IV SA/Wa 1735/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-19
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Piotr Korzeniowski, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wydzielenie nowych działek i ujawnienie nowych właścicieli na podstawie aktu notarialnego i postanowień o nabyciu spadku, mimo braku tożsamości numeracji działek z aktem notarialnym oraz nieistnienia działki w obecnym stanie prawnym?Ratio decidendi
Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne nieruchomości ustalone w innym trybie i przez inne organy. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i wtórny, nie tworzy nowych stanów prawnych. W przypadku sporów o własność lub niejasności co do granic i powierzchni nieruchomości, konieczne jest rozstrzygnięcie przez sąd powszechny, a dopiero prawomocny wyrok może stanowić podstawę do zmian w ewidencji. Wniosek o aktualizację operatu nie może służyć do dochodzenia praw właścicielskich ani do kreowania nowych stanów prawnych.Stan faktyczny
Skarżąca A. B. wniosła o aktualizację operatu ewidencyjnego w celu ujawnienia jej jako właścicielki działki ewidencyjnej nr [...] oraz wydzielenia tej działki na podstawie aktu notarialnego i postanowień o nabyciu spadku. Organy administracji odmówiły aktualizacji, wskazując na brak tożsamości numeracji działek z aktu notarialnego z obecnym stanem prawnym oraz na deklaratoryjny charakter ewidencji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że przedłożone dokumenty, w tym akt notarialny i operat geodezyjny, uzasadniają zmianę wpisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego - oddala skargę -
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] orzekającą o odmowie aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie wpisów podmiotowych i przedmiotowych dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], położonej w dzielnicy [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] września 2012r. Pani A. B. wystąpiła o aktualizację operatu ewidencyjnego polegającą na "przywróceniu poprzednich zapisów w ewidencji gruntów sprzed postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1991r. sygn. akt [...]".
Następnie pismem z dnia 29 października 2012r. wnioskodawczyni powołując się na złożoną w załączeniu do wniosku dokumentacje oraz opracowanie przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] wniosła o "wydanie decyzji dokonującej właściwych wpisów w ewidencji gruntów, zgodnie ze stanem prawnym".
Pismem z dnia [...] stycznia 2013r. organ poinformował wnioskodawcę o historii wpisów w operacie ewidencji dla działki nr ew. [...] z obręb [...] i bezprzedmiotowości wystąpienia o ujawnienie poprzednich wpisów z uwzględnieniem przedłożonych dokumentów o spadkobraniu z uwagi na fakt, iż małż. M. i R. L. nie figurowali uprzednio w rejestrze ewidencyjnym jako właściciele przedmiotowej działki. Jednocześnie po uzyskaniu z Sądu Rejonowego w [...] odpisu postanowienia sygn. akt [...] z dnia [...] marca 1989r., na który wskazywała strona, organ zaktualizował dane podmiotowe dla działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] poprzez wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela w/w nieruchomości oraz wykreślenie zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] i wpisanie do działki nr ew. [...] nieustalonego właściciela, o czym poinformował również wnioskodawcę pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. z jednoczesnym zapytaniem, czy w świetle wprowadzonych zmian podtrzymuje swój wniosek i w jakim zakresie.
W odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia 9 maja 2013r. doprecyzował wniosek wnosząc o wydanie decyzji w sprawie "aktualizacji danych podmiotowych i przedmiotowych dla działki nr ew. [...] poprzez wydzielenie działki [...] i wpisanie jako właścicieli spadkobierców M. i R. L. na podstawie aktu notarialnego nr [...] oraz na podstawie złożonych postanowień o nabyciu spadku i poświadczenia dziedziczenia".
Prezydent [...] po rozpatrzeniu tak doprecyzowanego wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie wpisów podmiotowych i przedmiotowych dla działki nr ew. [...] z obręb [...], położonej w Dzielnicy [...] polegającej na:
- wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] działek o nr ew.: [...] i [...] w oparciu o opracowanie sporządzone w celach sądowych, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...];
-ujawnieniu do nowo wydzielonej działki nr ew. [...] A. B., B. L., R. L., A. L., H. L. oraz P. L. w oparciu o: postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1998 , akt notarialny Rep. Nr [...] z dnia [...] lipca 1994r. (akt dot. kupna działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] z nieruchomości "[...]") oraz postanowienia o nabyciu spadku sygn. akt [...] z dnia [...] maja 1961, [...] z dnia [...] lutego 1970r., [...] z dnia [...] października 1985r., [...] z dnia [...] lutego 2006r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obecnie działka nr ew. [...] z obr. [...] stanowi archiwalna działkę ewidencyjną nr [...] ujawnioną w rejestrze ewidencji w 1965r. podczas założenia ewidencji gruntów dla dawnej wsi [...]. W prowadzonych odręcznie rejestrach ewidencji w latach 1965-1988 do w/w działki nie wpisano właściciela ani informacji o nomenklaturze prawnej. Jedynie w pozycji władającego wpisano małż. Z. i H. L. Organ wskazał również, że w zasobie ewidencyjnym nie odnaleziono dokumentacji związanej z ustaleniem stanów prawnych dla nieruchomości położonych w dawnej wsi [...], tj. badań hipotecznych, protokołów ustalenia stanu władania.
W roku 1988 uległa zmianie numeracja działek ewidencyjnych, dlatego też w rejestrze ewidencyjnym prowadzonym dla przedmiotowego terenu w latach 1988-1998 obecna działka nr ew. [...] z obr. [...] oznaczona była nr ew. [...] z wpisem władających – małż. Z. i H. L.
W roku 1991 w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. [...] z dnia [...] marca 1991r. orzekającego o zniesieniu współwłasności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] w ten sposób, że m. in. działka ew. nr [...] została przyznana na wyłączna własność Skarbowi Państwa, przepisano ją do jednostki rejestrowej Skarbu Państwa.
W roku 1998 w związku z włączeniem dawnej wsi [...] w granice administracyjne [...] odnowiono ewidencję gruntów dla przedmiotowego terenu i zewidencjonowano operat w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym pod nr [...]. Wykazano wówczas działkę nr [...] z obrębu [...] jako grunt objęty księgą wieczystą nr [...], dla której jako właściciela zgodnie z zapisem działu II w/w księgi wieczystej wpisano Skarb Państwa.
Tak wiec ponieważ zdaniem organu wykazana w ewidencji działka nr [...] z obr. [...] spełnia wymogi § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (jt. Dz.U. z 2015r. poz.542 – dalej: rozporządzenie), to brak było podstaw do dokonania żądanych zmian.
Odwołanie od w/w decyzji wniosła Pani A. B. wskazując, że ze złożonego do akt sprawy operatu zewidencjonowanego pod poz. [...], wynika że projektowana działka [...] odpowiada działkom nabytym aktem notarialnym nr [...]. A zatem zdaniem skarżącej podstawy do zmiany operatu ewidencyjnego zostały wykazane dostarczonymi dokumentami.
Organ II instancji po rozpatrzeniu sprawy, decyzją wskazaną na wstępie z dnia [...] kwietnia 2015r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2015r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wpisy w ewidencji gruntów i budynków maja charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Organ ewidencyjny jedynie rejestruje stany prawne nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy orzekające. A zatem przez żądanie zmiany wpisu w ewidencji nie można dochodzić swoich praw czy roszczeń do gruntów, budynków i lokali. Należy je bowiem ustalić na drodze postępowania sądowego.
Organ wyjaśnił, że prawa właścicieli i użytkowników nieruchomości stosownie do § 12 rozporządzenia uwidacznia się w ewidencji na podstawie wskazanych w tym przepisie dokumentów. Wskazał również powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że ewidencja gruntów i budynków nie tworzy, a jedynie odzwierciedla stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Tym samym starosta prowadzący ewidencję nie posiada uprawnień do samoistnego kreowania poprzez tę ewidencję nowych stanów prawnych bez zachowania procedur określonych przepisami ustawowymi. Z tego też względu zdaniem organu, poprzez żądanie wpisu w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.
Organ wskazał także, że ewidencja gruntów i budynków nie jest instytucją powołaną do rozstrzygnięcia o prawach własności i dlatego na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów nie jest możliwe wprowadzenie wnioskowanej zmiany. Kwestie własnościowe leżą bowiem w kompetencjach sądów powszechnych. Organ podkreślił przy tym, że techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym rejestrem informacji o gruntach, budynkach i lokalach i ich właścicielach- wyklucza dokonywanie zmian w ewidencji, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, lub które powinny zostać rozstrzygnięte na drodze cywilnej.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Pani A. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żądając uchylenia skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosłą, że zgodnie z § 12 rozporządzenia, podstawą uwidocznienia w ewidencji są umowy zawarte w formie aktów notarialnych, a akty takie przez stronę zostały dołączone. Skarżąca wskazała, że z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika dlaczego organ pominął dowód z aktu notarialnego nr [...]. Jedynie z uzasadnienia decyzji Prezydenta [...] wynika, że organ ten zakwestionował akt notarialny nabycia z uwagi na datę jego sporządzenia, co zdaniem skarżącej jest niezasadne bowiem akt notarialny nie ulega przedawnieniu. Skarżąca podkreśliła również, że strony wskazały nie tylko tytuł własności ale także złożyły operat, zewidencjonowany pod pozycją [...] z którego wynika, że część działki nr ew. [...], oznaczona nr [...] odpowiada działkom nabytym aktem notarialnym nr [...], na który powołuje się strona. Dodała, że w toku postępowania wykazano, iż działka o nr ew. [...] nie jest jednorodna prawnie, bowiem składają się na nią działki o odrębnych tytułach własności, co pozostaje w sprzeczności z zapisem § 9 powołanego wyżej rozporządzenia.
Skarżąca wskazała również, że nie może założyć księgi wieczystej dla całej działki nr ew. [...] albowiem nie ma tytułu prawnego do całej tej działki. A zatem jak długo nie zostanie w ewidencji gruntów ujawnione, że na działkę [...] składają się dwie działki o odmiennych tytułach własności, tak długo nie jest możliwe założenie księgi wieczystej albowiem podstawą oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych są dane z ewidencji gruntów. Nadto wbrew tezom uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie jest możliwe uregulowanie tytułu własności w drodze postępowania sądowego przed sądem powszechnym, bowiem skarżąca dysponuje tytułem własności w postaci aktu notarialnego nabycia a nie istnieje powództwo o "potwierdzenie" takiego tytułu. Nadto nie jest dostępna również droga postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albowiem oznaczenie nieruchomości nie jest objęte rękojmią wiary księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – jt. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jt. Dz.U z 2010r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm – dalej też "u.p.g.k") ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
Przepis art. 20 u.p.g.k. określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy w odniesieniu do gruntów: dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera tzw. operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 u.p.g.k.
Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych może nastąpić w dwojakim trybie: albo w trybie czynności materialno - technicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 i 3 u.p.g.k. w związku z § 48 ust. 1 i 2 rozporządzenia), o czym organ tylko zawiadamia (§ 49 ust. 1 rozporzadzenia), albo w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Tę drugą formę organ stosuje wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany.
Zainicjowane wnioskiem skarżącej postępowanie przeprowadzone zostało w trybie aktualizacji operatu ewidencyjnego, która wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, stąd zasadnie organy wybrały tryb aktualizacji ewidencji w drodze wydania decyzji administracyjnej.
Aktualizacja oznacza, że organy administracji publicznej, prowadzące ewidencję gruntów i budynków, rejestrują jedynie stany prawne i faktyczne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Ewidencja jest tylko zbiorem informacji i odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych dokumentów (wyrok NSA z 29 września 2011 r., I OSK 1596/10, Lex nr 1068442). Dane w ewidencji mogą być zmienione dopiero, gdy wytworzona zostanie nowa dokumentacja źródłowa zmieniająca albo korygująca we właściwym trybie dane zawarte w dokumentacji dotychczasowej. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny do zdarzeń prawnych, co słusznie podkreślał organ w skarżonym orzeczeniu. Zwrócić należy uwagę na § 46 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:
1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,
2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,
3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
§ 36 rozporządzenia stanowi z kolei, że przebieg granic działek ewidencyjnych, wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:
1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,
2) w celu podziału nieruchomości,
3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji,
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Z przepisu § 47 ust. 1 i 3 rozporządzenia, wynika z kolei, że starosta dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego dopiero po uzyskaniu odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych, a jeśli wymagana jest do tego jeszcze procedura wyjaśniająca, może wówczas zażądać od strony dostarczenia stosownych dokumentów.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły odmawiając skarżącej dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie wpisów podmiotowych i przedmiotowych dla działki nr ew. [...] z obrębu [...], położonej w Dzielnicy [...] polegającej na:
- wydzieleniu ze wskazanej wyżej działki nr ew. [...] działek o nr: [...] i [...] w oparciu o opracowanie sporządzone w celach sądowych, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...],
- ujawnienie do nowo wydzielonej działki [...] A. B., B. L., R. L., A. L., H. L. oraz P. L. w oparciu o stosowne postanowienia sądu powszechnego oraz akt notarialny nr [...] z dnia [...] lipca 1944r.
Sąd podziela bowiem stanowisko organu oparte na ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych, że wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Zadaniem organu ewidencyjnego jest rejestrowanie stanów prawnych nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy orzekające. Ewidencja gruntów nie tworzy bowiem a jedynie odzwierciedla stany prawne i faktyczne m. in. gruntów. Tym samym ewidencja gruntów ma jedynie charakter rejestrowy, wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn akt I OSK 1004/11). Powyższe oznacza, że starosta jako organ ewidencyjny nie posiada uprawnień do samoistnego kreowania poprzez tę ewidencję nowych stanów prawnych bez zachowania procedur określonych przepisami ustawowymi. Stąd też w razie powstania sporu lub niejasności co do tego czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, lub jaki jest jej obszar, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia w operacie ewidencyjnym zapadłego w takim procesie wyroku. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, niepubl., wyrok NSA z dnia 3 września 2010r. sygn. I OSK 1395/10).
Sąd wskazuje przy tym, że przez żądanie wpisu w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani też udowadniać swoich praw właścicielskich do nieruchomości, szczególnie, że tak jak w niniejszej sprawie nieruchomość do której ewentualnie skarżącej przysługują prawa nie istnieje. Powierzchnia grunt, która została nabyta aktem notarialnym [...] przez poprzedników prawnych skarżącej, którzy nie byli ujawnieni w ewidencji gruntów jako właściciele, wchodzi bowiem w skład działki nr ew. [...] i nie jest geodezyjnie w żaden sposób wydzielona, nie posiada również odrębnej księgi wieczystej. Nadto, co zostało zauważone przez Sąd powszechny (kopia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2008r. DzKw [...]) działki nr ew. [...] i [...] z obr. [...] nie są tożsame w zakresie powierzchni z działkami hipotecznymi nabytymi przez M. i R. L. oraz H. i Z. L. aktami notarialnymi nr [...] i [...] (karta 51verte).
W świetle zatem ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne słuszne jest stanowisko organu II instancji, że w rozpoznawanej sprawie w istocie chodzi o spór o własność, a więc niedopuszczalne jest załatwienie tego sporu w drodze decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu mającym za przedmiot zmiany w ewidencji gruntów.
Z uwagi na to, że doszło do zmiany stanu prawnego jak również zmiany granic i powierzchni działki, organy administracji nie są władne dokonać zmiany zapisów w ewidencji w drodze sprostowania oczywistych omyłek lub wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów na podstawie nowo sporządzonej mapy. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wprowadzenie zmiany polegającej na określeniu nowych granic i powierzchni działki nr [...] poprzez jej wydzielenie z istniejącej działki nr ew. [...] wiązałoby się z istotną zmianą nie tylko w zakresie prawa własności ale również przedmiotu ujawnionego w rejestrze tj. ujawnieniu i powstaniu nowej działki, co w postępowaniu w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów jest niedopuszczalne.
Odnosząc się do zarzutów i argumentów skarżącej zawartych w skardze należy przede wszystkim wskazać, iż powoływane przez skarżąca opracowanie/operat sporządzone przez geodetę M. Z. i zewidencjonowane pod poz. [...] zostało wykonane do celów sądowych – uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i w żaden sposób nie może ono służyć do ujawnienia w ewidencji działki nr ew. [...] Wskazać bowiem należy, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych, wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonych w konkretnych postępowaniach. Dokument na który powołuje się strona skarżąca został sporządzony do celów sądowych. A zatem zgodnie z pkt 5 wskazanego przepisu na potrzeby postępowania sądowego. Jednakże aby mógł on służyć za podstawę do dokonania zmiany musiałby zostać wykorzystany do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Tym samym podstawą zmiany w ewidencji gruntów stanowiłby stosowny akt sądowy lub administracyjny a nie zewidencjonowany operat.
Sąd wskazuje również, że nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia § 12 rozporządzenia poprzez nieujawnienia danych wynikających z aktu sprzedaży zawartego w formie aktu notarialnego w dniu [...] lipca 1944r. nr [...] i pominięcie tego dowodu. Należy bowiem w tym zakresie wskazać, że organ słusznie przyjął, iż nie jest możliwe ujawnienie danych właścicieli ze wskazanego aktu, bowiem wskazana w tym akcie numeracja działek nie odpowiada obecnie obowiązującej a nadto wskazane w tym akcie działki tworzą wespół z dawną działką nr ew. [...] (akt notarialny nr [...]) jedną działkę. A zatem by móc ujawnić prawo własności niezbędne byłoby uprzednie powstanie działki odpowiadającej swą wielkością i kształtem działkom, które zostały nabyte przez poprzedników skarżącej aktem sprzedaży z roku 1944. Ujawnienie prawa własności w oparciu o akt notarialny może nastąpić, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do działki do której prawo ma być ujawnione. Natomiast jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie działka, której dot. ten akt na dzień dzisiejszy nie istnieje.
Niewątpliwie racje ma skarżąca podnosząc, iż przedłożone przezeń dokumenty wskazują, że działka nr ew. [...] może nie mieć charakteru jednorodnego pod względem prawnym, co pozostawałoby w sprzeczności z regulacją § 9 rozporządzenia zakładającego, że działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Jednakże naprawa takiego stanu rzeczy nie jest możliwa przez organy geodezyjno-kartograficzne w postepowaniu w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów.
Sąd rozumie przy tym problemy skarżącej w zakresie założenia księgi wieczystej dla nieruchomości i chęć uregulowania stanu formalnoprawnego nieruchomości nie mniej jednak nie stanowi to materii niniejszej sprawy. Sąd wskazuje przy tym, że nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, iż nie jest możliwe uregulowanie tytułu własności w drodze postepowania sądowego przed sądem powszechnym. Należy wskazać, że ponieważ co do całej działki nr ew. [...] w księdze wieczystej działki o nr [...] ujawniony jest Skarb Państwa, to skarżąca winna wytoczyć stosowne powództwa w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez odłączenie z powołanej księgi wieczystej działek o dawnych numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i założenie dla nich nowej księgi wieczystej oraz wpisanie w tej księdze spadkobierców małżonków L. jako właścicieli. Wyrok rozstrzygający wskazaną kwestie będzie mógł stanowić podstawę do zmian w ewidencji gruntów i ujawnieniu nowej działki z jej granicami a także informacji odnośnie jej właścicieli.
Skarga nie może być zatem uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organu nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło