IV SA/Wa 1731/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].05.2017 r. nr [...] Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), określanej dalej jako K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia, przez obywatelkę [...] – M. B. (określanej dalej jako skarżąca), odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...].03.2017 r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki oraz jej małoletnich dzieci: M. A., U. A., A. A., do powrotu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].03.2017 r. zobowiązał M. B. wraz z jej małoletnimi dziećmi: M. A., U. A., A. A. do powrotu w terminie 21 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 3 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji na wypadek, jeżeli nie opuści ona terytorium Polski w terminie dobrowolnego powrotu określonego w tej decyzji albo przekroczy granicę lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie, za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 3.04.2017 r. W dniu 19.04.2017 r. M. B złożyła za pośrednictwem operatora pocztowego odwołanie od powyższej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Organ przywołał treść następujących przepisów: art. 41 K.p.a., art. 42 § 1 K.p.a., art. 40 § 4 i § 5 K.p.a. oraz art. 57 § 1 i § 5 K.p.a., uznając je za relewantne w sprawie, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990, z późn. zm.). Organ podkreślił, że stosownie do postanowień art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Dalej organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Natomiast według art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia m. in. uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ podkreślił, że decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...].03.2017 r. nr [...] została skutecznie doręczona stronie w dniu 3.04.2017 r. Rozstrzygnięcie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] zawierało pouczenie o przysługującym zainteresowanej prawie do wniesienia odwołania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ciągu 14 dni od dnia jego doręczenia. W związku z powyższym termin do wniesienia przez cudzoziemkę odwołania od przedmiotowej decyzji organu I instancji upłynął w dniu 18.04.2017 r. (dzień 17.04.2017 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy), natomiast przedmiotowe odwołanie zostało nadane w Placówce Pocztowej w dniu 19.04.2017 r. Wobec przedstawionego wyżej stanu faktycznego oraz powołanych przepisów organ stwierdził, że M. B. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] Nr [...] z dnia [...].03.2017 r., jednocześnie nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie ww. terminu. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].05.2017 r. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i ustalenie, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Ponadto wnioskowała o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub pobyt ze względów humanitarnych ze względu na to, iż jego pobyt w Polsce jest niezbędny z uwagi na konieczność poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ewentulanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, ze względu na to, że jego wyjazd z Polski naruszałby prawa dziecka, gdyż dziecko chodzi do szkoły , zintegrowało się z otoczeniem i jest lubiane oraz żyje w bezpiecznym kraju. W ocenie skarżącej, organ wydając decyzję naruszył art. 129 § 2 K.p.a., poprzez uznanie iż decyzja została doręczona stronie w dniu 3.04.2017 r., podczas gdy odwołanie zostało doręczone w dniu 5.04.2017 r., zatem odwołanie od niego zostało wniesione w terminie. Ponadto skarżąca wywodziła naruszenie art. 57 § 5 K.p.a., poprzez uznanie iż nadanie w palcówce pocztowej zostało wysłane z uchybieniem terminu, podczas gdy w akt sprawy wynika, iż nastąpiło w terminie ustawowym. Podała, że doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, iż odwołująca się złożyła dowołanie po terminie, podczas gdy ze stempla pocztowego wynika, iż odwołanie zostało wniesione w terminie i należy rozpatrzyć je merytorycznie. W ocenie skarżącej skoro decyzja została odebrana 5.04.2017 r., to także i odwołanie zostało wniesione w terminie. W ocenie skarżącej, stosownie do art. 303 ustawy o cudzoziemcach, organ powinien sprawdzić przed wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu czy nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt humanitarny lub zgody na pobyt tolerowany. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 348 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tym niemniej zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co narusza art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) każdy ma prawo do poszanowania swojego życia rodzinnego. Wobec powyższego organy powinny wyjaśnić i ocenić dopuszczalność zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście ochrony, na podstawie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, więzi rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skierowanie do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., określanej dalej jako P.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 41 K.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Jak wynika z treści art. 42 § 1 K.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Natomiast w myśl § 2 ww. przepisu, pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 40 § 4 K.p.a., strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Natomiast § 5 ww. artykułu stanowi, że w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Strona należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, w razie wyjazdu cudzoziemca za granicę stosuje się przepisy art. 40 § 4 i 5 K.p.a. Przepis art. 57 § 1 K.p.a. stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Na mocy art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Stosownie do postanowień art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Natomiast stosownie do postanowień art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia m. in. uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzja z dnia [...].03.2017 r. nr [...] została skutecznie doręczona stronie w dniu 3.04.2017 r. (karta 5 akt administracyjnych sprawy, teczka 1/2). Rozstrzygnięcie Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. zawierało pouczenie o przysługującym zainteresowanej prawie do wniesienia odwołania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ciągu 14 dni od dnia jego doręczenia. W związku z powyższym termin do wniesienia przez cudzoziemkę odwołania od przedmiotowej decyzji organu I instancji upłynął w dniu 18.04.2017 r. (dzień 17.04.2017 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy), natomiast przedmiotowe odwołanie zostało nadane w Placówce Pocztowej w dniu 19.04.2017 r. Skarżąca w skardze nie zakwestionowała skutecznie tych ustaleń. Wobec przedstawionego wyżej stanu faktycznego oraz powołanych przepisów organ stwierdził, że M. B. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] Nr [...] z dnia [...].03.2017 r., jednocześnie nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie ww. terminu. Stosownie do art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ponieważ przepis ten stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyjaśnić należy, że regulacja ta wyznacza zakres postępowania organu II instancji określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ II instancji jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu II instancji zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy. Wyjaśnić też trzeba, że omawiany przepis wskazuje kolejność czynności organu odwoławczego. Ma on najpierw zbadać dopuszczalność odwołania, a dopiero w przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie przystępuje do badania terminowości jego wniesienia. Artykuł 134 K.p.a. określa jakie warunki decydują o dopuszczalności bądź niedopuszczalności odwołania. Wynikają one z innych przepisów procesowych, stanowiących o przedmiocie zaskarżenia i toku postępowania. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, a rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.). Dodatkowo sam fakt złożenia odwołania przez podmiot, mający przekonanie o posiadaniu przymiotu strony po upływie terminu dla stron postępowania nie powoduje, że decyzja objęta odwołaniem "odzyskuje" przymiot nieostateczności. Nie ma wówczas możliwości jej oceny w postępowaniu odwoławczym, bowiem wniesione po terminie odwołanie nie pozwala na otwarcie etapu postępowania organu II instancji w postaci merytorycznej oceny. Kwestie merytoryczne zasadnie nie podlegały wobec tego badaniu przez organ II instancji, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. Skutkuje to uznaniem, że argument dotyczący art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), stanowiący iż każdy ma prawo do poszanowania swojego życia rodzinnego (wobec czego organy powinny wyjaśnić i ocenić dopuszczalność zobowiązania do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście ochrony), nie może być uznany za uzasadniony. Brak podstaw do rozważania zagadnień merytorycznych implikuje stanowisko, że z tego samego powodu niezasadne są twierdzenia skarżącej dotyczące naruszenia art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 września 1991 r. (Dz. U. Nr 120, poz. 526), poprzez niezbadanie jaki wpływ na rozwój emocjonalny, psychiczny i intelektualny dzieci będzie miała decyzja o wydaleniu statusu z terytorium Polski, jak również czy wydaleniu nie sprzeciwia się dobro dzieci i ich słuszny interes. Nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie w sposób czytelny wyraża argumentację, stanowiącą podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 119 § 3 P.p.s.a.i art. 151 tego aktu.