IV SA/Wa 172/17

WyrokWSA w Warszawie2017-05-15

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Piotr Korzeniowski, Grzegorz Rząsa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zwróciły wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z powodu nieuiszczenia opłaty skarbowej, nie badając przy tym przesłanek uzasadniających załatwienie sprawy mimo braku opłaty, zgodnie z art. 261 § 4 k.p.a.?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 107 § 3 oraz art. 261 § 2 i § 4 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie analizy przesłanek uzasadniających załatwienie wniosku mimo nieuiszczenia opłaty skarbowej. Utrzymanie w mocy postanowienia o zwrocie wniosku bez wszechstronnego zbadania sprawy, w tym ważnego interesu strony, stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, motywując go wykonywaniem pracy. Wojewoda zwrócił wniosek z powodu nieuiszczenia opłaty skarbowej, mimo że skarżąca dołączyła potwierdzenie jej zapłaty wraz z zażaleniem. Szef Urzędu utrzymał w mocy postanowienie Wojewody, uznając zwrot wniosku za zasadny. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie analizy ważnego interesu strony oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...]; zasądzono od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi K.V. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej K. V. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu, organ II instancji, organ odwoławczy) znak [...] z [...] października 2016 r. wydane na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez obywatelkę [...] - [...] (dalej: cudzoziemka, wnioskodawczyni, strona, skarżąca) urodzoną [...] października 1991 r., na postanowienie Wojewody [...] (dalej: organ I instancji) z [...] czerwca 2016 r. znak [...]orzekające o zwrocie wniosku o udzielenie ww. cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W postanowieniu z [...] października 2016 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Stan sprawy przestawiał się następująco: W dniu 5 lutego 2016 r. K.V. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej; RP), motywując go wykonywaniem pracy na terytorium RP. W postanowieniu z [...] czerwca 2016 r. Wojewoda [...] orzekł o zwrocie wniosku o udzielenie K.V. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP z uwagi na nieuiszczenie opłaty skarbowej w terminie. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji wskazał, że cudzoziemka została wezwana do dołączenia do akt postępowania dowodu uiszczenia opłaty skarbowej za udzielenie ww. zezwolenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma. Jednak do dnia wydania niniejszego postanowienia cudzoziemka nie załączyła wymaganej opłaty skarbowej. Wojewoda [...] powołał się na treść art. 261 § 1 i 2 k.p.a. Organ I instancji wyjaśnił również, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawczyni nie wypełnia żadnej z wymienionych w art. 261 § 4 k.p.a. przesłanek uzasadniających załatwienie podania pomimo nieuiszczenia należności. Ww. postanowienie weszło do obiegu prawnego w dniu [...] czerwca 2016 r. Od powyższego postanowienia strona w dniu 27 czerwca 2016 r. tj. w ustawowym terminie złożyła za pośrednictwem Wojewody [...] zażalenie do Szefa Urzędu. Cudzoziemka uznała, że zwrot podania był bezzasadny. Wraz z zażaleniem do akt sprawy załączono potwierdzenie dokonania opłaty skarbowej w dniu 20 kwietnia 2016 r. W postanowieniu z [...] października 2016 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia z [...] października 2016 r. organ II instancji wskazał, że z dołączonego do przedmiotowego zażalenia potwierdzenia wpłaty gotówki wynika, że opłata skarbowa za udzielenie przedmiotowego zezwolenia została uiszczona w dniu 20 kwietnia 2016 r. Zdaniem Szefa Urzędu, w związku z powyższym działanie Wojewody [...] w zakresie zwrotu złożonego w sprawie przedmiotowego wniosku było uprawnione. Organ II instancji wskazał, że przed zwrotem podania w trybie art. 261 § 2 k.p.a. organ I instancji zbadał, czy ten zwrot nie narusza § 4 ww. artykułu orzekając - w ocenie organu odwoławczego - zasadnie, że brak jest przesłanek uzasadniających rozpatrzenie podania. W ocenie Szefa Urzędu, wezwanie Wojewody [...] z [...] stycznia 2016 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy do tego, aby uznać, że nie zastosowanie się do niego stanowiło podstawę zwrotu wniosku. Po pierwsze organ wyraźnie wezwał do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 340 złotych, wskazując podstawę prawną wezwania. Określił termin dla dokonania tej czynności, wynoszący 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania. Wskazał adres siedziby urzędu obsługującego właściwy organ podatkowy - Urząd [...] oraz jego rachunek bankowy. Wreszcie, przytaczając treść relewantnych przepisów prawa, w szczególności art. 261 § 2 k.p.a. organ wskazał, że dla dokonania tej czynności został przypisany rygor zwrotu wniosku. W piśmie z 8 grudnia 2016 r. skarżąca reprezentowana przez adwokata P.S. zaskarżyła postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. W skardze zarzucono obrazę: 1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Wojewodę [...] i Szefa Urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, 2) art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a. przez odstąpienie od załatwienia sprawy z wniosku z 5 lutego 2016 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy mimo, że za niezwłocznym jej załatwieniem przemawiał wzgląd na ważny interes skarżącej, 3) naruszenie art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a. przez odstąpienie od załatwienia sprawy z wniosku z 5 lutego 2016 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy mimo, że podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą. W skardze wniesiono o uwzględnienie skargi przez Szefa Urzędu w trybie art. 54 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie uchylenie przez Sąd zaskarżonych postanowień w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w toku postępowania w przedmiocie zwrotu wniosku organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie postanowienia Szefa Urzędu oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] . Skarżąca podniosła w skardze, że zgodnie z art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a. organ administracyjny powinien jednak załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności, jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiał wzgląd na ważny interes skarżącego. Według skarżącej, w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej nie podjęły żadnych działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia czy zachodzi przesłanka ważnego interesu skarżącej. Skarżąca stoi na stanowisku, że uzasadnienie postanowienia Wojewody [...] ograniczyło się do zacytowania art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek przeprowadzenia przez organ administracyjny postępowania wyjaśniającego w przedmiocie zbadania zaistnienia ważnego interesu strony postępowania. Zdaniem skarżącej, Wojewoda [...] stwierdził, że postępowanie przeprowadził, ale nie powołał, ani jednego faktu, który w ramach tego postępowania ustalił. Nie wyjaśnił też, dlaczego ustalone okoliczności nie wyczerpują przesłanki ważnego interesu strony. Organ I instancji nie mógł skutecznie uzasadnić swojego rozstrzygnięcia, ponieważ postępowania wyjaśniającego po prostu nie przeprowadził. Postępowania wyjaśniającego organu odwoławczego nie było, a rozpoznanie sprawy sprowadziło się do przepisania postanowienia Wojewody [...] . W ocenie skarżącej, rażącym jest to, że Szef Urzędu nie ustalił nawet, co stanowiło podstawę wniosku w niniejszej sprawie. Skarżąca przypomniała, że w postanowieniu (str. 1) wskazano, że: "pani K.V. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy motywując go wykonywaniem pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Tymczasem z wniosku skarżącej (str. 3) część C.l. pkt 11 wynika, że wniosek swój uzasadniała innymi okolicznościami, tj. "nauką nie stacjonarną". Według skarżącej, są to odmienne podstawy ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżąca podnosi również, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest wewnętrznie sprzeczne. Organ twierdzi, że zbadał zasadność rozstrzygnięcia Wojewody [...] pod kątem zaistnienia ważnego interesu strony w sytuacji, gdy nie ustalił prawidłowo jaki w ogóle skarżąca ma interes (cel pobytu). Potwierdzeniem niezapoznania się przez organ II instancji nawet z aktami sprawy według skarżącej, jest także kilkukrotne powielenie błędu z postanowienia Wojewody [...]. Błąd ten polegał na stwierdzeniu, że skarżąca została wezwana do dokonania opłaty pismem z 16 stycznia 2016 r., podczas gdy wniosek złożyła dopiero w dniu 5 lutego 2016 r. Skarżąca wskazuje, że dopuszczalna jest omyłka pisarska, jednakże w postanowieniu Szefa Urzędu błędna data jest przepisana trzykrotnie, co potwierdza w ocenie skarżącej, że organ II instancji nie ustalił poprawnie stanu faktycznego sprawy. Organ II instancji nie wyjaśnił czym się kierował przyjmując, że "organ I instancji zbadał czy zwrot wniosku nie narusza § 4 art. 261 kpa" i na jakich przesłankach oparł swoje stanowisko. W niniejszej sprawie nie ustalono jednak czy zastosowanie wyjątku nie było uzasadnione, bo żaden z organów administracyjnych nie wypowiedział się jakie okoliczności sprawy brał pod uwagę. Zdaniem skarżącej, zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie jest w pełni uzasadnione interesem strony. Skarżąca wskazuje, że posiada wykształcenie wyższe. Studia z zakresu ekonomii i rachunkowości ukończyła na [...]. W Polsce podjęła naukę w Policealnej Szkole dla Dorosłych na kierunku finanse i rachunkowość. Jest to kierunek nauki stanowiący kontynuację ścieżki edukacyjnej cudzoziemki. Zamiarem cudzoziemki jest pobyt w Polsce i wykonywanie zawodu księgowej. Skarżąca uważa, że ma do tego kwalifikacje potwierdzone ukończeniem studiów na [...]. Do wykonywania zawodu w Polsce niezbędne jest ukończenie szkoły również w Polsce i zaznajomienie się ze specyfiką polskich zasad rachunkowości, przepisów prawnych, systemów informatycznych. Skarżąca wyjaśnił w skardze, że realizuje terminowo program szkoły. Rozpoczęła naukę w roku szkolnym 2015/2016 (wrzesień). Zaliczyła oba semestry (zimowy i letni). Obecnie jest słuchaczką III semestru nauki. W najbliższym czasie przystąpi do egzaminów kończących ten semestr. Planowany termin zakończenia nauki przypada na lipiec 2017 r. Skarżąca podnosi również, że jej pobyt w Polsce jest dla niej bardzo ważny i zależy od niego zdobycie zawodu w Polsce. Odmowa udzielenia jej prawa do pobytu w Polsce niweczy podjęte przez skarżącą starania i znaczny nakład pracy. Według skarżącej, organy obu instancji nie poddały ocenie sytuacji życiowej skarżącej i nie oceniły jakie skutki będzie miał dla niej zwrot wniosku. Skarżąca uważa, że przywołane w skardze fakty świadczą o tym, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie ustosunkowały się do przesłanek wymienionych w tym przepisie i ograniczyły się do zacytowania przepisu. Przemawia to za stwierdzeniem, że organy administracji nie zbadały czy mimo nieuiszczenia opłaty przez skarżącą jej wniosek powinien być rozpoznany ze względu na jej ważny interes jako strony postępowania. Uchybienia te świadczą, o tym, że ani Wojewoda [...], ani Szef Urzędu nie podjęli wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny. Organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy, co skutkowało naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca podnosi również, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nie rozważyły także okoliczności, czy K.V. nie jest osobą zamieszkałą za granicą, co w świetle art. 261 § 4 pkt 3 k.p.a. uzasadniałoby rozpoznanie podania mimo nieuiszczenia opłaty należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych i konfrontacja wyników tej analizy z treścią zaskarżonego postanowienia poprzez pryzmat mających zastosowanie przepisów prawa procesowego, nie pozwoliły Sądowi na uznanie sprawy za wyjaśnioną w należyty sposób. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa postępowania administracyjnego obejmujące: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 261 § 2 k.p.a., 261 § 4 pkt 1 k.p.a. Podstawę wydania postanowienia Szefa Urzędu z [...] października 2016 r. stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., według którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Artykuł 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie określa wprawdzie przesłanek do podjęcia przez organ odwoławczy postanowienia utrzymującej w mocy postanowienie organu I instancji, niemniej jednak należy zauważyć, że utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie narusza ono przepisów materialnych i procesowych. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonego postanowienia nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w zażaleniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem. Art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uprawnia organ odwoławczy do utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy jedynie w sytuacji, gdy zaskarżone zażaleniem postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem. Uzasadnienie służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część postanowienia. Zgodnie z art. 107 k.p.a. decyzja wydana przez organ administracji publicznej powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z treścią powołanego przepisu uzasadnienie postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Na podstawie powołanego przepisu organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Natomiast uzasadnienie prawne postanowienia powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Polega ono nie tylko na obowiązku powołania podstawy prawnej w postanowieniu i przytoczeniu obowiązującego prawa, ale także na wszechstronnym wyjaśnieniu podstawy prawnej czyli na wytłumaczeniu, dlaczego organ orzekający rozstrzygając sprawę, zastosował określony przepis lub dlaczego przyjął jego daną wykładnię. Zdaniem Sądu, uzasadnienie postanowienia organu I instancji w niniejszej sprawie, nie spełnia warunków, o jakich mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. zostało sporządzone w sposób sprzeczny z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Wojewoda [...] w uzasadnieniu postanowienia z [...] czerwca 2016 r. znak [...] w ogóle nie wskazał dowodów na podstawie których oparł swoje rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji w dużej mierze sprowadza się do przytoczenia treści art. 261 k.p.a. Zaniechanie przeprowadzenia przez organ I instancji analizy przesłanek wymienionych w art. 261 § 4 k.p.a., uniemożliwiło organowi I instancji dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny w zakresie warunków, określonych w art. 261 k.p.a. W ocenie Sądu, wydanie postanowienia o zwrocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 261 § 2 i 3 k.p.a., musi być poprzedzone wnikliwą, pełną i wyczerpującą analizą przesłanek, o których mowa w art. 261 § 4 k.p.a. Sąd orzekający w tym składzie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego "W sytuacji zatem, gdy strona nie wniosła obowiązującej opłaty skarbowej należnej od odwołania organ jest zobowiązany ocenić, czy zwrot odwołania w trybie art. 261 par. 2 Kpa nie narusza jej ważnego interesu art. 261 par. 4 pkt 1 Kpa/. Z uwagi na charakter pisma stanowiącego odwołanie, z reguły skorzystanie z instytucji zwrotu pisma może doprowadzić do naruszenia takiego interesu. Przed dokonaniem zwrotu organ powinien zbadać sprawę pod tym kątem i w postanowieniu o zwrocie odwołania wskazać przesłanki, które w danej sprawie uzasadniają pogląd, że zwrot odwołania nie narusza ważnego interesu strony" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. we Wrocławiu z 16 grudnia 1997 r., sygn. I SA/Wr 1688/96). Przechodząc do oceny postanowienia Szefa Urzędu z [...] października 2016 r. wskazać należy, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa, co oznacza w praktyce, że organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania zobligowany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w takim zakresie, w jakim została ona rozstrzygnięta przez organ I instancji. W ocenie Sądu, organ odwoławczy w niniejszej sprawie naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji bez prawidłowego zbadania nie tylko jego prawidłowości, ale również prawidłowego ponownego rozpatrzenia w całości przedstawionej sprawy, a także wnikliwego rozpatrzenia zażalenia skarżącej. Czyniąc w ten sposób organ odwoławczy naruszył, także przepisy postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nakładający na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Szefa Urzędu z [...] października 2016 r., Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Stosownie do treści art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Realizując zasadę dwuinstancyjności organ odwoławczy na nowo ponownie rozpatruje sprawę administracyjną w jej całokształcie. Cechą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest bowiem to, że organ II instancji ponownie rozpatruje oraz rozstrzyga sprawę rozpatrzoną i rozstrzygniętą przez organ I instancji. Nie oznacza to wprawdzie, że organ II instancji powtarza całe postępowanie wyjaśniające, lecz opierając się na materiale dowodowym zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ I instancji, organ odwoławczy materiał ten jeszcze raz poddaje ocenie, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów zażalenia, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnia, w zależności od wyniku tej oceny, podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, a tym samym podzielenia stanowiska organu I instancji lub przyznania racji wnoszącemu środek odwoławczy. Motywy postanowienia organu odwoławczego powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, na co wskazuje art. 11 k.p.a. W niniejszej sprawie, Szef Urzędu rozpoznając zażalenie wniesione przez skarżącą dopuścił się naruszenia - w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie - przepisu art. 11 i art. 15 k.p.a., a także wskazanych w skardze przepisów. Według Sądu, organ I instancji naruszył także art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia postanowienia, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów na podstawie których organ uznał, że nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 261 § 4 k.p.a., a także na płaszczyźnie uzasadnienia prawnego, które zostało sporządzone w sposób niewłaściwy i polegało jedynie na przytoczeniu treści przepisu bez wyjaśnienia podstawy jego zastosowania. Zastosowanie art. 261 § 4 k.p.a. może nastąpić z urzędu, jak i na wniosek strony. Z uwagi na to, że jedna z przesłanek wymienionych w art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a., na którą powołuje się skarżąca ma charakter ocenny, a ponadto pojęcie "ważny interes strony" stanowi zwrot niedookreślony, zastosowanie lub nie, tego przepisu będzie wymagało każdorazowo wskazania, jakie konkretne wartości i okoliczności danej sprawy uzasadniają przyjęcie lub odstąpienie od zasady uiszczenia z góry kosztów i opłat (por. W Sawczyn, Art. 261 k.p.a. [w:] M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2017). Organ odwoławczy powinien ponownie poddać ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnić, podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Niewątpliwie podniesione w bardzo krótkim zażaleniu argumenty nie miały charakteru wysoce specjalistycznego, co tym bardziej nie zwalniało organu odwoławczego z obowiązku rozważenia ich słuszności oraz odniesienia się do nich. Szef Urzędu zaniechał tymczasem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co - jak wskazano - stanowi naruszenie art. 15 i art. 11 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji będzie zobowiązany do ponownego i wyczerpującego rozważenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Analiza w tym zakresie winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Wszystkie kwestie podniesione przez skarżącą w skardze będą również przedmiotem ponownej uwagi organu I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią zatem ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło