...] marca 2021 r. przeprowadził oględziny drzew, z których został sporządzony protokół. Porównanie dat wskazuje zatem, że w/w decyzja (sprzeciw) została wydana, nadana i doręczona zgodnie z przepisami i w ustawowym terminie.
Poza sporem pozostaje przy tym, że decyzję ma mocy której rozpoznano wniosek skarżących doręczono w 14 dniowym terminie określonym w art. 83f ust. 8 ustawy, jedynie Panu jednemu z wnioskodawców tj. Panu Z. B.. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom skarżących, że doszło do rażącego naruszenia w/w przepisu. Brak doręczenia decyzji skarżącej stanowił bez wątpienia naruszenie przepisów k.p.a w zakresie m.in. doręczania decyzji stronom postępowania, co zresztą skutkowało uchyleniem decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2021 r. Nr [...]Nie oznacza to jednak, że organ nie dochował terminu do wniesienia sprzeciwu przy rozpoznaniu wniosku skarżących. Jak wskazano powyżej stosowna decyzja została nie tylko wydana ale wobec prawidłowego doręczenia jednemu z wnioskodawców w ustawowym terminie weszła do obiegu prawnego, co wyklucza uznanie, iż obarczona jest ona wadą nieważności.
Sąd nie podzielił także pozostałych zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 83f ust. 14 pkt 1c ustawy o ochronie przyrody, poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie przepis ten powinien mieć zastosowanie, podczas gdy w odniesieniu do drzew, których dotyczyło zgłoszenie nie mają zastosowania zakazy usuwania określone w uchwale nr [...] Sejmiku Województwa [...] z 20.11.2020 r. w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu położonego na terenie [...] [...], [...] i [...] i miasta [...] albowiem nie mają one charakteru zadrzewień śródpolnych o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały lub co najmniej zastosowanie znajdzie wyjątek od tego zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 1 lit. b uchwały.
Po pierwsze w sprawie bezspornym jest, że działka skarżących z terenu której wnioskowane są do usunięcia drzewa leży na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu utworzonego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 20 listopada 2020 r. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt. 2 tejże Uchwały w obszarze zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Niemniej w świetle § 3 ust. 3 ww. Uchwały zakaz ten nie dotyczy:
1. tworzących zadrzewienia śródpolne:
a) krzewów rosnących w skupisku o powierzchni do 25 m2,
b) drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 30 cm, których usunięcie jest konieczne w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;
2. drzew i krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie (w tym złomów i wywrotów), które zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia;
3. zadrzewień śródpolnych i przydrożnych na obszarach przeznaczonych pod zabudowę w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Wbrew twierdzeniom skarżących zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym sporządzone opinie biegłych pozwoliły organom na przyjęcie, że drzewa, które zamierzali wyciąć w celu przywrócenia gruntu do użytkowania rolniczego stanowią zadrzewienia śródpolne. Jak słusznie wskazał bowiem organ odwoławczy, zgodnie z art. 5 pkt. 27 u.o.p. zadrzewienie to pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2129 i 2161 oraz z 2019 r. poz. 83, 125, 1815 i 2020) lub plantacją, wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu. Jakkolwiek w powołanej definicji zadrzewienia brakuje odniesienia się ustawodawcy do istotnego w sprawie pojęcia zadrzewienia śródpolnego to jednak Kolegium zasadnie w ocenie Sądu podzieliło pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt IISA/Rz 700/16, LEX nr 2226510, iż zadrzewienie śródpolne to zadrzewienie znajdujące się w otoczeniu pól, czyli terenów niezadrzewionych, pozbawionych roślinności typowej dla zadrzewień. Wskazać należy, że okoliczność położenia tych drzew wśród pól nie kwestionują skarżący, co więcej sami wskazują, że ich usunięcie ma na celu przywrócenie rolniczego użytkowania terenu. Powyższa okoliczność została również zbadana przez powołanego w sprawie biegłego z zakresu leśnictwa, który w swojej opinii z 26 czerwca 2021 r. wskazał, że zadrzewienia stanowiące pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska mieszczą w sobie element ochrony przyrody, jakim są zadrzewienia śródpolne. Nie ma przy tym znaczenia, czy pochodzą one z samosiewu i czy znalazły odzwierciedlenie w ewidencji gruntów. W ocenie zatem sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie uznano, że planowane do wycięcia drzewa z uwagi na ich położenie, charakter stanowią zadrzewienia śródpolne.
W sprawie w ocenie Sądu prawidłowo dokonano także oceny przesłanek wynikających z § 3 ust. 3 pkt 1 lit. b ww. Uchwały. Przepis ten wskazuje w jakich okolicznościach nie stosuje się zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych. Zgodnie z nim zakaz ten nie dotyczy tworzących zadrzewienia śródpolne drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza 30 cm, których usunięcie jest konieczne w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Oznacza to, że na obszarze chronionego krajobrazu dopuszczalne jest usunięcie drzew tworzących zadrzewienia śródpolne, jeżeli spełnione zostaną dwie przesłanki określone w tym przepisie tj. po pierwsze drzewa spełniają parametry wielkościowe w nim wskazane, jak również zostanie wykazane, że ich usunięcie ma na celu przywrócenie użytkowania rolniczego gruntu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że powyższa okoliczność została zbadana w toku postępowania przez organ. Z treści opinii z 26 czerwca 2021 r. sporządzonej przez mgr inż. S.L. - biegłego z zakresu leśnictwa, łowiectwa przy Sądzie Okręgowym w [...] - wynika, bowiem, że jej celem było min. wskazanie, na które drzewa w świetle zapisów ww. Uchwały powinien być złożony sprzeciw odnośnie wycinki oraz określenie, które drzewa powinny zostać wycięte w świetle uwarunkowań ww. Uchwały.
W przedmiotowej opinii biegły jednoznacznie wskazał obwody wszystkich drzew mierzonych na wysokości 130 cm (zał. nr 2) i odnosząc się do § 3 ust. 3 ww. Uchwały podniósł, że na podstawie wykonanych oględzin terenu do wycięcia poniżej właśnie 30cm obwodu wyznaczono 12 drzew, w tym zakwalifikowano do wycięcia 6 drzew (martwe, pochylone, z naderwanym systemem korzeniowym i zagrażające bezpieczeństwu lub konieczne do usunięcia w celu poprawy warunków rozwoju drzew otaczających). W konsekwencji łącznie do usunięcia wytypowano 91 drzew. Pozostałe drzewa biegły zakwalifikował do zadrzewienia w celu ochrony różnorodności biologicznej, poprawiającego retencyjne właściwości terenu, zmniejszające erozję wodną i wietrzną oraz sprzyjające bytowaniu owadów i ptaków. W dalszej części opinii biegły określił wiek drzew w odniesieniu do zapisów obowiązujących w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu, rosnących na części użytku oznaczonym jako R metodami nieinwazyjnymi. Poczynione przez niego ustalenia pozwalały na przyjęcie, że zakwestionowane drzewa w świetle uchwały nie spełniały przesłanek umożliwiających ich usunięcie. Wiek, wielkość, obszar na którym od prawie 30 lat występują potwierdził jedynie zasadność ich pozostawienia jako chronionego elementu krajobrazu.
Mając powyższe na uwadze organ w ocenie Sądu nie naruszył przepisów prawa wnosząc sprzeciw co do usunięcia drzew wskazanych w decyzji. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było bowiem podstaw do zastosowania w sprawie odstępstwa od zakazu określonego w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. Uchwały.
Wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zostało poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.). W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 7a k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art.151 P.p.s.a oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło