IV SA/Wa 172/22
WyrokWSA w Warszawie2022-04-21
Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Monika Barszcz, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest zasadne, gdy drzewo stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa, a skarżąca nie uzyskała formalnego zezwolenia mimo posiadania zgody RDOŚ na odstępstwa?Ratio decidendi
Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest zasadne, gdyż usunięcie nastąpiło bez formalnego zezwolenia, mimo że drzewo stanowiło zagrożenie. Stan wyższej konieczności musi być obiektywny i nagły, a w sprawie nie wykazano takich okoliczności. Obwód drzewa ustala się zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, a odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i nie wymaga badania stopnia zawinienia.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa usunęła jesion wyniosły o obwodzie pnia 104 cm rosnący na nieruchomości w Warszawie bez wymaganego zezwolenia. Drzewo stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa, miało zachwianą statykę i nie kwalifikowało się do korekty. Organ I instancji wymierzył karę pieniężną w wysokości 3.120 zł, którą SKO utrzymało. Spółdzielnia zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. błędne ustalenie obwodu drzewa i istnienie stanu wyższej konieczności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.
Decyzją z dnia 22 listopada 2021 r., nr KOC/4210/OŚ/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: SKO, organ odwoławczy lub organ) utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: Zarząd Dzielnicy lub organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], wymierzającą Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa jesion wyniosły o obwodzie pnia 104 cm, rosnącego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] (działka nr ew. [...] z obrębu [...], będąca w użytkowaniu wieczystym ww. Spółdzielni) oraz ustalającą wysokość administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 3.120 zł.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zgłosiła do Wydziału Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Śródmieście Urzędu [...] zamiar usunięcia jesiona wyniosłego, rosnącego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...].
Decyzją nr [...] z 13 lutego 2020 r. organ I instancji wniósł sprzeciw wobec zamierzonego usunięcia drzewa, wskazując na brak spełnienia przesłanki posadowienia drzew na gruncie prywatnym.
Wnioskiem z 3 marca 2020 r. Spółdzielnia zwróciła się o wyrażenie zgody na usunięcie przedmiotowego drzewa o obwodzie pnia 104 cm.
Decyzją nr [...] r. z [...] kwietnia 2021 r. Zarząd umorzył postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na usunięcie tego drzewa z uwagi na jego usunięcie.
Następnie decyzją nr [...] r. z [...] czerwca 2021 r. Zarząd Dzielnicy wymierzył Spółdzielni administracyjną karę pieniężną za usunięcie przedmiotowego drzewa bez wymaganego zezwolenia oraz ustalił wysokość administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 3.120 zł.
Spółdzielnia złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, iż
1) błędnie ustalono obwód wyciętego jesionu na 104 cm, podczas gdy obwód ten nie przekraczał 100 cm, co można było stwierdzić w czasie pierwszych oględzin i wnosił 99 cm, co potwierdzono nawet w protokole oględzin z 20 kwietnia 2021 r.; naruszono zatem art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098; dalej: ustawa o ochronie przyrody lub ustawa), bo pomiar w naturze jeszcze rosnącego drzewa był możliwy i został wykonany z ustaleniem obwodu 99 cm, nie było więc sytuacji wymagającej stosowania wyliczeń teoretycznych; fakt, że w czasie oględzin po wycięciu drzewa nie było już pnia nie uzasadnia wyliczenia teoretycznego obwodu wyciętego drzewa;
2) naruszono przepis art. 89 ust. 7 ustawy, pomijając stan wyższej konieczności stworzony zagrożeniem przez stan jesiona, którego wycięcie co do zasady nie było kwestionowane, przeciwnie – bez zastrzeżeń zakwalifikowano to drzewo do bezwzględnego wycięcia, co w konsekwencji skutkować winno niewymierzaniem kary;
3) pominięcie skutków umorzonego postępowania o wyrażenie zgody na wycięcie drzewa, jako bezprzedmiotowego wobec faktycznego wycięcia drzewa, co merytorycznie nie było podważane i sztuczne tworzenie postępowania o wymierzenie kary, mimo znajomości z urzędu istotnych okoliczności niewymagających – w myśl art. 77 § 4 kpa dowodu, a mianowicie istnienia merytorycznych wskazań do bezwzględnego wycięcia tego drzewa; w rezultacie pominięcie braku nawet znikomej szkodliwości czynu polegającego na wycięciu drzewa przed zakończeniem procedury, w wyniku której ostatecznie zezwolonoby i tak na wycięcie tego drzewa.
SKO zważyło, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, iż na zlecenie Spółdzielni w dniu 9 stycznia 2021 r. z terenu działki nr [...] przy ul. [...] w [...] usunięte zostało drzewo jesion wyniosły o obwodzie pnia 104 cm. Zaznaczono przy tym, iż obwód 104 cm liczony był dla pnia pozostałego po wycięciu drzewa, podczas gdy podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 lutego 2020 r. ustalono obwód pnia drzewa 99 cm (ale na wysokości 130 cm) oraz obwód pnia 124 cm na wysokości 5 cm. Organ odwoławczy nie zgodził się zatem z zarzutami odwołania, jakoby organ I instancji dokonał błędnych ustaleń w zakresie określenia obwodu pnia na potrzeby ustalenia wysokości kary. W myśl bowiem art. 89 ust. 4 ustawy, jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Strona nie kwestionowała przy tym braku kłody wyciętego drzewa w dacie dokonania pomiaru. Przyjęcie stanowiska odwołującej, iż podstawą wymiaru kary winien być obwód pnia liczony w wielkościach wskazanych w protokole z 12 lutego 2020 r. nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 88 i art. 89 ustawy, a przyjęcie pomiaru obwodu na wysokości 5 cm (z dnia 12 lutego 2020 r.) prowadziłoby do sytuacji ustalenia kary administracyjnej nie przy uwzględnieniu 104 cm, ale 128 cm, co prowadziłoby do obciążenia odwołującej jeszcze większą karą. Zatem działanie organu I instancji, jako oparte na treści art. 88 i art. 89 ustawy oraz względniejsze dla odwołującej niż metodologia wskazywana przez nią w odwołaniu, uznać należało za prawidłowe.
Nie mogły mieć również wpływu na rozstrzygnięcie sprawy argumenty, iż odwołująca mylnie zakwalifikowała decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. zezwalającą na odstępstwa od zakazów określonych w art. 52 ustawy o ochronie przyrody oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, jako zgodę na usunięcie przedmiotowego drzewa. Nie jest przy tym kwestionowany fakt umorzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzewa. Zatem okoliczność usunięcia drzewa bez wymaganego w sprawie zezwolenia wypełnia przesłankę wymierzenia kary, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Wbrew zarzutom odwołania w przedmiotowej sprawie nie został naruszony art. 89 ust. 7 ustawy, bowiem o stanie wyższej konieczności można mówić wyłącznie w odniesieniu do czynników, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć. W przedmiotowej sprawie odwołująca nie wykazała takich okoliczności. Wręcz przeciwnie, podstawy usunięcia przedmiotowego drzewa wskazywała już w zgłoszeniu z 27 stycznia 2020 r. gdzie wskazano: "drzewo – jesion, które przechyliło się na ścianę budynku", a argumentem za niezwłocznym zleceniem wycinki drzewa był krótki termin zezwolenia RDOŚ zawartego w decyzji z [...] grudnia 2020 r., zezwalającego na odstępstwa od zakazów określonych w art. 52 ustawy o ochronie przyrody oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. W kontekście powyższego organ zaznaczył, iż stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie subiektywnego przeświadczenia (odczucia) strony. Znaczenie mają zatem tylko konkretne okoliczności, które poddają się weryfikacji.
Organ nie uznał również za zasadne twierdzeń odwołującej, iż umorzenie postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na usunięcie przedmiotowego drzewa skutkować winno brakiem wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej. Wręcz przeciwnie, uzasadnione umorzenie postępowania w sprawie zgody na wycinkę drzewa z uwagi na brak jego przedmiotu, wynikający z wcześniejszego usunięcia drzewa – uzasadniał wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej została ustalona zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy, przy czym organ podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny, a wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego dokonania zgłoszenia zamiaru wycinki drzew. Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu dopuściła się. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów.
W świetle powyższego za prawidłowe organ uznał wymierzenie kary w wysokości 3.120 zł, obliczonej jako iloczyn obwodu pnia (104 cm) i stawki 30 zł z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.
Z powyższych względów SKO uznało złożone odwołanie za niezasadne i orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zaskarżyła ją w całości jako niesłuszną, naruszająca prawo i podlegającą uchyleniu z następujących przyczyn:
- wycięte drzewo usunięto na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
- drzewo rosło na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym skarżącej, ale obecnie jest ona jego właścicielką;
- drzewo to stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa otoczenia, miało zachwiana statykę nie do poprawienia, bowiem korekta korony nie dała odciągu.
Przede wszystkim zaś w uzasadnieniu postanowienia nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. Zarząd Dzielnicy przyznał, że wydanie formalnego zezwolenia na wycięcie będzie możliwe po uzyskaniu decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], która została wydana [...] grudnia 2020 r. z zaznaczeniem, że zezwolenie ważne jest tylko do 20 stycznia 2021 r. W powyższych bezspornych okolicznościach drzewo wycięto 9 stycznia 2021 r., po czym okazało się, że skarżąca przeoczyła iż należało powtórnie (poza wnioskiem z 3 marca 2020 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa) wystąpić o wydanie zezwolenia powołując się na zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i uzyskać zezwolenie, którego wydanie zapowiedziano jako bezdyskusyjnego już w postanowieniu Zarządu Dzielnicy nr [...].
W ocenie skarżącej, w obecnej ogólnej sytuacji gospodarczej wymierzona karę pieniężna jest wyjątkowo surowa, a jej zastosowanie uzasadniono tylko brakiem wydania formalnej, wręcz obiecanej decyzji. W rezultacie jest to kara za pospieszne wycięcie drzewa (które należało wyciąć), a nie za niedozwolone merytorycznie wycięcie ze szkodą dla środowiska.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, gdyż stan przedmiotowego drzewa zakwalifikowanego do wycięcia, bo przede wszystkim stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa otoczenia – wskazywał na wystąpienie stanu wyższej konieczności, a brak prawidłowego uwzględnienia tej okoliczności jest zasadniczym mankamentem zaskarżonej decyzji. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania o stanie wyższej konieczności z konkluzją, że stan taki nie wystąpił w przedmiotowym przypadku rażą dowolnością.
Nieuwzględnienie okoliczności czynu, głównie brak merytorycznych przeciwwskazań do wycinki i bezwzględność w sztywnym wymierzeniu kary pieniężnej obraża nie tylko społeczne odczucie sprawiedliwości i słuszności, rujnuje zaufanie strony do organu administracji, ale narusza zasady konstytucyjne. Zajmował się tym Trybunał Konstytucyjny odnośnie art. 88 ust. 1 pkt 2 i 89 ust. 1 ustawy, stwierdzając że przepisy sztywno określające wysokość kary bez uwzględnienia okoliczności czynu są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związki z art. 31 ust.3 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.
Podnieść w tym miejscu należy, że Sąd w całości podzielił ustalenia organów obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę prawną stanu faktycznego. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że nie budzi żadnych wątpliwości, ani nie był kwestionowany przez skarżącą – sposób ustalenia i wysokość przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej w przyjętym stanie faktycznym.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
3) zniszczenie drzewa lub krzewu;
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;
5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83 f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;
6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.
W myśl art. 89 ust. 1 ustawy, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie została naliczona zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, według stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330). W omawianym przypadku mamy do czynienia z drzewem, które kwalifikowało się do usunięcia, a jego wycięcie byłoby zwolnione z należnej opłaty (w myśl art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych).
Jak stanowi art. 89 ust. 4 ustawy, jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.
Z kolei z art. 89 ust. 7 ustawy wynika, że w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Wyjaśnić przy tym trzeba, że stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2020 r., II OSK 4004/19, LEX nr 2779387, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 1074/20, LEX nr 3176342). Zgodzić się zatem należało ze stanowiskiem organu, że skarżąca nie wykazała takich okoliczności, a wręcz przeciwnie, podstawy usunięcia przedmiotowego drzewa wskazywała już w zgłoszeniu z 27 stycznia 2020 r., gdzie podała, iż drzewo przechyliło się na ścianę budynku. Argumentem za niezwłocznym zleceniem wycinki drzewa nie mógł też być krótki termin zezwolenia RDOŚ zawartego w decyzji zezwalającej na odstępstwa od zakazów określonych w art. 52 ustawy o ochronie przyrody oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. poz. 2183). Stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie odczucia strony. Znaczenie mają zatem tylko konkretne okoliczności, które poddają się weryfikacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 903/19, LEX nr 2895571).
W okolicznościach sprawy bezsporne było, że przedmiotowe drzewo było w dobrej kondycji zdrowotnej, ale stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa otoczenia. Jak wynika z protokołu oględzin z 12 grudnia 2020 r., drzewo rosło bowiem w odległości około 0,8 m od wschodniej elewacji budynku, pochylając się łukowato w kierunku południowym, tj. w stronę parkingu zlokalizowanego na sąsiedniej nieruchomości. Korona była wysoko osadzona i niemal w całości zwieszona nad miejscami postojowymi. Przedmiotowe drzewo miało zachwianą statykę, a jednocześnie nie kwalifikowało się do podjęcia ewentualnych działań mogących poprawić ten stan, gdyż pokrój drzewa (pochylenie i jednostronnie rozwinięta korona – od strony ściskanej) uniemożliwiał redukcję korony. Brak było również możliwości zastosowania ewentualnego odciągu, przeciwdziałającemu dalszemu pochylaniu się drzewa (od strony rozciąganej rosło w bliskiej odległości od opaski i południowej ściany budynku).
Zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przeprowadzono oględziny przedmiotowego drzewa w zakresie obecności dziko występujących gatunków chronionych w jego obrębie i ustalono, że w koronie rosnącego obok drzewa (również jesionu wyniosłego) istnieje gniazdo ptasie. Wobec tego, postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne stwierdzając, że wydanie ewentualnego zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa będzie możliwe po uzyskaniu decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: RDOŚ), zezwalającej na opisane wyżej odstępstwa od zakazów. Strona została zobowiązana do wystąpienia do RDOŚ o uzyskanie stosownego zezwolenia, a tym samym rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (o którym mowa powyżej).
W związku z brakiem informacji odnośnie realizacji powyższego zobowiązania, organ I instancji skierował do skarżącej pismo w tej sprawie, a w odpowiedzi poinformowała ona, że decyzją [...] z dnia [...].12.2020 r. RDOŚ zezwolił jej na wykonanie w terminie do 20 stycznia 2021 r. czynności zakazanych wobec wrony siwej w związku z wycięciem jesiona wyniosłego. Kopii tego dokumentu nie przedłożono, natomiast poinformowano, że przedmiotowe drzewo zostało usunięte 9 stycznia 2021 r. Jednocześnie wniesiono o podjęcie zawieszonego postępowania i umorzenie go, jako bezprzedmiotowego.
Organ I instancji podjął zawieszone postępowanie, a jednocześnie, z racji usunięcia drzewa ujętego we wniosku skarżącej – postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na jego usunięcie zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe.
W rezultacie wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie przedmiotowego jesiona wyniosłego bez wymaganego zezwolenia. W jego trakcie przeprowadzono oględziny, które pozwoliły ustalić, że w miejscu drzewa będącego przedmiotem umorzonego postępowania pozostał niski pniak bez kłody. Dokonano także pomiaru najmniejszej średnicy pnia (37cm) stosownie do art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody.
W świetle powyższych regulacji i ustaleń nie ulega wątpliwości, że organy obu instancji prawidłowo orzekły o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie opisanego na wstępie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Skarżąca nie kwestionuje faktu usunięcia tego drzewa w takich okolicznościach, przyznając wprost, że przeoczyła, iż po uzyskaniu decyzji RDOŚ zezwalającej na odstępstwa od zakazów określonych w art. 52 ustawy o ochronie przyrody oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, która została wydana 11 grudnia 2020 r. – należało wystąpić o wydanie zezwolenia (poza wnioskiem z 3 marca 2020 r.) na usunięcie drzewa i uzyskać je, powołując się na wskazaną zgodę RDOŚ. Nie miało przy tym znaczenia, że to zezwolenie na odstępstwa ważne było tylko do 20 stycznia 2021 r., ani że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa zapowiedziano jako bezdyskusyjnego już w postanowieniu Zarządu Dzielnicy nr [...], jak też kwestia wystąpienia (lub nie) szkody dla środowiska, zwłaszcza, że drzewo było w dobrej kondycji zdrowotnej. W okolicznościach niniejszej sprawy dla zaistnienia deliktu administracyjnego istotne było tylko wypełnienie dyspozycji art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, tj. sunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, co niewątpliwie miało miejsce.
Odnosząc się do powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie SK 6/12 wyjaśnić należy, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody uznane za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że przewidywały obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu – utraciły moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 2014 r. poz. 926. Przepisy w zakwestionowanym przez Trybunał brzmieniu nie miały więc zastosowania w niniejszej sprawie.
Słusznie organy nie rozważały zastosowania w sprawie art. 189f kpa, bowiem zgodnie z art. 189a ust. 2 kpa, w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru, odstąpienia od nałożenia kary, terminów przedawnienia nakładania kary lub udzielenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W związku z faktem, że w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca w sposób wyczerpujący określił przesłanki wymiaru kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia, przesłanki umorzenia kary, jak również terminy przedawnienia nakładania kary za zniszczenia drzewa, organy obu instancji nie miały podstaw do zastosowania art. 189f kpa.
Powyższe okoliczności wskazują, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały jego poprawnej oceny, właściwe stosując prawo materialne i w rezultacie prawidłowo przeprowadzonego postępowania zasadnie orzekły co do istoty analizowanej sprawy, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na jej wynik. Przedstawione w skardze argumenty stanowią jedynie dowolną polemikę ze zgodnym z prawem rozstrzygnięciem, a jako takie pozostają bez wpływu na jego prawidłowość i nie mogły być uwzględnione. Organ II instancji słusznie orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.
Konkludując, skarżąca bezsprzecznie dokonała usunięcia drzewa bez zezwolenia, dlatego też były podstawy do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.
Na zakończenie zauważyć należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło